Author Archive

Бусдын алдаанаас суралцах нь амьдралын аугаа чанар, эд баялагт хүрэхэд тань туслах, томоохон өөрчлөлтийг авчрах болно.

1. Алдаа дутагдлаа илчлэхээс эмээх

Ихэнх хүмүүсийн бүтэлгүйтлийн номер нэг шалтгаан нь алдаа дутагдлаа илчилдэггүй бөгөөд энэ нь нийтлэг,энгийн алдаа байдаг. Алдаа дутагдлаа илчлэн хүлээн зөвшөөрөхөд итгэлцэл болон тууштай байдал шаардагддаг бөгөөд энэ нь сахилга батыг бий болгодог.

Та урагшлахгүй бол хэзээ ч ялан дийлэхгүй. Хэрвээ ямар ч алхам хийхгүй бол та зогсонги байдалд орж, ямар ч хүсэл эрмэлзэлгүй болж, эцэст нь доошоо эргэлт хийх болно.

—Grant Cardone нь Cardone Capital-ийн үүсгэн байгуулагч юм.

2. Зогсонги байдалтай болох

Хүн бүрт залхуу хүрэх үе бий. Гэхдээ та гайхалтай үр дүнд хүрэхийг хүсч байвал ажилдаа орох хэрэгтэй.

Эцэг эх маань намайг өсгөхдөө байхыг хүссэн, хийхийг хүссэн зүйлээ л хий гэж хэлдэг байсан тул би шаргуу ажилласан.

–Michael Ovitz нь Creative Artists Agency(CAA)-ийн хамтран үүсгэн байгуулагч, дарга асан, Walt Disney компанийн ерөнхийлөгч асан, хөрөнгө оруулагч, буяны ажилтан билээ.

3. Сөрөг хандлагатай байх

Би өөрийн бизнестээ хэн нэгнийг ажиллуулах эсвэл “Шарк танк” нэвтрүүлгийн бизнес эрхлэгч, хамтрагчдаас нэг зүйлийг л хайдаг. Тэр бол “Эерэг хандлага” юм.

Би өмнө нь сөрөг хандлагатай хэн нэгэн хүнийг өөрчилж чадна гэж боддог байсан боловч  ажлаас халах гэсэн шийдвэр нь хамгийн зөв арга байлаа. Аз жаргалтай арван хүнтэй баг дунд, нэг л сөрөг хандлагатай гишүүн байхад бүхэл бүтэн багийг доош татах үндэс болдог. Гэхдээ “Бид түүнийг хийж чадна” гэж бодож байвал хэн ч, юу ч саад болж чадахгүй. Хүнд хэцүү цаг үед ч гэсэн ухрахгүй, эерэг хандлагаа хадгалж үлдэх хэрэгтэй.

—Barbara Corcoran нь Corcoran Group-ийн үүсгэн байгуулагч, “Business Unusual” подкастын хөтлөгч, “Шарк танк” нэвтрүүлгийн шүүгч, хөрөнгө оруулагч билээ.

4. Шийдвэр гаргах гэж хэт удаан хүлээх

“Хэрэв та 40/70 дүрмийг хэрэгжүүлж чадвал та хүссэн зүйлээ амжилттай гүйцэтгэх болно. Олон жилийн өмнө би генерал Колин Пауэллээс үнэ цэнэтэй зарчмыг сурч мэдсэн: Шийдвэр гаргахад танд зөвхөн мэдээллийн 40-70% л хэрэгтэй.

Хэрвээ та бүх зүйлийг бүрэн итгэлтэй болсны дараа хэрэгжүүлэх гэж хичээвэл олон олон боломжийг алдах болно.

Тэгэхээр боломжит гаргалгааг хэрхэн гаргах вэ? Өөрийн зөн совиндоо итгээд, гохоо татаад цаашаа яв. Амжилттай манлайлал бол мэдлэг, туршлага хоёрын нийлмэл юм. Ихэнхдээ олон талын мэдээлэлгүй үед шийдвэр гаргах чадвар нь эцсийн үр дүнд үнэ цэнэтэй санал байх боломжтой.

—Shaun Rawls нь Rawls Consulting компанийн Үүсгэн байгуулагч, Гүйцэтгэх захирал, Удахгүй нээлтээ хийх  “F’-IT-LESS” номын зохиогч билээ.

5. Инээмсэглэхгүй байх

Инээмсэглэлийн хүчийг хүмүүс дутуу үнэлдэг. Халуун дулаан, жинхэнэ инээмсэглэл нь итгэлцлийг шууд бий болгодог бөгөөд энэ нь өдөр тутмын бизнесийн харилцааны тулгын чулуу нь болдог. Инээмсэглэл нь таны илэрхийлэлд эерэг энерги нэмээд зогсохгүй, бусдад ойр дотно мэт мэдрэмжийг төрүүлнэ. Хүмүүс тааламжтай сэтгэгдэл төрүүлдэг, харилцаа холбоогоороо тааламжтай хүмүүстэй бизнес хийхийг хүсдэг. Тийм учраас танд зөвлөхөд битгий хичээж дүр эсгээрээ мөн та өөрийнхөөрөө, үнэн байх тусмаа харилцаа илүү нөлөө сайтай байх болно.

Түүнчлэн инээмсэглэл нь таныг илүү аз жаргалтай, эрүүл, бүтээлч болгодог гэсэн судалгаа байдаг ажээ. Хамгийн гоё нь? Инээмсэглэл нь үнэгүй.

–Holly Parker нь Douglas Elliman дахь The Holly Parker Team-ийн Үүсгэн байгуулагч, Гүйцэтгэх захирал юм. 8 тэрбум гаруй долларын борлуулалт хийсэн шагналт брокер юм.

6. Нэгэн зэрэг хэт олон зүйл дээр анхаарлаа төвлөрүүлэх

Чи дуртай нэг зүйлээ сонгоод бусдаас илүү сайн хий. Олон хүмүүс 1000 гайхалтай санаануудыг бодож олдог ч тэдгээрийн алийг нь ч, хэзээ ч эхлүүлдэггүй. Үүний оронд тэд бусад хүмүүсийн бизнест оролцож байдаг. Жишээлбэл, Хэрэв та хуульч биш бол өөрийгөө өмгөөлөгч мэт дүр эсгэх хэрэггүй. Өөрийн эгнээнд үлдэж, туршлагатай мэргэжилтнүүдэд төлөөлөгчөөр оролцоорой. Гэрээнд гарын үсэг зурж, өөрийн компаниа зөв зохистой байгуулаарай. Хэрэв та ач холбогдолтой гэж үзэж байгаа бол зөв хийх хэрэгтэй.

Миний ажиллаж байсан компанийн үүсгэн байгуулагч нь бизнесийн амжилтаас илүү дараагийн шинэ санаандаа төвлөрч байсан тул би ажлаасаа гарсан удаатай. Тэрээр шинэ бүтээлийнхээ талаар мөрөөдөж байх зуураа өөрийн компанийн нөөц бололцоог гаргуунд нь хаясан. Үүний үр дүнд бид олон боломжоо алдсан.

—James Daily нь Daily Law Group-ийн Үүсгэн байгуулагч, хамтрагч.

7. Өөрийн календарь дээр чухал үйл явдлыг сануулах хуваарь гаргахгүй байх

Бизнес эрхлэгчийн хувьд би нэг дүрмийг баримталж ажил хэрэг болгодог:

Өөрийнхөө хийх ажил бүрийг төлөвлөх, зохион байгуулах хэрэгтэй. Энэ нь амархан мэт санагдаж болох ч ихэнх хүмүүс үүнийг хийж чадахгүй байна. Хэрэв та өөрийгөө даалгавар, хуанли, уулзалтуудаа төлөвлөх хэмнэлд оруулж чадвал үүрийн 3 цагт аль хэдийн мартсан зүйлсээ санах гэж хичээх шаардлагагүй болно.

–Dennis Najjar нь AccountingDepartment.com-ын хамтран үүсгэн байгуулагч

8. Амжилтад хүрсэн хүмүүсийг сохроор дууриах

Асуудлыг шийдэх олон боломжит шийдлүүд байгаа тохиолдолд өөр хэн нэгний хэрэгжүүлж байсан шийдлийг сонгоход хялбар байдаг.

Гэхдээ үнэндээ бол: Өөр хүнд ​хэрэгжиж байсан эсэх нь хамаагүй. Танд тохирох эсэх нь чухал юм. Шилдэг удирдагчид эргэн тойрныхоо амжилттай яваа хүмүүсийг сохроор дуурайдаггүй. Өдөр бүр хар өнгийн хувцас өмсөх нь тэднийг хэзээ ч Стив Жобс шиг болчихгүй гэдгийг тэд мэднэ. Үүний оронд тэд амжилтын бүрэлдэхүүн хэсгүүдийг судалж, тэдгээрийг өөрсдийн нөхцөл байдалд тохируулан ажилладаг..

–Luke Freiler нь Centercode-ийн Үүсгэн байгуулагч, Гүйцэтгэх захирал

9. Бүх зүйлийг хянах гэж оролдох

Хэрэв та зорилгодоо хүрэхийг хүсч байвал бүх зүйл таны мэдэлд байна гэсэн нийтлэг итгэл үнэмшлээсээ сал. Заримдаа бодит нөхцөл байдлыг хүлээн зөвшөөрч, шийдэмгий байж та үнэхээр өөрийнхөө өөрчлөлт, дэвшил гаргаж болохуйц газартаа цагаа хуваарил. Энэ бол ажил, хувийн амьдрал аль алины хувьд амжилтад хүрэх түлхүүр юм.

–Alon Rajic нь Review Home Warranties компанийн Гүйцэтгэх захирал

10. Үл мэдэгдэх зүйл рүү үсрэхгүй байх

Манай оффисийн уриа бол “Чи шүхрээр үсрэх үү эсвэл үгүй юу.” Компани байгуулах, хувийн бренд, карьераа босгоход “бүх зүйл” гэсэн сэтгэлгээ шаардагддаг. Тав тухтай бүсээсээ гарч, дээгүүр өрсөлдөгчтэй тулалдахаас бүү ай. Жишээлбэл: үнэхээр хүсч байгаа удирдах албан тушаалд нэр дэвших гэж оролд.  Хэдий энэ нь хэдэн арван жилийн туршлага, хүрэх боломжгүй юм шиг санагдах ч оролдоод үз. Юу л тохиолдвол гэж? Та ажилд ороод толгой дээр тулсан олон ажилтай болж болно. Гэхдээ энэ нь таныг сурч чадахгүй гэсэн үг биш.

Зургаан сарын дотор та өөрийн төсөөлөөгүй байсан арга замаар өсч магадгүй юм. Ажилд орохгүй боломжгүй байсан ч оролдоод л үзсэн нь таныг бүтэлгүйтэхээс айсандаа өрөөндөө үлдсэн хүмүүсээс илүү зоригтой болгоно. “

—Жеймс Сиксмит, Trade context-ийн Үүсгэн байгуулагч, Гүйцэтгэх захирал; SpeedUpTrader-ийн үүсгэн байгуулагч; мэргэжлийн хоккейчин байсан.

Эх сурвалж: https://www.cnbc.com/2020/01/13/mistakes-rich-and-successful-people-never-make-according-to-self-made-millionaires.html?fbclid=IwAR2oW3BJSeN7oOZ8qsgVyDjvI0YtoxCgoBbs7Ig3H5Y6Fila5ijC6IVabSM

Та бүхэндээ нэгэн сайхан мэдээ дуулгахдаа таатай байна. Назарбаевын их сургуулийн Төрийн бодлогын дээд сургууль нь Сингапурын үндэсний их сургуулийн Ли Куан Югийн нэрэмжит Төрийн бодлогын сургуультай стратегийн түншлэлтэй ажилладаг юм. Энэ ч утгаараа хэд хоногийн өмнө Назарбаевын их сургуулийн удирдлагаас бидэнтэй холбогдож Монголоос чадварлаг залуусыг тус сургуульд элсүүлэхэд туслах, Назарбаевын их сургуулийн хөтөлбөрийг Монголд сурталчилж өгөхийг хүссэн юм. Хариуд нь Монголоос очих залууст тэтгэлэг өгөх боломж бий эсэхийг судалж хариу өгөхийг хүслээ.

Хэд хоногийн дараа баяртай мэдээ ирлээ: Астана дахь Казахстаны Боловсрол, Шинжлэх Ухааны Яамнаас Назарбаевын их сургуулийн 3 төрлийн хөтөлбөрт (Төрийн бодлогын магистр – 2 жил, Төрийн удирдлагын магистр – 1.5 жил, Төрийн бодлогын докторантур – 4 жил) 3 төрлийн хөтөлбөрт суралцах Монгол оюутнуудад төрийн сангаас бүтэн тэтгэлэг (сургалтын төлбөр, байр, стипенд) олгох зөвшөөрлийг олгосоныг тус сургуулийн удирдлага бидэнд уламжлав.

Хэдэн жилийн өмнөөс дэлхийн томоохон их дээд сургуулийн профессоруудыг өндөр цалин урамшуулал, хангамжаар дуудаж Назарбаевын их сургуулийн шавыг тавьж эхэлснийг та бүхэн сайн мэднэ. Назарбаевын их сургуулийн Төрийн бодлогын дээд сургуулийн оюутнууд нь Сингапурт хэдэн долоо хоног суралцах боломжоор хангагдсан, Ли Куан Югийн нэрэмжит Төрийн бодлогын сургуулийн профессоруудаар хичээл заалгадаг болно.

Хөтөлбөр англи хэлээр явагддаг тул орос, казах хэлний мэдлэгээс илүүтэй ТОEFL-ийн оноог чухалчилж байгаа юм байна.

Одоо залуус минь, та бүхэн магистрын хөтөлбөрт 4 сарын 30, докторын хөтөлбөрт 5 сарын 15-наас өмнө амжиж бүртгүүлээд сургуульдаа тэнцэх л үлдлээ. Тавигдах шаардлага, сургалтын агуулга, сургуульд элсэх өргөдлийг HTTP://GSPP.NU.EDU.KZ/EN/HOME хуудаснаас үзнэ үү. Та бүхэнд амжилт хүсье!

Д.Сайнбаяр
Сингапурын үндэсний их сургуулийн Ли Куан Югийн нэрэмжит Төрийн бодлогын сургуулийн төгсөгч
УЗ-ийн дарга, Educated Initiatives – Mongolia

Нэмэлт мэдээлэл:

Nazarbayev University Graduate School of Public Policy currently offers 2 master programs and 1 PhD program:
1) Master in Public Policy – 2-year full time program;
2) Master in Public Administration – 18-month program (weekend format);
3) PhD in Public Policy – 4 years full time.

Eligibility:

1) Master in Public Policy
Bachelor’s degree or equivalent;
Minimum 2 years of working experience. Fresh graduates and early career professionals are welcome to apply. Based on the Admissions Committee’s discretion applicants with work experience less than 2 years may also be considered if the applicant can demonstrate high academic performance of CGPA 4 out of 5, or 2.67 out of 4, or its equivalent.
English proficiency: IELTS – minimum overall score 6.5 with no less than 6.0 in sub categories, or its TOEFL equivalent (compare your TOEFL score here).
English language certifications are valid for 2 years prior to application deadline. At the discretion of the Admissions Committee applicants can be exempted from submitting the language proficiency test report if:
– one of their earlier academic degrees was earned in a country with English as the language of official communication, academic instruction and daily life;
– an undergraduate degree was earned in a program which was officially taught in English;
– the applicant is a graduate of Nazarbayev University.

Criteria for Selection:

A successful candidate must demonstrate intellectual distinction (will be assessed by prior academic achievements, recommendations, essays) and leadership capabilities (will be assessed by prior achievements in extracurricular, civic or community activities, employment history, and recommendations).
Please note that meeting the minimum requirements do not imply automatic admission into the program.

2) Master in Public Administration

Bachelor’s degree or equivalent;
Minimum3 years of working experience. Applicants should have attained mid- to senior level managerial position in their career stage. Based on the Admissions Committee’s discretion applicants with work experience less than 3 years may also be considered if the applicant can demonstrate high academic performance of CGPA 4 out of 5, or 2.67 out of 4, or its equivalent.
English proficiency: IELTS – minimum overall score 6.5 with no less than 6.0 in sub categories, or its TOEFL equivalent (compare your TOEFL score here). English language certifications are valid for 2 years prior to application deadline.
English language certifications are valid for 2 years prior to application deadline. At the discretion of the Admissions Committee applicants can be exempted from submitting the language proficiency test report if:
– one of their earlier academic degrees was earned in a country with English as the language of official communication, academic instruction and daily life;
– an undergraduate degree was earned in a program which was officially taught in English;
– the applicant is a graduate of Nazarbayev University.

Criteria for Selection:

A successful candidate must demonstrate intellectual distinction (will be assessed by prior academic achievements, recommendations, essays) and leadership capabilities (will be assessed by prior achievements in extracurricular, civic or community activities, employment history, and recommendations).
Please note that meeting the minimum requirements do not imply automatic admission into the program.

 3) PhD in Public Policy

Applicants applying to the PhD in Public Policy program are expected to have:

First or upper class second honours degree (or equivalent: Cum Laude; Magna Cum Laude; and Summa Cum Laude) or a master’s degree in a cognate discipline;
The required level of English proficiency.
Overall IELTS test score of 6.5 (with sub-score requirements no less than 6.0), or the equivalent TOEFL score as posted on the ETS website); Applicants to the PhD in Public Policy program, at the discretion of the Admissions Committee, can be exempted from submitting the language proficiency test report if:
– one of their earlier academic degrees was earned in a country with English as the language of official communication, academic instruction and daily life;
– an undergraduate degree was earned in a program which was officially taught in English;
– the applicant is a graduate of Nazarbayev University.
GMAT/GRE (may be submitted);
2 (two) letters of recommendation;
At least 3 (three) years of relevant work experience.
Based on GSPP’s Admissions Committee discretion, applicants with work experience less than 3 (three) years may also be considered if the applicant can demonstrate high academic performance as decided by the Admissions Committee.

Applicants to the PhD in Public Policy program are required to complete and submit online the application form available at the University website (http://admissions.nu.edu.kz), as well as a complete package of admission documents before the deadline.

Applicants will be required to pay a non-refundable application fee (KZT 5,000).

Shortlisted applicants must provide original copies of all documents.

The checklist for the application package for the PhD program:

Complete Application form for PhD in Public Policy program;
Official copy of degree diplomas/certificates with transcripts(with notarized English translation);
IELTS or TOEFL test report/certificate valid as of commencement of the program (if applicable);
Notarized copy of Passport/national ID;
GMAT/GRE test reports/certificates (optional) valid as of commencement of the PhD in Public Policy program;
2 letters of recommendation;
CV/resume;
Notarized copy of Labor card with English translation or another documented proof of work experience (if applicable);
Cover letter explaining the motivation to enroll on the PhD program;
Preliminary research proposal (2,000 words).

Submission of complete application package does not guarantee admission to the PhD in Public Policy program.

Эко аялал гэж юу вэ?

Эко аялал гэдэг нь экотоуризм болон ногоон аялал хэмээх ойлголтуудын нийлбэр юм. Хариуцлагатай аялал, тогтвортой аялал, ёс зүйтэй аялал, зан заншлын ухамсартай аялал хэмээх төрөл, төрлийн нэр томьёо заасан аяллууд нь бүгд эко аялал хэмээх ойлголтод багтан ордог. Мэдээж эдгээр хэллэг, нэр томьёонуудад одоогоор тогтсон нэг тодорхойлолт байхгүйн дээр ойр, ойрхон солигддог хэдий ч бүгд нэг зорилго буюу ёс зүйг баримталдаг. “Ногоон” байдлаар аялахыг зорьдог, илүүд үздэг хүн болгон “ногоон аялагч”.

Экотоуризмыг тодорхойлбол

Экотоуризмыг хүмүүс өөр, өөрөөр хүлээн авж, ойлгох боломжтой тул яг нарийн тодорхойлоход тун ярвигтай. Салбартаа тэргүүлж буй байгууллагууд хүртэл яг ийм утгатай гэсэн зөвшилцөлд хүрч чадаагүй байна. Олон Улсын Экотоуризмын Нийгэмлэг (TIES) нь экотоуризмыг “Хүрээлэн буй орчинг байгаагаар нь сахин хамгаалж, нутгийн иргэдийн аж ахуйг дээшлүүлж буй байгалийн хариуцлагатай аялал” хэмээн тодорхойлсон байна. Энэхүү тодорхойлолтыг ойлгохын тулд та юуны түрүүнд хариуцлагатай аялал хэмээх ойлголтыг задлан, шинжлэх хэрэгтэй.
ОУЭН-ийн үзэж буйгаар “Экотоуризмын гол зорилго нь байгаль хамгаалалт, нийгэм, тогтворто аялал хэмээх ойлголтуудыг салшгүй нэгэн хэсэг болгох. Тус зорилгын дагуу нь хариуцлагатай аяллыг зохион байгуулж, оролцож буй хүн бүрд баримтлах ёстой зарчмуудыг гаргасан нь:
– Нөлөөллийг (байгаль орчин, нутгийн иргэд, бүс нутгийн эдийн засагт үзүүлж буй хор нөлөө) багасгах,
– Хүрээлэн буй орчин, тухайн орны соёлыг хүндэтгэн, бусдад таниулах,
– Аялагч өөртөө болон нутгийн иргэдэд эерэг сэтгэгдэл үлдээх,
– Байгаль хамгаалалтад зориулан санхүүгийн хувь нэмэр оруулах,
– Нутгийн иргэдэд санхүүгийн хувь нэмэр оруулж, тэднийг дэмжих,
– Тус орны улс төр, газар нутаг болон нийгмийн уур амьсгал, онцлогт анхааралтай, хүлээцтэй хандах

Экотоуризмын салбарын өөр нэгэн тэргүүлэгч болох Олон Улсын Байгаль Хамгаалалтын Холбоо нь экотоуризмыг “Нутгийн ард иргэдэд нийгэм-эдийн засгийн ач холбогдолтой, байгальд ээлтэй, нөлөөлөл багатай байгалийн үзэсгэлэн гоо газруудтай танилцах зорилго бүхий хүрээлэн буй орчиндоо хариуцлагатай аялал”. хэмээн тодорхойлжээ. Мөн тэднийг гаргасан зарчмуудаас дурдвал:
– Аялагч аль болох бага нөлөө гаргах, ухамсартай байдлаар аялах,
– Тухайн улс орны зан заншил, соёл, байгаль орчны онцлогт хүндэтгэлтэй хандах,
– Нутгийн байгаль хамгаалах үйл ажиллагаанд дэмжлэг үзүүлэх,
– Нутгийн иргэдэд тогтвортой, байгальд хор нөлөөгүй замаар тусламж үзүүлэх,
– Аялагч болон нутгийн иргэд бие биесээс шинэ мэдлэг, мэдээллийг олж аван боловсрох,
Үүнээс хархад орчин үеийн экотоуризмын тодорхойлолт нь бидний мэддэг олон аяллын төрлүүдийг нэгтгэсэн ойлголт юм. Өөрөөр хэлбэр экотоуризмын үзэл, баримтлалыг дагаж, мөрдөн өөрийн амьдралын нэгээхэн хэсэг болгох нь эко аялал юм.

НЭГТ: Ингэхэд, гадаад гэж хаанах вэ? Гадаадад сурна гэхээр хаана сурна гэсэн үг вэ?

Шууд утгаараа Монгол улсын хил давсан л бол “гадаад” гэж ойлгож болно. Тэгэхээр ӨМӨЗО-ны Эрээн хот ч гадаад, Тувагийн нийслэл Кызыл хот ч гадаад болж таарна. Би нэр дурдагдсан газруудыг муу, муухай гэх санаа өвөрлөсөнгүй. Зүгээр, энэ нийтлэлийн гарчиг болсон асуултыг өөртөө тавин суугаа залуу хүн та эхлээд хаана сурах вэ гэж өөрөөсөө асуухаасаа өмнө би ЮУ сурах вэ? би ЯМАР мэргэжилтэй, ЮУ хийдэг хүн болох вэ? энэ нь миний цаашдын амьдралын бусад зорилгуудтай ХЭРХЭН уялдах вэ? зэрэг том зургуудаа төсөөлөн бодож, тооцоолон тодорхойлохыг санал болгох гэсэн юм.

Жишээ нь саяхан хүртэл дэлхий дээр оршин буй хуруу дарам цөөн коммунист дэглэмтэй, хаагдмал улсын нэг байсан Куба улс шүдний эмчийн сургалт, дадлагаараа өндөр хөгжилтэй орнуудтай өрсөлдөхүйц сайн. Балтийн тэнгисийн бүсэд орших сая гаранхан хүн амтай Эстони улс технологийн мэдлэг, чадвараараа дэлхийд толгой цохих мэргэжилтнүүдтэй. Энэ мэтээр бидний төдийлэн ач холбогдол өгдөггүй олон улс (Монгол улс маань ч байж магадгүй) зарим нарийн мэргэжлээр өндөр хөгжилтэй гэгддэг Америк, Австрали, Япон зэрэг орнуудаас дутахааргүй сайн мэргэжилтнүүдийг бэлтгэх туршлага, материаллаг бааз хуримтлуулсан байдаг. Иймээс л та бакалавр, магистрийн аль ч түвшинд ахин суралцах төлөвлөгөөтэй бай хаана сурах вэ гэдгээсээ өмнө ямар чиглэлээр, юу сурах вэ гэдгээ судалгаа, дүн шинжилгээнд үндэслэн гаргаарай.

ХОЁРТ: Өөрийн туршлага, ажиглалт, дүгнэлтэнд үндэслэн гадаад, дотоодод сурахын давуу болон сул талуудад хийсэн харьцуулалтаа доор хүснэгтлэе.

Дээрх хүснэгтэнд тодруулсан давуу болон сул талуудад нэмэлт тайлбар хийвэл:

• Гадаадад суралцсанаар олон улсын хэмжээний мэдлэг хуримтлуулах боломж илүү байх ч өнөөгийн даяарчлагдсан, цахимжсан манай нийгэмд хүн өөрөө хүсээд өөрийгөө дайчлавал заавал гадагшаа явахгүйгээр Youtube, Coursera, Khan Academy зэрэг үнэ төлбөргүй, дэлхийн түвшний мэдлэг, мэдээлэл бүхий олон цахим сайтуудыг ашиглан өөрийгөө зорьсон чиглэлээрээ хөгжүүлэх боломжтой. Сертификатгүй үнэгүй хичээлээс гадна, Coursera.com сайтад тухайлбал дэлхийн тэргүүлэх олон их, дээд сургуулиуд суралцагчид өөрийн чөлөөтэй цагтаа орж судлангаа, гэрчилгээ авах хичээл, сургалтуудыг энгийн төлбөрөөсөө хавьгүй бага төлбөртэйгээр явуулдаг.
• Гадаадад суралцахын хажуугаар ажил эрхлэх хүсэлтэй залуус ажиллах зөвшөөрөл, виз зэрэг олон шаардлагын улмаас ихэвчлэн биеийн хүчний ажил л эрхлэх боломжтой байдаг бол дотоодод суралцаж байгаа залуус их хөрөнгөний шаардлагагүйгээр Монгол улсын иргэний эрхээ эдлэн, өөрийн нэр дээр бүртгэлтэй бизнес эрхэлж, суралцаж буй мэргэжлээрээ эртнээс туршлага хуримтлуулах бүрэн боломжтой.
•  Гадаадад, ялангуяа өндөр хөгжилтэй орны, өрсөлдөөн өндөртэй сургуулиудад суралцахын тулд ихэнх гадаад оюутнууд тухайн орны хэлээр ярилцагч залуусыг бодвол илүү хөдөлмөрлөх хэрэгтэй болдог. Учир нь тэд зөвхөн мэргэжлээрээ сураад зогсохгүй, тухайн орны хэл, соёл зэрэг маш олон зүйлийг давхар суралцах шаардлагатай байдаг. Эдгээрийг нарийн төлөвлөгөөтэй зохицуулж, бие сэтгэлээрээ бэлтгэлтэй байхгүй бол стрессдэхээс авахуулаад эрүүл мэндээ хохироох магадлал өндөртэй.
• Нөгөө талаар, эдгээр шаардлага, өрсөлдөөн ихтэй сургуулиуд таны хөлс, хөдөлмөрийг бодитоор үнэлэх тал дээрээ Монголын ихэнх их, дээд сургуулиудтай харьцуулвал хамаагүй төгөлдөржсөн байдаг. Наад зах нь л оюутнууд нэгнээсээ хуулах, хэн нэгний бүтээлийг хуулбарлах явдлыг хатуу хянаж чаддаг.

Залууст түгээмэл тулгардаг “Гадаадад сурах уу? Дотооддоо сурах уу?” гэх асуултанд бидний зүгээс санал, зөвлөмжөө өглөө. Та бүхэн доорх сэтгэгдэл хэсэгт өөрсдийн туршлага, санал зөвлөмжөө мөн бусадтайгаа харамгүй хуваалцаарай!

ЖАК МА бол Хятадын бизнес эрхлэгч, Алибаба групын үүсгэн байгуулагч бөгөөд удирдах зөвлөлийн дарга ба эх газрын Хятадаас хамгийн анх Форбес сэтгүүлийн нүүрэнд гарсан бизнесмэн юм. 2014 оны 11 сарын байдлаар, Блүүмбергийн тооцолсноор Жак Ма-ийн хөрөнгө 32,7 тэрбум ам.доллар болж Хятадын хамгийн баян, дэлхийн 18 дахь баян хүн болсон байна. Жак 1999 онд өөрийн гэртээ ирээдүйн асар том бизнесээ эхлүүлсэн ба 17 ажилтан хөлсөлж 60,000 ам.долларыг “Хятадын бизнесийг дэлхий дахинтай холбох ” санаагаараа босгож байжээ. Өнөөдөр Алибаба груп Хятадын олон нийтэд нээлттэй компани болсон. Интернэт худалдааны талбарт үйл ажиллагаа явуулж буй тус компани нь бизнесээс бизнест чиглэсэн (B2B) вэб портал болох alibaba.com-н эзэмшигч юм.

Хүмүүс бид бүгд дахин давтагдашгүй

Ихэнх хүмүүс өөрийн үлгэр дууриал баатрыг дэлхий даяар хайж амьдардаг. Гэхдээ би бол баатар биш. Хүмүүс намайг гайхалтай үйлсийг бүтээж, олон зүйлийг хүртсэн гэж үздэг тул маш агуу хүн гэж боддог. Алибаба үнэхээр олон улсын компани болсон ч би хувьдаа бид бүгд дахин давтагдашгүй цор ганц бөгөөд бидэнд бүгдэд маань асар их боломж байдаг гэдгийг хамгийн сайн мэддэг болсон.

Өөрийгөө өөрчил

Бизнесээ анх эхлүүлж байсан эхний өдрүүдийн нэгэнд би өөртөө болон 17 хамтран зүтгэгч, үүсгэн байгуулагч нартаа хандан хэрвээ бид ажмилттай болж чадвал дэлхийн хүн амын 80% ч мөн амжилттай байх болно гэж хэлдэг байсан. Учир бид бол эгэл жирийн хүмүүс, бидэнд баян аав болон баян ойрын хамаатнууд байгаагүй, бидэнд тэр үед юу ч байгаагүй. Бидний хэн нь ч нэр хүндтэй сайн сургууль төгсөөгүй. Надтай адилхан хүмүүс 30-аас олон удаа ажилд орохоор анкет бөглөсөн ч хэн ч ажилд авдаггүй. 20-30 жилийн өмнө, би Билл Гэйтс, Ларри Эллисон болон Ай Би Эмийн талаар сонсоод тэд бидний хамаг боломжийг булаажээ гэж боддог байсан. Тэд бүгдийг хүртэж үлдсэн бидэнд юу ч үлдээгээгүй байна хэмээн би гомдлонгуй боддог байлаа. Харин өнөөдөр би бусад хүмүүс болон миний хамгийн том ялгааг төвөггүй олж харж чаддаг болсон. Ихэнх хүмүүс зүгээр л гомдоллодог. Гэхдээ энэ нь шал хэрэггүй зүйл юм. Үүнийхээ оронд бусдыг өөрчлөх гэж хичээлгүй өөрийгөө өөрчилөхөд анхаар. Чи юу хийсэн бэ? Би шинэ зүйлийг хийж бүтээхээр хичээсэн.

Үрэхдээ анхааралтай бай

Бид Алибабаг анх үүсгэн байгуулахдаа 18 хүнээс 50,000 ам.доллар цуглуулж байсан. Энэ мөнгө нь бусад интернэтийн аварга компаниуд болох тэрбум тэрбум доллартай Яахуу (Yahoo) гэх мэттэй өрсөлдөхөд хэтэрхий бага мөнгө байсан. Тиймээс бид байгаа мөнгөнийхөө зарцуулалт дээр анхааралтай байхгүй бол дорхоноо л арчигдан дампуурлаа зарлах байсан. Өнөөдөр хүртэл бид байгаа мөнгөө зарцуулахдаа хамгийн анхааралтай, хариуцлагатай ханддаг.

Төлөвлөгөө бол хамгийн чухал нь биш

Төлөвлөхийн хувьд, 2000-аад онд дөнгөж интернэт хөгжиж эхэлж байхад бидний төлөвлөгөө ямар байж болох уу? Бид зөвхөн л интернэт гэдэг агуу боломжтой, ирээдүйтэй бизнес гэж л харж байлаа. Ихэнх бизнесийн удирдлагын магистрын оюутнууд төслүүд цаашид яаж хөгжих талаар төлөвлөхдөө үнэхээр гаргуун сайн байдаг. Гэвч бидэнтэй ижил хүмүүс үүнийг яаж хийхийг мэддэггүй байсан. Гэхдээ бид харилцагчидаа өөрсдийн үйлчилгээнд сэтгэл хангалуун байх нөхцлийг бүрдүүлэхээ мэддэг байсан. Энэ бол бүхий л бизнест маш чухал зүйл, бид өнөөдөр хүртэл амьд л байна шүү дээ.

Харилцагчаа хамгийн түрүүнд тавь

Бид амжилт гаргаагүй байсан бол өөр хэн нэгэн энэ бизнесийг амжилттай хийгээд л явж байх боломжтой байсан гэдэгт бид итгэдэг. Хувь заяа гэдэг зөвхөн чамд л ээлтэй сайн хандах ёстой гэсэн үг биш хэн шаргуу ажиллаж байна, хэн ухаалаг ажиллаж байна, хэн бусад ухаантай хүмүүстэй хамтарч ажиллаж чадаж байна, хэн бусдыг өөрөөсөө илүү бодож чадаж байна тэр бүхэнд ээлтэй байдаг. Энэ бол бидний итгэдэг зарчим. Өмнө нь хүмүүс Жак, чи сайн ажиллаа. Бүх зүйл чамд таатай, тааламжтайгаар шийдэгдэж байна, чи маш хурдтай хүчирхэгжлээ гэдэг байсан. Гэхдээ энэ нь бид эхлэхдээ дандаа зөв зүйлийг ухаалагаар хийж байсан гэсэн үг биш юм. Бид зөвхөн ажилдаа л төвлөрөн бусад жижиг бизнес эрхлэгчидэд аль болох туслан ажиллахыг хичээж байсан. Мөн бид сүүлийн 17 жилийн туршид хэзээ ч өөрсдийн мөрөөдөл, итгэл үнэмшил болон алсын хараагаа өөрчилж байгаагүй ч бид харилцагчидынхаа хэрэгцээнд тулгуурлан өөрсдийгөө байнга өөрчилж байсан.

Эх сурвалж: Союз Евразия сэтгүүл, 18, 2016

Саяхан ажлын шугамаар Жак Ма-н бүтээсэн Алибаба компаниар аялаж үйл ажиллагаа болон амжилтанд хүрсэн компанийн соёлтой нь танилцах боломж олдсон билээ. Энэ нь үнэхээр гайхалтай зүйлийг жирийн хүмүүс хийж болдогийн тод жишээ болсон Жак Ма-н талаар судлах сонирхолыг бий болгосон ба удахгүй та бүхэнд түүний бизнесийн философийн үргэлжлэл болон Алибаба компанийн соёлын талаарх нийтлэлүүдийг хүргэх болно.

Төслийг хэзээ эхлүүлэхээ мэдэх нь төслийн амжилтын эхлэл юм. Гэвч, маш цөөхөн байгууллага цогц төслийн төлөвлөлттэй байдаг. Хэрэв төслөө яарч эхлүүлбэл хугацаандаа дуусгах магадлал нь маш бага бүр цаашилбал бүтэлгүйтэх тохиолдол тулгарна.

Үүний тод жишээ бол 2013 оны 4-р сарын 15-нд худалдаанд гараад 2015 онд хийгдэхээ больсон Google-ийн нүдний шил юм. Уг нүдний шил нь худалдаанд гарснаас хойш хоёр жилийн явцад ахиц муутай байсан нь хэрэглэгчдийн дунд энэ нь эцсийн бүтээгдэхүүн үү эсвэл зүгээр л туршилтын бүтээгдэхүүн байсан эсэх дээр эргэлзээ үүсгэсэн. Хэд хэдэн зах зээл (загварын шоу, экстрем спорт гэх мэт) дээр уг бүтээгдэхүүнийг зоригтойгоор гаргах гэж оролдсоныг эс тооцвол бодит хувьсал хийх бүтээгдэхүүн болгож чадаагүй. Үүний эсрэг жишээ бол Apple-ийн iPhone юм. Анх 2001 онд Стив Жобст iPhone-ийг бий болгох саналыг тавьсан юм. Түүнд уг санаа, ялангуяа тухайн үеийн хамгийн ашигтай, хамгийн хурдан хөгжиж буй салбаруудын нэг болох харилцаа холбооны салбарт хийх өөрчлөлт нь маш их таалагдсан. Сонирхол татахуйц төсөөлөл байсан ч түүнийг ойлготлоо төсөл болгохоосоо татгалзсан. Стив Жобс Apple-ийн удирдлагын багт байгууллагын төвлөрөл, эрч хүч, гол нөөцөө iTunes-ийг өсгөх болон хөгжим сонсох шинэ хэрэгсэл iPod-ийг нэгтгэх гэсэн хоёр стратегийн чиглэлдээ зориулах ёстойг анхааруулсан. Тэрээр ухаалаг гар утасны ойлголтыг цааш нь судлах, туршилтын бүтээгдэхүүнийг боловсруулах, бусад харилцаа холбооны байгууллагуудтай хамтрах ажилд хэдэн инженерийг томилсон юм. Анхны саналаас гурван жилийн дараа буюу 2004 онд ухаалаг утасны төсөл албан ёсоор эхэлсэн. Гайхалтай биш гэж үү?

Дээрх 2 жишээнээс бид байгууллага өөрийн нөөцийг хэзээ ямар төсөл дээр оруулахаа шийдэх нь стратегийн чухал ач холбогдолтойг харж байна. Удирдлагын багт эсвэл хувь хүмүүст зөв цаг нь ирэхэд тохирсон шийдвэр гаргахад нь туслах тодорхой заасан менежментийн арга гэж байхгүй.

Төслийг боловсруулахад S-муруй загварыг ашиглах

S-муруй загварчлалыг анх шинэ инноваци нь зах зээлд хэр хурдан нэвтрэн орж, хүлээн зөвшөөрөгдөж, өргөн тархаж болохыг хэмжих зорилгоор Е.М.Рожерс ашиглахыг санал болгож байсан. Уитни үүнийг хувь хүний сурч боловсрох, хөгжүүлэх загварыг гаргахад ашигласан. S-муруйн суурь нь бага өсөлт, удаан үе шат юм. Удаан гэдэг нь харьцангуй ойлголт учир нь хурдацтай шинэчлэлт, өөрчлөлтийн орчинд хэн ч хэтэрхий удаан байх боломжгүй. Гэхдээ шинэ санааг эрэлхийлж буй болон уг санаагаа бодит төсөл болгох боломжийг бага нөөцөөр судлах хугацааг S-муруйн суурь нь харуулж байгаа юм. Энэ үе шатны зорилго нь шинэ санаа нь үнэхээр амжилттай хэрэгжих эсэхийг тодорхойлох явдал юм. Энэ үе шатанд та 6 үндсэн асуултад хариулт өгөх хэрэгтэй.

Уг төслийг өмнө нь хийж байсан уу?

Боловсруулж буй бүтээгдэхүүн, үйлчилгээнд зах зээл байгаа эсэхийг тодорхойлох нь чухал. Үүнийг хийхдээ, зорилтот хэрэглэгчдийнхээ ямар асуудлыг бүтээгдэхүүн, үйлчилгээгээрээ шийдэж байгааг, үнэхээр шийдэл хэрэгтэй эсэх, эсвэл аль хэдийн зах зээлээ эзэлсэн өрсөлдөгчидтэй тулгарах эсэхийг судлаарай. Өрсөлдөөнд танд давуу талыг өгч чадах онцлог танай шинэ санаанд байна уу? Зах зээлд танай бүтээгдэхүүн үйлчилгээ нэвтэрч болохуйц орон зай байна уу? Танай гаргасан санаа шинэ байх тусам үүнийг судлахад S-муруйн сүүлийн хэсэгт илүү их цаг хугацаа шаардагдах тул төслөө шууд эхлүүлэхээс татгалзаарай.

Төсөл нь танай үндсэн бизнесийн нэг хэсэг ба хэрэгжилтэд нь танай давуу талууд ашиглагдах уу? Эсвэл та цоо шинэ салбарт хүчээ үзэх гэж байна уу?

Үндсэн бизнесээс тань өөр салбар бол S-муруйн төгсгөлд мөн л илүү цаг хугацаа шаардагдана. Түүнчлэн, үндсэн бизнесийн бусад төслүүдээ бүгдийг нь тооцож үзэх нь чухал. Учир нь олон төсөл зэрэг хэрэгжүүлэх нь байгууллагыг эрсдэлд оруулах аюултай. Зарим томоохон байгууллагуудын ашигладаг төслүүдийн зохион байгуулалтыг авч үзвэл нийт төслийнх нь 60% нь үндсэн бизнесийнх, 30% нь хамааралтай бизнесийн салбарынх, үлдсэн 10% нь өөр салбарт хэрэгжүүлж буй төсөл эзэлдэг байна.

Та төслийнхөө хамрах хүрээг нарийн тодорхойлж чадах уу? Төсөл дуусах үед ямар харагдахыг мөн ямар үр дүнд хүрэхийг мэдэх үү?

Үндсэн шаардлагуудаас хэдийг нь та мэдэх вэ (1-100%)? Хэрэв танай төслийн үр дүнгийн талаарх 50% -иас бага хувь нь тодорхой байгаа бол төслийг илүү сайн тодорхойлохын тулд нэмэлт судалгаа хийх нь зохимжтой. Төслийн менежментийн уламжлалт онол нь төслийн эхэнд шаардлагуудыг 100 хувь тодорхойлох ёстой гэж бидэнд заадаг боловч бодит байдалд энэ нь маш хэцүү гэдгийг бид мэднэ. Нийт шаардлагын 80-90% тодорхой болсон үед төслийг эхлүүлэх шатанд шилжих нь зөв.

Хөрөнгө оруулалтын зардал хэд вэ?

Байгууллагад шаардлагатай нөөцүүд бэлэн байгаа эсэхийг, хэрэв байхгүй бол гаднаас авах шаардлагатай нөөцийн хамт тодорхойлно. Энэ нь танай байгууллагын хийж чадах мөн хүсэж байгаа зүйл мөн үү? Төслүүд нь зардал өндөртэй бөгөөд анх төлөвлөснөөс илүү өртөг гарах магадлал өндөр гэдгийг санаарай. Зөвхөн санхүүгийн хувьд төдийгүй илүү нөөц болон менежментийн цагийг шаардах тохиолдол гардаг. Тиймээс төслийг эхлүүлэхийн өмнө зардал нь хэнээс гарах, тооцоолсон нөөцийг бүрэн гаргах боломжтой эсэх, удирдлагын багийн цаг зарцуулалт зэргийг баталгаажуулах хэрэгтэй. Эдгээр нь S-муруйн төгсгөлд хийгдэх чухал шийдвэрүүд юм.

Том байгууллага эсвэл салбарынхаа тэргүүлэгч нартай хамтран ажиллах шаардлага гарч байна уу?

Маш сайн санаанууд, гайхалтай төслүүд нь гол оролцогч талуудын оролцоог бүрэн хангуулаагүйн улмаас бүтэлгүйтсэн тохиолдлууд олон байдаг. Судалгааны үе шат нь төслийн оролцогч талуудыг нэгтгэж, амжилттай хэрэгжих нөхцөлийг нь нэмэгдүүлдэг. Та чухал оролцогч талуудаас худалдан авалт хийж байна уу? Харьцахад хэцүү оролцогч тал байна уу? Байгууллага дотор идэвхгүй оролцогчид байна уу?

Ажлын хуваарь нь ямар байх вэ?

Явц удаан төслүүдийг урьдчилан санхүүжүүлэх нь өртөг өндөртэй мөн хүссэн үр дүнд хүрэх магадлал багатай байдаг. Үндсэн үр дүнгүүдийг тодорхойлж ажлын хуваарийг тодорхой болгох шаардлагатай. Шахуу хугацаанд үр дүнг гаргахыг зорьж байгаа бол багуудаа ухаалаг ажиллуулах хэрэгтэй. Их цаг шаардагдахгүй гэж тооцсон ажлуудаа төлөвлөлтийн үед сайн нягтлах шаардлагатай. Төслөө хэрэгжүүлэхээр шийдсэн бол S-муруй нугаралтын хэсэг нь төсөл эхлүүлэх боломжит үе юм. Шаардлагатай нөөцийг бэлдэж, ажиллагсдын цагийн хуваарьт ажлуудаа тусгаж, зорилгоо тодорхой болгож, хугацаагаа тогтоосон байх ёстой. Шаардлагатай хэрэгцээг бүгдийг нь тодорхойлж хангасан үед л төслийг эхлүүлэх нь зөв. S-муруйн эгц нуруу хэсэг нь огцом өсөлтийн үе юм. Төсөл эхэлсний дараа энэ муруйгаас хурдан дээш гарахад бэлэн байх ёстой. Бид амжилтад хүрэх магадлал өндөртэй, үндэслэлтэй төслүүд бий болгохыг хүсдэг. S-муруйн төгсгөл нь тухайн санаа хэрэгжих чадвартай эсэх, санаагаа хэрэгжүүлэхэд шаардлагатай мэдэгдэхгүй хэсгийг олж мэдэх, эсвэл уг санааг хэрэгжүүлэх хугацаа нь болоогүйг тодорхойлох боломжийг бий болгодог. Заримдаа төслийг хэрэгжүүлж эхлэхээс нь өмнө зогсоох нь хамгийн азтай тохиолдол болдог.

Эх сурвалж: https://hbr.org/