Author Archive

Нүүр хуудас / Author's Article(s) / Админ

2 сар 5, 2020

Админ

Educated InterviewМенежмент

#EDUCATED INTERVIEW: МОНГОЛЫН БИЗНЕСҮҮДИЙГ ЗҮҮН ӨМНӨД АЗИЙН БИЗНЕС, ЭДИЙН ЗАСГИЙН ИНТЕГРАЦИД ОРЖ, ОЛОН УЛСЫН ТОГЛОГЧ БОЛОХ ГҮҮРИЙГ ТАВЬСАН

#EDUCATED INTERVIEW: МОНГОЛЫН БИЗНЕСҮҮДИЙГ ЗҮҮН ӨМНӨД АЗИЙН БИЗНЕС, ЭДИЙН ЗАСГИЙН ИНТЕГРАЦИД ОРЖ, ОЛОН УЛСЫН ТОГЛОГЧ БОЛОХ ГҮҮРИЙГ ТАВЬСАН 0

Азийн бизнесийн холбоо Монголын бизнес эрхлэгчдийг Зүүн өмнөд Ази руу хөл тавих боломжийг олгохоор ажиллаж байгаа юм байна. Юун түрүүнд холбооны тухай товч танилцуулгыг өгөхгүй юу?

Луйс: Азийн бизнесийн холбооны эхлэл 2015 онд Сингапур Улсад тавигдаж, 2017 онд албан ёсоор Монголд үйл ажиллагаагаа эхлүүлсэн. Холбооны цөм нэгдэл бизнесийн өсөлтөөрөө тэргүүлдэг Зүүн Өмнөд Ази буюу АСЕАН-ы 10 орчим улсын төлөөлөл, цаашлаад Азийн бусад орнуудын төлөөллөөс бүрддэг.
Зүүн өмнөд Ази бол 600 гаран сая хүн амтай, дундаж давхрагын хэрэгцээ тогтмол өсч, янз бүрийн шинэ бүтээгдэхүүний эрэлт хэрэгцээ нэмэгдэж буй томоохон зах зээл юм. АСЕАН-ын засгийн газрууд бизнес, эдийн засгийн хувьд Европын холбоотой дүйцэхүйц, цаашдаа илүү эрчимтэй интеграцид орохоор ажиллаж байгаа бөгөөд ингэснээр зөвхөн өөрсдийн бүс нутагтаа төдийгүй Ази – Номхон далайн бусад орны зах зээлтэй худалдаа, бизнес, эдийн засгийн томоохон интеграцид орж байгаа юм. Монгол Улс АСЕАН-ы орнуудтай хамтын ажиллагаагаа гүнзгийрүүлснээр Ази – Номхон далайн бүсийн худалдаа, эдийн засгийн интеграцид амжилттай орох түшицтэй болно.
Манай холбооны үүсгэн байгуулагч Монгол хүн учир холбоо маань Улаанбаатар хотод бүртгэлтэй, энд төвтэй ч үйл ажиллагаагаа олон улс руу чиглүүлсэн гэдэг утгаар оны чуулгануудаа 2018 онд Филиппин улсад, 2019 онд Камбож улсад зохион байгууллаа. Энэ оны чуулганаа 7-р сард Сингапур улсад хийхээр төлөвлөж байна.

О.Энхзул: Аливаа улс орны бизнес эрхлэгчид олон улсын эдийн засгийн интеграцид орж, экспорт хийнэ ээ гэвэл энэ нь зөвхөн тухайн компанийн асуудал биш болдог. Дагаад экспортын эко систем бүрдүүлэх асуудал үүсдэг учраас зайлшгүй төрийн байгууллагууд оролцож, хувийн хэвшлийнхнийхээ хөл тавих гэж буй зах зээл, тухайн улс оронтой худалдааны болон үнэ тарифийн, тарифийн бус гэрээ хэлэлцээр хийсэн үү, хийгдээгүй бол шинээр хийх үү гэх мэт асуудлууд яригддаг.

Хувийн компаниуд ч хүний болон санхүүгийн, эд материалын нөөцийн хувьд бэлэн үү. Хувийн хэвшлийнхнийг чадавхжуулах тал дээр олон улсын санхүүгийн байгууллага, мэргэжлийн холбоод уялдаатай ажилладаг уу. Тэдний зорилго нэгдмэл байгаа юу гэх мэт анхаарал татсан асуудлууд үүсдэг. Манай Азийн бизнесийн холбоо энэ шийдлүүдийг нэгтгэн, бүс нутагт гарах экспортын эко систем бүрдүүлэхийг гол зорилго болгон ажиллаж байна.

Энэ чиглэлээр бид төрийн болон хувийн хэвшлийн байгууллагууд, олон улсын байгууллагуудтай хамтран ажилладаг. Жишээ нь, ХХААҮЯ-ны Жижиг дунд үйлдвэрлэлийг дэмжих сан, Европын холбооны дэмжлэгтэй “Монголын Худалдааг Дэмжих –EU TRAM”, Lee Kuan Yew School of Public Policy Камбож дахь төгсөгчдийн холбоо, Непалын Төрийн Бодлогын судалгааны хүрээлэн зэрэг байгууллагуудтай бид хамтран ажиллаж байна.

-Монголын бизнес эрхлэгчид Зүүн өмнөд Азийн зах зээлд хөл тавих ямар боломжууд байна. Эсрэгээр Зүүн өмнөд Азийн бизнес эрхлэгчид Монголд үйл ажиллагаа явуулах боломж байна гэсэн ийм тооцоо судалгаа бий юу? 

Луйс: Азийн Бизнесийн Холбоо байгуулагдсан цагаасаа хойш бүс нутгийнхаа хэмжээнд нэг нэгийгээ нөхсөн байдлаар хамтран ажиллаж, үндэсний хэмжээний бизнесүүдийг олон улсын тоглогч болоход нь чиглүүлэхэд туслах арга замыг хайх, нээх тал дээр түлхүү ажилласан. Одоогийн байдлаар бид өөр өөрсдийн улс орны зах зээлд амжилт олсон бизнесийн хамтрагчид, зөвлөхүүдийн нэгдлийг бий болгож чадсан. Энд 10-аад улс орны төлөөлөгчид албан ёсоор багтаж байгаа. Үйл ажиллагаа маань илүү тэлээд явж байгаа нь бидний хувьд том амжилт юм.
Холбооны маань төв нь Монгол Улсад байрлаж байна. Монгол бол Евро Азийн бүс нутгийн орнуудыг холбоход геополитик болон хэл, соёлын хувьд олон давуу талтай гүүр гэж бид үздэг. Европ, Азийг холбосон энэ гүүрээр дамжаад бид олон улсын бизнесүүдийг бий болгох, үндэсний бизнесүүдийг олон улсын тоглогч болох гарцыг нээх ажлаа амжилттай эхлүүлсэн. Бидний хийж буй, бүтээхийг зорьсон бизнесийн загвар моделийг үнэлээд ганц Ази гэхгүй Европ, Америк, Австрали болон бусад далайн орнуудын бизнес эрхлэгчид ч бидэнтэй нэгдэж байна. Бидэнд илүү амжилт үзүүлэх боломж байгааг харуулсан энэ хамтын ажиллагаандаа бид сэтгэл хангалуун байгаа.

О.Энхзул: Манай монголын бизнес эрхлэгчид сүүлийн 10 гаран жил бүтээгдэхүүний экспортын асуудлыг судалж, тодорхой оролдлогууд хийж ирсэн ч дорвитой амжилт олоогүй л яваа. Манайхан голдуу Европ, Япон, АНУ зэрэг өндөр стандарттай уламжлалт зах зээлийг зорьж ирсэн. Гэвч үнэндээ манайхны хүний нөөц бусад нөөц боломжууд тэр их өндөр шаардлагатай, том зах зээлийн босгыг давж чадахгүй байна. Маш удаан хугацаанд ажиллаж үр дүнгээ үзэх ёстой болж байгааг ойлгосон учраас бид арай богино хугацаанд, арай илүү хурдан үр дүн гарах, зарим талаараа хамтарч ажиллаад үр дүн гаргах ямар шинэ зах зээл байна вэ гэдгийг 2015 оноос хойш судлаад, Зүүн Өмнөд Азийн зах зээл тохиромжтой юм байна гэж үзсэн. 2017 оноос хойш бид гүйцэтгэл дээр ажиллаад явж байгаа юм.

Зүүн Өмнөд Азийн зах зээл бол бидний хувьд 10 алхам биш 5 алхамын цаана бий. Энэ зах зээлд илүү хурдан үр дүн гаргаж болно гэдэг дээр ХХААХҮЯ-ны ЖДҮХС ч санал нэгдсэн. Өнгөрсөн оны 10-р сард манай хоёр байгууллага Хамтран ажиллах санамж бичиг байгуулан, 12-р сард манай хоёр байгууллагын хамтарсан төлөөлөл Филиппин дэх гол хамтрагчдаараа дамжуулан маш үр дүнтэй айлчлал зохион байгуулаад ирсэн. Бид мөн анхны чуулга уулзалтаа 100 гаран сая хүн амтай Флиппин Улсад амжилттай зохион байгуулснаас хойш Филиппиний хэд хэдэн бизнесийг Монгол руу оруулж ирж чадсан байна. Дэд бүтэц, зам тээвэр, гааль, логистик шаардагдахгүй үйлчилгээ болон IT суурьтай хэд хэдэн компаниуд Монгол улсад үйл ажиллагаагаа явуулаад эхэлсэн.

Экспорт гэдэг бол ганцхан эцсийн бүтээгдэхүүн биш, эдийн засгийн интеграцид олон шийдлээр оролцох боломжтойг бид өөрсдийн жишээн дээр харуулж байна л даа. Жишээ нь, манай зөвлөх Луйсын 3 компани Монголд орж ирсэн байгаа. Тэрнээс дамжаад монгол бизнесүүд шинэ санаа шийдлүүд солилцоод явж байна. Цаашлаад стратегийн ач холбогдол бүхий хүнс хөдөө аж ахуйн чиглэлийн үйлдвэрлэгчиддээ энэ зах зээлийг нээж өгье. Энэ гарцыг төрийн бодлогоор хэрхэн дэмжих вэ, олон улсын хөгжлийн банкнаас дэмжлэг туслалцаа авах боломжтой юу. Хувийн хэвшлийнхэн маань энэ бүс нутгийн бизнес эрхлэгчидтэй хамтын ажиллагаа тогтоож, тодорхой хэмжээний хөрөнгө оруулалт яаж авах уу, 600 гаран сая хүн амтай энэхүү том зах зээлд бизнесээ хэрхэн амжилттай өргөжүүлэх үү гэсэн санхүүгийн болон санхүүгийн бус бусад цогц шийдлийг бид эрэлхийлж, шинэлэг санаачлагаар үйл ажиллагаагаа явуулж байгаа юм.

Саяхан бидний зохион байгуулсан “Зүүн Өмнөд Азид Бизнесээ тэлье” цогц арга хэмжээний үр дүнд тухайлбал хөрөнгө оруулалтын танилцуулга хийсэн аж ахуй нэгжүүдийн 3 төсөл болон хөтөлбөрт 500,000 орчим ам.долларын хөрөнгө оруулалт хийх аман тохиролцоог хийсэн. Мөн арга хэмжээнд маань оролцсон үндэсний брэндүүдээс 5 компанийн бүтээгдэхүүн үйлчилгээг Филиппин улс болон АСЕАН-ны зах зээлд гарах боломжтой гэж багийн төлөөлөл үзэн цаашдын хамтын ажиллагааг хөгжүүлэх партнертай холбох болон экспорт хийхэд дэмжлэг үзүүлэхээр тохиролцоод ажиллаж байна.

-Луйс танд Монголын эдийн засаг, зах зээлийн боломж, ирээдүй гадны хөрөнгө оруулагч, бизнесмэн хүний нүдээр ямар харагдсан бэ? Таны Монголын эдийн засгийн орчны тухай анхны төсөөлөл, одоо бий болсон үзэл бодлыг сонирхьё гэж бодлоо?

Луйс: Би 2017 онд анх Монголд ирсэн. Монголын тухай миний анхны бодол бол Монгол бол уул уурхайн орон юм байна гэсэн ойлголт. Яагаад гэвэл англи хэл дээр авсан бүх мэдээлэл ийм утгатай байсан юм. Улаанбаатарт ирсний дараа энэ ойлголт бүрэн арилсан. Монгол Улсад ганцхан уул уурхай биш өөр маш олон нөөц баялаг байдаг юм байна гэдгийг олж мэдсэн. Мэдээлэл харилцаа болон IT салбарт монголчууд чадамж сайтай, хүний нөөц ч сайтай юм байна гэдгийг харж байна. Нөгөө талаар уламжлалт хөдөө аж ахуй, мал аж ахуйн гаралтай түүхий эд, аялал жуулчлал болон бусад уламжлалт салбаруудаа олон улсын зах зээлд таниулаад эхэлбэл монголчуудад илүү хөгжих өсөх боломж маш их гэдгийг онцолмоор байна.

Бизнес эрхлэгч та манай Азийн Бизнесийн Холбооны гишүүн болж, АСЕАН-ы төдийгүй бүс нутгийн эдийн засаг, бизнесийн интеграцид өндөр үр дүнтэйгээр, хурдан хугацаанд орж, олон улсын тоглогч болохыг хүсвэл ЭНД дарж бүртгүүлнэ үү.

1 сар 28, 2020

Админ

Зөвлөгөө

ХАМГИЙН ЭХЭНД СУРАЛЦАХ ШААРДЛАГАТАЙ ЧАДВАРУУДАА ТОДОРХОЙЛОХОД ТУСЛАХ 2X2 ЗАГВАРЧЛАЛ

ХАМГИЙН ЭХЭНД СУРАЛЦАХ ШААРДЛАГАТАЙ ЧАДВАРУУДАА ТОДОРХОЙЛОХОД ТУСЛАХ 2X2 ЗАГВАРЧЛАЛ 0

Маш бага цаг, гэвч асар их сурах зүйлс…

Дэлхий ертөнц сурах боломжоор бялхаж байна. Бидэнд хэд хэдэн сая номууд, 3000 ted-ийн илтгэлүүд, 10000 орчим интернетийн үнэгүй хичээлүүд, зуу зуун мянган онлайн курсууд мөн Linkedin, Medium зэрэг платформууд дээр нийтлэгдэж буй сая сая нийтлэлүүд байна. Яг одоо таны уншиж буй бичвэр бол Harvard Business Review дээр байрлах мянга мянган нийтлэлийн нэг. Энэ их суралцах зүйлсээс өөрт хамгийн тохирох, хамгийн хэрэгцээтэйг нь олно гэдэг маш хэцүү.

Хэцүү боловч энэ нь зайлшгүй шаардлагатай зүйл. Bersin-ээс гаргасан судалгаанаас үзэхэд орчин үеийн хүн ойролцоогоор өөрийн амьдралынхаа дөнгөж 1хэн хувийг л сурахад зарцуулдаг аж. Үүнээс гадна хүмүүсийн карьерын зам таамаглашгүйгээр уртсаж, тэр замд нь их сургуульд сурдаг 4, 5 жилийн боловсрол маань хэт богиноддог болсон цагт тасралтгүй суралцах бол зайлшгүй бөгөөд асар чухал чадвар болжээ.
Тэгэхээр бид бүхний нуруун дээр тэр нэгхэн хувийн хугацаанд хэрхэн зөв зүйлээ сурах вэ? Түүгээр ч зогсохгүй түүнийгээ хэрхэн тодорхойлох вэ? Гэдэг хүндхэн ачаа ногдож байна.
Энэ асуудалд хандах нэг хандлага нь ЦАГ-ҮР ДҮН ийн шинжилгээг өөрийн сурахыг хүсэж буй сэдэв дээрээ ашиглах юм. Энэ нь ЗАРДАЛ-АШИГ ийн шинжилгээтэй төстэй бөгөөд ЦАГ гэдэг нь таны тухайн зүйлийг суралцахад зарцуулах цаг. Харин ҮР ДҮН гэдэг нь таны амьдралд тэр чадварыг суралцах хэр их шаардлагатай гарах вэ? гэсэн үг аж. Жишээ нь: өнөөдрийн менежерүүд асар их цагийг имэйлээр харилцаж, хүснэгт presentation бэлдэж, хурал цуглаан удирдаж, мэдээллүүд цуглуулан өнгөрөөж байна хэрвээ энэ ажлуудыг хөнгөвчлөн сайжруулахад ашиглах чадвар байвал ҮР ДҮН нь өндөр байна аа гэсэн үг.

Хэрвээ цагийг хэрэгцээт байдалтай нийлүүлбэл та 4 өөр төрлийн үйлдэл бүхий 2X2 гэсэн загварчлалыг харах болно. /График1/

1. Аливааг зөв арга барилаар суралцах – сурахад бага ЦАГ орох ч , өгөх ҮР ДҮН нь их.
2. Тогтмол тодорхой цагийг тухайн суралцах зүйл дээр зориулан гаргах – их ЦАГ, их ҮР ДҮН
3. Боломж гарах үеүүдэд нь суралцах – бага ЦАГ, бага ҮР ДҮН
4. Үүнийг сурах хэрэгтэй эсэхээ шийдэх – их ЦАГ зарцуулна, бага ҮР ДҮН

Хэрэв та нэгэнт сурахыг хүсэж буй зүйлээ сонгосон бол зөвхөн тэр ажил дээрээ л төвлөрөхийн тулд энэ загварчлалыг ашиглаж болно. Энэхүү загварчлалыг өндөр ҮР ДҮН бүхий нэг ур чадвар дээр ашиглаад задлал хийж үзье. Жишээ нь Excel дээр Spreadsheet бэлдэх. Ажилтнууд дунджаар хагас цагийг өдөр бүр хүснэгт хийж өнгөрөөдөг гэсэн судалгаа байдаг. Мөн дэлхийн дээрх нийт компаниудын ойролцоогоор 80%нь Microsoft-ийн excel програмыг ашигладаг аж. Мөн ЦАГ-ҮР ДҮНгийн шинжилгээ маань биднийг энэ чадвараа сайжруулах хэрэгцээтэйг харуулж байна.
Гэтэл excel гэдэг програм маань бараг 500 гаруй үйлдэл түүнээс ч олон онцлогуудтай, сурах асар их зүйлстэй. Та хаанаас нь эхлэх хэрэгтэй вэ? ЦАГ-ҮР ДҮНгийн шинжилгээг үр дүнтэй байлгахын тулд бид доорх мэдээллийг ашигласан. Үр дүнгийх нь талаар ойлголт авахын тулд бид excel-ийн мэргэжилтнүүдийн бичсэн арав гаран article-уудыг уншиж танилцсан. Эхлээд бид 100 орчим excel-ийн function-уудыг хэрэгцээт байдал ажилд үзүүлэх үр дүнгээр нь жагсааж дараагаар тэдгээр function-уудыг сурахын тулд тус бүрд нь хэр их хэмжээний цаг орж байгааг нь олж хооронд нь нийлүүлсэн. Мэдээж та бүхэн өөрсдийнхөө сурах зүйлийг тодорхойлохдоо бидэн шиг нарийн шинжилгээ хийх шаардлагагүй.

Хэрвээ та бүхэн ерөнхийд нь анзаарвал ямарваа ур чадвар өндөр хэрэгцээ шаардлагатай байх тусмаа сурахад их цаг шаарддаг. Гэвч бас нөгөө талаасаа өндөр ҮР ДҮН-тэй болов ч бага цагт сурах боломжууд байдаг ба үүнийг бид Learn it right way(баруун доод булан) буюу аливааг зөв замаар сурах гэж тэмдэглэснийг харж байгаа байх. Excel дээр гэхэд энэхүү хэсэг дээр бид өргөн хэрэглэгддэг зарим командуудын товчлолыг авч үзсэн байгаа. Жишээ нь: Ctrl+Y(дахин хийх), F2(edit cell), алдаатай spreadsheet-үүдийг цэвэрлэдэг асар хэрэгцээт комманд болох (IF(ISERROR)).

2X2 анализыг бүрдүүлж буй 4 хэсгийн нэг нь “schedule a block of time for learning it”(баруун дээд булан) буюу тодорхой хэмжээнд нэлээдгүй цагийг тухайн зүйлийг сурахад зарцуулах нь харьцангуй төвөгтэй бөгөөд хамгийн чухал үр дүнтэй чадварыг сурахын тулд бидний хийдэг үйлдэл билээ. Excel-ийн хувьд жишээ нь contiditional formating эсвэл pivot tables зэрэг командуудыг ашиглаж сурах явдал юм. Excel-ийн мэргэжилтнүүдийн үзэж байгаагаар энэ хоёр нь хамгийн өндөр үр дүнтэй хэрэгцээтэй үйлдлийн коммандууд аж. Харин зүүн доод буланд QUICK TO LEARN буюу сурахад хурдан мөн үр дүн ач холбогдол ч багатай коммандууд болох Ctrl-5 болон Show Formulas зэргийг орууллаа.

Эцэст нь зүүн дээд буланд онолын хувьд хамгийн хүмүүсийн сонирхол үл татах хэрэглүүрүүдийг анализын үндсэн гаргаж ирсэн билээ. Гэвч хувь суралцагч бүр өөр өөрийн гэсэн туршлага, үзэл бодлыг энэ төрлийн анализд тусгадаг билээ. Жишээ нь: Уг нь би аль хэдийнээ Ctrl-Y ийг мэднэ л дээ гэх мэт. Энэ мэт хасалтууд нь таныг хянахад илүү хялбар цөөн тооны сурах зүйлсийн жагсаалттай үлдээх болно.

Эцсийн асуулт нь үүнийг хэрхэн бид өөрсдийн ажил амьдрал, суралцахуйн замд ашиглах вэ? Та магадгүй зөвхөн spreadsheet хийж сурах хүсэлтэй байх мөн таньд бидний цуглуулж ашигласан дата байх нь тийм элбэг биш билээ. Гэвч танд өөрийн гэсэн сурахыг хүсэж буй skill-үүд бий гэдэг нь ойлгомжтой.

Дээр дурдагдсан 4 үйлдлүүдийг өөрийн ажил амьдралд хэрэгжүүлэхийг хичээгээрэй. Юуг суралцах нь танд хамгийн үр дүнтэй байх вэ? Бичгийн чадвараа сайжруулах, фотошоф ашиглаж сурах, код бичиж сурахыг хүсэж байна уу? Танд амжилттай сурахад чинь туслах ур чадваруудыг meta-skills гэдэг бөгөөд таныг хүссэн чадвараа эзэмшихэд туслах ямар meta-skills хэрэгтэй вэ? Жишээ нь : өөрийн цагийг зөв зохицуулж сурах гэх мэт. Та өөрийн суралцахыг хүсэж буй чадваруудаа дээр хийсэн шиг чартад оруулан өөрийн анализыг хийх боломжтой эсвэл зүгээр л тухайн скиллүүдийг цаг болон үр дүнгийнх нь хувьд оноо өгч 4 хэсэг бүхий хүснэгтэд багтаан байршуулж болно. Алийг нь ч ашигласан таны суралцахуйд нэмэр болох зүйлийг та олно гэдэгт найдаж байна.

Та энэхүү ЦАГ- ҮР ДҮНгийн хандлагыг зөвхөн хувийн шийдвэрүүд дээр ашиглахаас гадна баг, хэлтэс бүр бүхэл байгууллагын хэмжээнд ч ашиглах боломжтой. Нэгэнт таньд суралцах хангалттай цаг байхгүй байгаа учир та өөрт байгаа цаг хугацаагаа хамгийн үр дүнтэйгээр ашиглаарай.

10 сар 23, 2019

Админ

СургалтХөтөлбөр

#MENTORME – STUDY ABROAD & CAREER PLUS: ЗАЛУУСЫН ХӨГЖИЛД ЧИГЛЭСЭН ХӨТӨЛБӨР

#MENTORME – STUDY ABROAD & CAREER PLUS: ЗАЛУУСЫН ХӨГЖИЛД ЧИГЛЭСЭН ХӨТӨЛБӨР 0

Бид гадаадын их дээд сургуульд суралцахаар бэлдэж буй болон олон улсын эсвэл томоохон байгууллагуудад ажил горилохоор бэлтгэж буй залууст тухайн байгууллагын босгыг давахад заавал туулдаг замналд нь дэмжин хөтлөх хөтөлбөрийг дотоод болон гадаадын зөвлөхүүдтэйгээ хамтран боловсруулаад байна. Залуучуудын хувьд маш олон яаж, хэрхэн гэдэг асуултууд өөрийгөө албан ёсны бичиг баримтууд дээр зөвөөр илэрхийлж, чадамж чадвартай, цаашид өсөн нэмэгдэх хүн гэдгээ харуулахад тулгардаг. Арай гэж бичиг баримтын шалгуурт тэнцээд ярилцлаганд дуудагдахад шинэ орчин, танихгүй хүмүүстэй ярилцахдаа хэт ихээр сандарч хүссэн хэмжээндээ өөрийгөө илэрхийлж чадахгүй байх нөхцөл бүрддэг. Тиймээс энэхүү олон сорил давааг амжилттай даван туулахад бэлтгэх сургалтанд та бүхнийг урьж байна.

Олон улсын хүний нөөцийн зөвлөхөөр удирдуулан явагдах доорх сургалтуудын бүртгэл нээгдсэн тул та бүхэн амжиж оролцоно уу.

Сургалтын нэр Хэзээ Дэлгэрэнгүй мэдээлэл Төлбөр
Хэрхэн оновчтой өөрийгөө тодорхойлох эссэ бичих бэ? 2019/11/8, 12:00 – 13:30 shorturl.at/efin4 50.000 төг
Хэрхэн оновчтой CV бичих бэ? 2019/11/10, 11:00 – 12:30 shorturl.at/bqX14 50.000 төг
Үр дүнтэй ярилцлага хийх ур чадварууд 2019/11/10, 15:30 – 17:00 shorturl.at/jmyL6 50.000 төг
Хэрхэн оновчтой өөрийгөө тодорхойлох эссэ бичих бэ? 2019/11/11, 12:00 – 13:30 shorturl.at/muITX 50.000 төг

Сургалтанд хамрагдснаар та:

  • CV бүтэц, зохион байгуулалт,
  • Ажил олгогч болон сургуулиуд таны CV нээс юу хайдаг хардаг,
  • Хувийн тодорхойлох эссэнд өөрийгөө хэрхэн оновчтой илэрхийлэх,
  • Ажил олгогч болон сургуулиудын ярилцлаганд өөрийнхөө бодол, хэл яриа, биеийн үйл хөдлөл болон хувцаслалтаа хэрхэн бэлдэх талаар бүрэн цогц мэдлэг мэдээлэлтэй болсон байна.

Сургалтыг ХонгКонг-д байрлалтай олон улсын хүнийн нөөцийн зөвлөх Элайза Фан Англи хэл дээр удирдан явуулна. Тэрээр сургалтын мэргэжилтнээс хүний нөөцийн захирал гэх мэт албан тушаалын бүхий л түвшинд худалдаа, зочид буудал, агаарын тээвэр, боловсрол гэх мэт олон салбарт стартапууд, дунд хэмжээний компаниуд болон томоохон корпорациудад ажиллаж өргөн хэмжээний мэдлэг туршлага хуримтлуулсан чадварлаг мэргэжилтэн ба их газрын Хятад, Зүүн Өмнөд Ази, Хойд Америк болон Европын бүс нутгуудад олон үндэстний онцлог зан төлөвт тохирсон өргөн цар хүрээтэй зөвлөх үйлчилгээг үзүүлэн ажилдаг.

Зөвлөх дээр ганцаарчлсан уулзалтын цаг авч зөвлөгөө авах боломжтой ба ЭНД дарж мэдээлэл авна уу.

Сургалтуудад бүртгүүлэх холбоос: shorturl.at/hBDGO

Холбоо барих

  • Хаяг: Мэдээлэл технологийн үндэсний парк, 304 тоот
  • Утас: 7018-7071, 8003-5409
  • И-мэйл: contact@educated.mn

10 сар 20, 2019

Админ

БизнесБизнес зөвлөгөөЖДҮ

  • http://SONY%20DSC

БАЙГУУЛЛАГУУД ҮР НӨЛӨӨГӨӨ (IMPACT) УДИРДАХ АРГА 0

Хүн болон байгаль дэлхийд шууд нөлөөлж буй үндэстэн дамнасан том корпораци байна уу, жижиг бизнес байна уу, ашгийн бус байгууллага байна уу бүгд өөрсдийн үр нөлөөгөө удирдах боломжтой.

Бүх байгууллагууд хүн болон байгаль дэлхийд эерэг юмуу сөрөг нөлөө үзүүлдэг. Байгууллагын үр нөлөөний талаарх энэхүү цуврал нийтлэлээрээ бид байгууллагууд өөрсдийн нөлөөллийн тодорхой зорилгууд дэвшүүлж, гүйцэтгэлээ удирдах чиглэлээр хэрэгжүүлж болохуйц чиглүүлэг өгөх болно.

Байгууллагууд яагаад өөрийн үр нөлөөгөө хэмждэг вэ?

Байгууллага бүр өөр, өөр үнэ цэнэ, оршин тогтнох учир шалтгаантай байдаг учир өөр, өөр үр нөлөө (impact) үзүүлэх зорилготой байдаг. Эдгээр үр нөлөөллүүд нь өөр байж болох ч тэдгээрийг хэмжих, тогтсон хэмжээсүүдэд суурилсан өндөр чанартай нөлөөллийн менежмент байх хэрэгтэй.

Зарим байгууллагын хувьд дэлхий ертөнц болон хүн төрөлхтөнд хэрэгтэй эерэг өөрчлөлтийг бий болгох нь өөрсдийнх нь оршин тогтнох үндэс гэж үздэг учир бий болгож буй үр нөлөөгөө хэмжихийг урьтал болгодог. Зарим байгууллагууд хууль эрх зүйн юмуу нэр хүндийн эрсдэлд орохоос сэргийлдэг. Зарим байгууллагын хувьд үр нөлөөгөө хэмжсэнээр өөрсдөдөө илүү ашгийг авчрах боломжтой гэж үздэг – эрчим хүчээ хэмнэх, авсан ажилчдаа удаан хугацаанд компанидаа ажиллуулах, хэрэглэгчээ өөрсөддөө үнэнч байлгах гэх мэтээр. Харин зарим нь нийгмээ хүндэтгэж, үлгэр жишээчээр оршин тогтнохыг хүсдэг. Өөрсдийг нь сэдлээс хамааран байгууллагуудын үр нөлөөгөө хэмжих зорилго “эрсдэлийг бууруулах”, “тогтвортой урт хугацааны санхүүгийн ашигтай байх” , “дэлхийд эерэг мөрөө үлдээх” зэргээс авахуулаад “тодорхой бүлгийн хүмүүс, газар нутаг, үр дүн” юмуу “тодорхой нийгмийн эсвэл байгаль орчны тулгамдсан асуудлыг шийдэх” зэрэг илүү нарийвчилсан зорилтуудад хөтлөгдөж болно. Байгууллагуудын оршин тогтнох сэдлүүдийг А, B, C гэсэн төрлүүдэд ангилж болно.

А. Хамгийн наад зах нь байгууллагууд өөрсдийнх нь үйл ажиллагаанд оролцогч талуудад хор уршиг учруулахаас зайлсхийхэд анхаарч чаддаг байх ёстой. Тухайлбал, аль болох өөрсдийн тарьж буй хүлэмжийн хийг бууруулах юмуу хийж буй ажилд нь тохирсон цалин хөлс олгох. Иймэрхүү “хариуцлагатай” байгууллагууд нэр хүндийн болон үйл ажиллагааны эрсдэлүүд (үүнийг ESG эрсдэл гэдэг) -ийг бууруулж, өөрсдийн хөрөнгийн эздийн хувийн үнэ цэнийг ч мөн хүндэтгэдэг.

B. Хор уршиг учруулахаас сэргийлэхээс гадна байгууллагууд өөрсдийнх нь үйл ажиллагаанд оролцогч талуудад үр ашгийг бий болгоход идэвхитэй анхаарч болно. Тухайлбал, ажилчдынхаа ур чадваруудыг сайжруулахад санаачилгатай хандах, эрүүл мэндийн болон боловсролын сайн үр дүнгүүд авчрах бүтээгдэхүүнүүд борлуулах. Иймэрхүү “тогтвортой” бизнесүүд нь урт хугацаандаа санхүүгийн үзүүлэлтүүдээрээ тэргүүлэхийг зорьдог (үүнийг ESG боломжууд гэдэг).

С. Олон байгууллагууд үүнээс ч илүүг бий болгох боломжтой. Тэд өөрсдийн чадамжуудаа ашиглан тулгамдаад буй нийгмийн болон байгаль орчны асуудлуудыг шийдэхэд хувь нэмрээ оруулж болно. Тухайлбал, нийгмийн эмзэг бүлгийг эрүүл мэнд, боловсрол, эдийн засгийн тэгш боломжоор хангах чиглэлээр ажиллах, эсвэл ажилгүй иргэдийг ажилд авах юмуу сургах.

Үр нөлөөгөө удирддаг ямарч байгууллага өөрсдийнх нь үйл ажиллагаанд оролцогч талуудад хор уршиг хүргэхээс урьдчилан сэргийлдэг ч аливаа байгууллага “үр нөлөөний ABC” ангиллын аль хэсэгт харъяалагдах нь өөрсдийн үйл ажиллагааны оролцогч талуудад ашиг тус өгөхийг зорьж байна уу, тулгамдсан асуудлуудад шийдэл гаргаж хувь нэмрээ оруулахыг зорьж байна уу гэдгээс хамаарна. Жишээлбэл, урт хугацааны санхүүгийн үзүүлэлтүүдээ тогтмол ашигтай байлгахыг зорьж буй үндэстэн дамнасан корпораци өөрийн үйл ажиллагаанд оролцогч талууддаа үр ашгийг авчрахыг зорих нь аливаа хор уршиг тарихаас урьдчилан сэргийлэх төдийхнээр хэрхэвч хязгаарлагдахгүй. Учир нь тэд цалингийн доод хэмжээнээс дээгүүр цалин хөлс олгож, ажлын байран дах осол гэмтэл болон хүлэмжийн хийн ялгаруулалтаа эрс буулгахын хажуугаар өөрийн хоол хүнсний хэрэглээг зохицуулах замаар чанартай хоол тэжээлийн хүртээмжийг нэмэгдүүлэх болон ажилчдынхаа ур чадваруудыг тогтмол дээшлүүлэх байдлаар оролцогч талууддаа эерэг үр дагаврыг авчрах арга замуудыг байнга эрэлхийлж байдаг.

Байгууллагууд ямарч сэдэлтэй оршин тогтнодог бай өөрсдийн үр нөлөөгөө тогтсон нормуудын хүрээнд хэмждэг байх хэрэгтэй. Үр нөлөөг нэгдсэн байдлаар ойлгодог болох нь байгууллагуудад өөрсдийн сэдлээ ангилж, хэм хэмжээ тогтоож, үр нөлөө нь хэр байгааг үнэлж байх боломжтой болгоно. Дараагийн бүлгүүдэд бид дээр дурдсан тогтсон нормууд юу болох, тэдгээр нь байгууллагуудыг хэрхэн зорилгоо тодорхойлж, гүйцэтгэлээ үнэлж, харьцуулалт хийхэд хэрэглэгдэж болох талаар өгүүлнэ.

Эх сурвалж: Impact Management Project

10 сар 15, 2019

Админ

БизнесБизнес зөвлөгөөИнновациМанлайлалСургалтЭдийн засаг

#EDUCATED REVIEW: ЭДИЙН ЗАСАГТ ЗАЛУУЧУУДЫН ОРОЛЦОО 2019 – БИЗНЕС ЭРХЛЭГЧ ЗАЛУУЧУУДЫН ЧУУЛГАН

#EDUCATED REVIEW: ЭДИЙН ЗАСАГТ ЗАЛУУЧУУДЫН ОРОЛЦОО 2019 – БИЗНЕС ЭРХЛЭГЧ ЗАЛУУЧУУДЫН ЧУУЛГАН 0

Монгол улсын өнцөг булан бүрт амьдарч буй бизнес эрхлэгч залуус буюу нийгмийн бүтээлч хэсгийн төлөөлөл болсон 15-34 насныхныг хамруулсан “ЭДИЙН ЗАСАГТ ЗАЛУУЧУУДЫН ОРОЛЦОО 2019” Бизнес эрхлэгч залуучуудын үндэсний чуулганыг 2019.10.10-нд МХАҮТ-ын дэргэдэх Бизнес Эрхлэгч Залуучуудын Зөвлөлөөс “1 зорилго 1 бодлого” уриатайгаар зохион байгуулсанд оролцлоо.

Бүтэн өдрийн турш болсон чуулганы зочин илтгэгч, панелист болон модераторууд нь зурагт, радиогоор дүрсийг нь харж дууг нь сонсдог Монголдоо л амжилттай яваа хийсэн бүтээсэнтэй мундаг эрхмүүд байсан тул илтгэл, хэлэлцүүлгүүд нь маш их санаа авах, бодож эргэцүүлэх, өө нээрээ тэрийг ингэвэл, тэгвэл зүгээр байж гэсэн санаа төрүүлсэн өргөн цар хүрээ бүхий агуулгатай байлаа.

Уг чуулганы үндсэн хэсэг нь 4 багц илтгэл, хэлэлцүүлгээс бүрдсэн ба төр, хувийн хэвшил, олон улсын байгууллагууд болон 2 хөршийн маань худалдааны байгууллагуудын төлөөллүүд оролцон бид хоорондоо хэрхэн хамтарч нэгдэн илүү бүтээмжийг бий болгох бэ, яагаад нэгдвэл илүү хүчтэй болдог юм гэсэн асуултуудад хариулт өгч, залуус та нар нэгдээч ээ гэсэн уриалгыг дэвшүүлснээрээ маш зөв зүйлийн төлөө дуугарсан залууст нэгийг бодогдуулж, цаашлах эрч хүч хайрласан сайхан арга хэмжээ болсон гэж би хувьдаа дүгнэсэн.

Хэлэлцүүлэг 1: Төрөөс бизнес эрхлэгч залуучуудыг дэмжих бодлого

Энэ хэсэг бол уг чуулганы хамгийн сонирхолгүй хэсэг байсан гэж болно. Учир нь төрийн уригдсан эрхмүүд болон заримынх нь бие төлөөлөгчид уриа лоозон маягийн хэдэн үг уншсан тийм ер нь бүхий л арга хэмжээн дээр байдаг нийтлэг төрх ажиглагдсан. Ирсэн төлөөлөгчдийн ярьж байгаа зүйлс нь бид залуусыг дэмжмээр байна, дэмжих маш олон ажлууд санаачлаад хийж байгаа тэгэхдээ хүмүүс мэдэхгүй байгаа болохоор сайн хамрагдахгүй байна. Бид нар дэмжинэ төслөө бичээд ирээд уулз, залуучууд та нар ер нь залхуу байгаа болохоор л дэмжигдэж чадахгүй байна даа маягийн.

Тэгэхдээ үйлдвэрлэлийн санал санаачлагууд, төрийн хамгаалалтаас буюу хорих болон асрамжаас гарч буй залууст ажлын байр бий болгох тэднийг нийгэмшүүлэх төслүүдийг маш ихээр дэмжинэ. Мөн ГБХЗХГ (Гэр бүл хүүхэд залуучуудын хөгжлийн газар)-н харьяа дундын оффис буюу бидний мэдэхээр shared co-working space-үүд дүүрэг, аймаг болгон дээр залуучуудад үнэ төлбөргүй ашиглах боломжтойгоор нээгдэх гэж байгаа гэсэн.

Нэмж нэг таатай мэдээ дуулгахад Гарааны бизнес бүртгэх журам, Инновацийн бүтээгдэхүүн бүртгэх журам гэх мэт ямар бизнест төрөөс дэмжлэг өгөх гээд байгаа, тэдгээрийг ямар журмаар бүртгэх юм? гэдэг асуултууд ер нь шийдэгдэж байгаа. Харин өөрсдийгөө үнэлүүлэх, цаашид дэмжүүлэх үү үгүй юу гэдгийг шийдэх төрийн бодлого журам гаргахад оролцоотой байхыг залуучуудаас хүссэнийг энд уламжлая. Өөрийн эрхэлж буй бизнесийн үйл ажиллагаатай холбоотой яамдууд, хэрэг эрхлэх газруудын фэйсбүүк хуудсыг дагачихвал цаадуул чинь мэдээллээ төлбөртэйгөөр олон нийтэд цацаж чадахгүй ч сошиалаар аль болох цацаад л байгаа гэсэн шүү.

Хэлэлцүүлэг 2: Бизнес эрхлэгчид ба аж үйлдвэрийн 4-р хувьсгал. Нэг зорилго нэг бодлого дор хэрхэн нэгдэх вэ?

Энэ хэсгийн илтгэл болон хэлэлцүүлгүүд илүүтэй залууст урам зориг өгсөн нэгдэн нийлэхийг уриалсан цог золбоотой, бахархал төрүүлэм, нэгийг бодогдуулахаар болсон. Жишээлбэл #Pray4Dulguun гэх онлайн чалленжид Монгол улсын бараг сошиал медиа ашигладаг хүн бүр нэгдсэн. Үүн шиг хэт өндөр байгаа НӨАТ-н татвар, НДШ гээд гарааны бизнес эрхэлж тогтворжиж ядаж буй компаниудад үүсч буй дарамтын эсрэг бүх нийтээрээ хамтран дуу хоолойгоо хүргэж чадвал түүнийг нь шийдэж өгөх баатар аяндаа тодорчихно. Тиймээс бүгдэд маань хэцүү байгаа шударга бус санагдаж байгаа зүйлийнхээ эсрэг зоригтойгоор дуугар бусад залуус ч тэрхүү санаачилгыг нь дэмжвэл олон нийт болохгүй байгаа асуудлыг таниж мэдэн улс төрчид ч тэрхүү асуудлуудыг шийдэж өгөх гэж хичээх нь зүйн хэрэг шүү гэдгийг сануулж байлаа.

Илтгэлүүдээс санаанд үлдсэн зарим хэсгүүд:

Полиси төвийн захирал Г. Эрдэнэгэрэл: Том хүсэл мөрөөдөлтэй байж болно тэгэхдээ түүнийгээ гүйцэлдүүлэх ур чадварыг өөртөө бий болго.
Таны муу байгаад бусдын буруу байхгүй. Танаас л бүх зүйл шалтгаалж байгаа.
Бусдын санаачилгыг дэмжих санаачилгатай бай. Сайн сайхан зүйлийг харах чадвартай бай.
Үйлийн үр гэж байдаг. Та юу тарина түүнийгээ л хураана.
Бусад хүмүүсийн хүлээснээс илүү хариуцлагыг үүрч байж амжилтад хүрнэ. 2 идэхгүй хоосон хонохгүй гэсэн балай амбицаас татгалз. 10 идэх ч амбицтай бай 2 идээд цадвал үлдсэн 8-г чадахгүй байгаа хүмүүст нь өгчих. Бусдын дор орохгүй гэж биш дээр нь гаръя гэж амьдар. Харин дээрээс бусдадаа улам илүү урам зориг өгч, боломжийг нээж өгч байвал тэгээл болоо.

Марс Ви төслийн удирдагч С. Эрдэнэболд: Монголын говь бол дэлхийн хамгийн хүйтэн цөл тул түүнийг Марстай адилхан байдлаар хөгжүүлж шинжлэх ухааны аялал жуучлал хөгжүүлэх боломж бидэнд асар их байна. Төслөө санаачлан дэлхийн томоохон улсуудад танилцуулсан бөгөөд дэмжигдэх магадлал маш өндөр байгаа. Тиймээс юу бодож сэтгэж байгаагаасаа бүү ай, дэлхий залуус та бүхэнд нээлттэй байна. Тогооноосоо гар болно гэж бодож буй зүйлийнхээ араас шаргуу хөөцөлд.

UAConsulting-н захирал А. Урангоо: Бизнес бол заавал ашиг олдог байх ёстой. Ямар ч ашиг гаргаж чадахгүй байгаа бол сүйдээд байгаа байгаль орчноо хамгаалах ч юм уу өөр утга учиртай зүйл хийсэн нь дээр.
Өөрийн нөлөөллийг орчиндоо бий болго. Зөв зүйл, хэрэгтэй зүйл хийж байгаа бол түүнийг чинь хавь ойрын чинь хүмүүс мэддэг, чамд тусалдаг, дэмждэг байх төвшинд өөрийн нөлөөллийг үүсгэ.

Хэлэлцүүлэг 3: Экспортын замын зураг

Монгол эко бүтээгдэхүүнээр дэлхийд гарах чадамжтай. Хамгийн гол нь бидний үйлдвэрлэж буй эко бүтээгдэхүүний орц найрлагыг хаанаас авсан буюу гарал үүслийг мөшгөх боломжийг бүрдүүлж чадвал Монголчуудад уул уурхайн бус экспортоор орлого олох боломжтой байна.
Энэхүү хэсэгт Европ руу хийх худалдааг дэмжих төсөл буюу EU Tram, E-export Хятадын зах зээлд нэвтрэх платформ болон Эрдэнэс Таван Толгой ХХК-н танилцуулгыг агуулсан нь экспортын одоогийн нөхцөл байдлыг төсөөлөхөд ихээхэн түлхэц болохоор байлаа. Мөн хэлэлцүүлгийн хэсэгт хөрш орнуудын худалдааны төлөөлөгчид ирж яагаад Монголоос гадагшаа гарах экспорт бага байгаа тал дээр доорх саналуудыг өгч байлаа. Үүнд:

  • Ихэнх худалдаа онлайн биш биет байдлаар хийгдэж байна. Монголоос бараа бүтээгдэхүүн экспортлоод авах гааль, логистикоо шийдсэн нэгдсэн платформ алга.
  • Хил, гааль, мэргэжлийн хяналтын байгууллагуудын тодорхойгүй, удаашралтай байдал нь Монголын экспортыг ихээхэн хязгаарлаж байна. Дотооддоо учраа олоогүй болохоор гаднын зах зээл хол хэвээрээ л байгаад байна.
  • Хувцас, бүтээгдэхүүн дээр загвар дизайн дээрээ илүү анхаарал хандуулах хэрэгтэй
  • Нэгдсэн нэг Монгол бүтээгдэхүүний брендингтэй болбол бүх үйлдвэрлэгчид хожно. Монгол улс ч ашгаа хүртэнэ.
  • Хятадын гүний гаалийн системийг ашиглан бараагаа худалдсаны дараа Хятадын экспортын татварыг төлөх боломж бий болсон. Энэ мэт гаалийн уян хатан бэлэн бүтээгдэхүүний экспортыг дэмжсэн зохицуулалт Монголд хэрэгтэй байгаа.
  • Худалдаа аж үйлдвэрийн танхим болон хөрш орнуудын худалдааны холбоодтой нягт хамтран ажиллах хэрэгтэй байна
  • Залуус хэл сурч, гадаадад улс орнуудаар явж үзэж харьцуулалт хийн, суралцах хэрэгтэй. Тогооноосоо гарч сэтгэж байж илүү сэтгэж дэлхийд өрсөлдөх бизнесийг хөгжүүлж чадна.

Хэлэлцүүлэг 4: НҮБ тогтвортой хөгжлийн зорилт, Нийгмийн хариуцлага.

Энэхүү хэсэгт байгууллагууд хэрхэн нийгмийн хариуцлагаа хэрэгжүүлдэг, НҮБ-ын тогтвортой хөгжлийн зорилттой хэрхэн нийцэж ажилдаг талаарх сайн туршлагуудаасаа хуваалцсанаас миний санаж байгаа цөөхөнг дурдвал:

MCS group дэд ерөнхийлөгч Д. Энхтүвшин: Бидний өнгөрсөн хугацаанд үүсгэсэн хамгийн том амжилт бол чадварлаг хүнийн нөөцийг бүрдүүлсэн явдал юм. Манай компанийн хувьд төлж буй татвар болон ажилтнуудынхаа тоогоор улсдаа дээгүүр ордог нь эдийн засгийн хувьд тогтвортой байх боломжийг олон залууст олгож байгаа. Байгууллагаас нийгэмд чиглэсэн төслүүдийг санаачлах болон дэмжиж хамтран ажиллаж ирснийг хүртсэн хүмүүс олон байгаа. Хүүхэд залуучуудад зориулагдсан төслүүдийг байнга дэмждэгийг Ид Шидийн орон 2 төсөлд хандивласан 740 сая төгрөгийн жишээ харуулах ба цаашид ч хүүхэд, залууст хандсан гарах үр дүн нь нийгэмд үнэхээр хэрэгтэй төслүүдтэй хамтран ажиллахаа илэрхийлж байлаа.

Наран трейд ХХК-н ТУЗ-н дарга С. Болдхэт: Боловсролоо дээшлүүлэхгүй бол тогтвортой хөгжлийн талаар ярилтгүй ээ. Залуус боловсролоороо №1 болох хэрэгтэй байна. Боловсролтой байхад хүссэн хүсээгүй ажлын байр олдоно, эрүүл мэнд, байгаль орчин гээд бүхий л тулгамдсан асуудлуудыг ойлгож, санаа зовон түүнийг шийдэх гэж оролдоно. Тиймээс залуучууд 1 дэх эх үүсвэрээс мэдээлэл авах буюу Америк, Англид боловсрол эзэмших хэрэгтэй. Жишээлбэл: Турк улс боловсрол, үйлдвэрлэл болон эрүүл мэндийг тэргүүлэх түвшинд аваачин улсаас бодлоготойгоор дэмжсэнээр богино хугацаанд үсрэнгүй хөгжлийг бий болгож чадсан. Улсын хөгжил хойгуур байхад залууст цаг хугацаа, алдах эрх бараг байхгүй байна. Гэтэл Монгол залуус эндээ бакалавр гэж 4 жил сураад дахиад 1-2 жил ажилласан болоод дахиад гадаадад явж сурна гээд сурах процессдоо хэт их хугацаа зарцуулж байгаа нь эдийн засагт бодитой хувь нэмэр оруулахгүй удах нөхцөлийг бүрдүүлж байгаа тул өөрийгөө дайчлан шууд гадагшаа гарч сурчхаад буцаж ирэн эх орноо хөгжүүлэх хэрэгтэйг зөвлөлөө.

Одь тан ХХК гүйцэтгэх захирал Б. Чанцалдулам: Манай компанийн хувьд үе дамжсан уламжлалт эмчилгээний жороо судлан хөгжүүлж бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэдэг. Монгол оронд бүрэн судлагдаагүй анагаах чадвар өндөртэй олон эмийн ургамал байдаг. Бидний хувьд нэн ховордсон болон бусад түгээмэл ашиглагддаг эмийн ургамлуудын үрийн сан үүсгэхээс гадна эрүүл цэвэр орчинд эмийн ургамлуудаа тарималжуулан түүгээрээ эко бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэж байгаа нь нийгмийн хариуцлагатай бизнес эрхэлж буй нэгээхэн жишээ болж байна гэж боддог.

Эцэст нь дүгнэхэд чуулган дээр хэлэгдсэн үг бүр залууст чиглэсэн тэднийг ямар нэг зүйл хийхийг, шантрахгүй байхыг илүү хурдтай хөгжихийг уриалсан байсан. Агуулга, зохион байгуулалт дээр нилээн сайн ажилласан нь дээрх маш ихээр товчилсон тоймоос илхэн харагдаж буй биз ээ. Залуучууд харилцаа холбоогоо тэлж болох иймэрхүү арга хэмжээнд тогтмол оролцож хэвшээсэй, энэ төрлийн арга хэмжээ нь жилээс богино хугацаанд бүүр илүү олон залуус хамрагдах боломжтойгоор зохион байгуулагдаж байгаасай гэж хувиасаа хүсмээр. Чуулганы хамгийн гол мессеж нь мэдээж хурдан явья гэвэл ганцаараа, хол явья гэвэл олуулаа гэдэгтэй утга нэг буюу бие биенийхээ сайн сайханд тэмүүлж зорьж буйг дэмжээд, харилцан ашигтай хамтран ажиллаж сураач ээ байсан нь урианаасаа ч тодорхой харагдаж буй. Дахин хэлэхэд залуусаа хэл сур, өөрийгөө хөгжүүл, дассан хүрээ, хязгаараасаа гараад хар – МАШ ИХ БОЛОМЖ БАЙНА, юм хийж буй хүмүүсийг дэмж, залхуурч суух зав та бидэнд байхгүй.

Төгсгөлд нь манай компанийн хувьд НҮБ-с гаргасан тогтвортой хөгжлийн зорилтуудын хэрэгжилтийг хангах төсөл хөтөлбөрүүдийг санаачлан үр дүнг нь нийгмийн гишүүн бүр аль болох хүртээмжтэй төвшинд хүртэх экосистемийг бүрдүүлэхээр зорин ажилладаг ба гаднын орнуудад чанартай боловсрол эзэмшихийг зорьж буй залууст чиглэсэн MentorMe – StudyAbroad, мэргэжилтэнгүүдийн өсөлт хөгжилд чиглэсэн олон хөтөлбөрүүдийг хэрэгжүүлж байгаа бөгөөд дэлгэрэнгүй мэдээллийг ЭНДЭЭС авна уу.

10 сар 6, 2019

Админ

Бизнес зөвлөгөөЭдүкэйтэд тойм

ТОГТВОРТОЙ ХӨГЖЛИЙН ЗОРИЛГУУДАД ХҮРЭХ ЦОРЫН ГАНЦ ЗАМ БОЛ ИННОВАЦ

ТОГТВОРТОЙ ХӨГЖЛИЙН ЗОРИЛГУУДАД ХҮРЭХ ЦОРЫН ГАНЦ ЗАМ БОЛ ИННОВАЦ 0

Дэлхийн өнцөг буланд байгаа олон байгууллагууд дор бүрнээ НҮБ-аас баталсан Тогтвортой Хөгжлийн 2030 оны төлөвлөгөөнд тусгасан зорилгуудын хэрэгжилт хэр байгааг хэмжиж байна. Үүнээс нэг л зүйл тодорхой байгаа нь улам бүр өсөн нэмэгдэж буй нийгмийн хэрэгцээтэй харьцуулахад бид хэтэрхий удаан урагшилж байгаа учир тус зорилгуудад хүрэхгүй байх аюул тулгараад байна.

НҮБ-аас баталсан Тогтвортой Хөгжлийн 17 цогц Зорилгууд (SDG)-д хүрэхийн тулд өнөөдөр тус зорилгуудад хүрэхэд чиглэн зарцуулагдаж буй санхүүжилттэй харьцуулахад жил бүр ойролцоогоор 2.5 их наяд ам.долларын хөрөнгө оруулалт нэмж шаардагдах нь анхнаасаа л тодорхой байсан. Мөн төрийн салбар, нийгмийн салбартай үр дүнтэй хамтран ажиллахын сацуу хувийн салбарын асар их нөөц бололцоог үр ашигтай ашиглахад онцгойлон анхаарах шаардлагатай. Үүнтэй холбогдуулан, Boston Consulting Group болон SDG-г дэмжигч байгууллагууд хамтран төр, хувийн болон нийгмийн салбарууд SDG-д хүрэхэд түлхэц үзүүлэх шинэ загварчлалуудыг боловсруулж байна. Тухайлбал, бид компаниудыг өөрсдийн нөөц бололцоог дайчлан нийгмийн асуудлуудыг шийдвэрлэх боломжуудыг нэмэгдүүлж, шинэ төрлийн капиталуудыг хөдөлгөөнд оруулахыг уриалж байгаа.

Дээрх мэт арга хэмжээнүүд чухал хэдий ч хангалттай биш юм.
Одоо хийгдэж байгаа болон цаашид шаардлагатай хөрөнгө оруулалтын зөрүүг арилгах арга замуудыг эрэлхийлэхээс гадна одоогоор тодорхойлоод буй хөрөнгө оруулалтын хэмжээг хэрхэн бууруулах, мөн тус зорилгуудад хүрэхэд шаардлагатай хэмээн тодорхойлсон хугацааг хэрхэн бууруулахад зэрэг анхаарлаа хандуулах хэрэгтэй.

Бид энэ хоёр чиглэлээр хоёулангаар нь үр дүн гаргах боломжтой, гэхдээ зөвхөн инновацийг хөшүүрэг болгож чадвал. Дэлхийн хаа нэгтээ бий болгоод, хэрэглээд, үр дүнд хүрсэн технологи, төрөл бүрийн арга замууд хангалттай бий. Эдгээрийг илүү олон газар, олон талаар ашиглаж чадвал SDG -д хүрэхэд шаардлагатай байгаа нэмэлт хөрөнгө оруулалтын хэмжээг бууруулж чадна. Иймд SDG-д хүрэхийн тулд инновац хийж, түүнийгээ хэрэгжүүлэх тал дээр нухацтай хандах цаг болжээ.

ШААРДЛАГАТАЙ ХӨРӨНГӨ ОРУУЛАЛТЫН ХЭМЖЭЭГ БАГАСГАХ АРГА ЗАМУУД

Тогтвортой хөгжлийг дэмжигчид дэлхийн өнцөг булан бүрт хэдэн арван удаа цуглан SDG-д хүрэхэд шаардлагатай тоглоомын төлөвлөгөөг боловсруулж байна. Харамсалтай нь эдгээр бүх сайн сайхны төлөөх хүчин чармайлт 2030 оны зорилгуудад хүрэхэд шаардлагатай байгаа SDG-ийн хөрөнгө оруулалтын зөрүүг нөхөхөд хангалттай үр дүнг, хангалттай хурдаар авчирч чадаагүй л байна. Мөн, энэхүү талбарыг толгойлж байх ёстой олон талт болон хоёр талт хөгжлийн санхүүжилтийн байгууллагууд, үндэсний хөгжлийн агентлагууд зөв зүйтэй алсын хараа, үзэл баримтлалтай хэдий ч хангалттай хурдан хөдлөхгүй байна. Тэд хэд хэдэн тал дээр сорилттой тулгарч байгаа нь өөрсдийн ажлын болон зохион байгуулалтын хэлбэрээ өөрчлөх, шаардлагатай байгаа мэдлэг, ур чадваруудыг бий болгох, хөрөнгө оруулагчдын оруулахад бэлэн байгаа капиталыг түргэн хугацаанд эргэлтэнд оруулахуйц шаардлага хангасан томоохон хөгжлийн төслүүдийг боловсруулах зэрэг байна.
Бидний шинжилснээр өнөөдөр SDG-д хүрэхэд шаардлагатай анхаарал, нөөц бололцоонууд дараах гурван чухал бөгөөд тулгамдсан стратегиудад төвлөрч байна.

1. Салбар хоорондын шинэ хамтын ажиллагаануудыг бий болгох. НҮБ одоогоор 4000 гаран хамтын ажиллагаануудыг Сайн Дурын Ажил, Олон Талт Хамтын Ажиллагааны Глобал Бүртгэлдээ бүртгэснээс тэдгээрийн зарим нь бизнесийн байгууллагууд өөрчлөлтийг авчирч болох тусгай сэдэвчилсэн зорилтуудыг тавин ажиллаж байна. Тухайлбал Тогтвортой Хөгжил ба Эрүүл мэндийн төлөөх Хүнс тэжээлийн шинэчлэлт хэмээх хамтын ажиллагаа нь 2030 он гэхэд эрүүл, тогтвортой хүнсний үйлдвэрлэлийг дэлхий даяар хэвшүүлэх зорилгод хүрэхэд чиглэсэн хэрэглэгч төвтэй, системийн аргачлалыг ашигладаг. Мөн Санхүүгийн Хүртээмжтэй байдлыг бий болгох Гүйцэтгэх захирлуудын хамтын ажиллагаа нь өөр өөр салбарын дэлхийн хэмжээний арван корпорацийг нэгтгэсэн ба хувийн хэвшил хоорондын хамтын ажиллагаа, санхүүгийн хүртээмжийг нэмэгдүүлэхэд чиглүүлдэг.

2. Байгууллагуудын стратегийг дахин загварчлах нь. Маш олон тэргүүлэгч байгууллагууд байгаль орчин, нийгэм, засаглалын үзүүлэлтүүдэд илүү анхаарал хандуулах болсон. Тэд өөрсдийн өрсөлдөх чадвар, шинэ бизнесүүдээ тодорхойлохдоо өөрсдийн үйл ажиллагааны байгаль орчны тогтвортой байдалд үзүүлэх нөлөөлөл болон нийгмийн эрэлт хэрэгцээг хангаж байгаа эсэхийг нарийн бодолцож үзэхээс авахуулаад заримдаа бүр SDG-д хүрэхэд чиглэсэн туйлын тодорхой байдлаар харах өнцгөө илүү томруулах болсон. Иймэрхүү хүчин чармайлтуудаас харахад компаниуд өөрсдийн байгууллагын стратеги, гүйцэтгэлд нийгмийн асуудлуудыг шингээх тал дээр дахин бодолцсоноор, эцсийн дүндээ хөрөнгө оруулагчдаасаа ч сайшаал хүртэх боломжтойг харуулж байна.

3. Капиталыг нийгмийн үр нөлөөнд чиглүүлэн хөдөлгөх нь. Нийгмийн хариуцлагын шинжтэй хөрөнгө оруулалтууд, байгаль орчин, нийгэм, засаглалын үзүүлэлтүүдийг сайжруулахад чиглэсэн сангууд, SDG-тэй холбоотой шинэ төрлийн бонд (тэдгээрийн ихэнх нь нийлүүлэлтээсээ давсан эрэлттэй байна) зэрэг нь SDG -д хүрэхэд шаардлагатай капиталыг хөдөлгөх боломжтой гэдгийг нотолж байна. Энэ нь хөгжлийн болон нийгмийн зорилго бүхий байгууллагуудад хувийн капиталыг ашиглах шинэ боломжуудыг өгч байна.

ИННОВАЦ: ТОМ ХӨДӨЛГӨГЧ ХҮЧ

SDG-д хүрэхэд ахиц гаргахад дээрх гурван стратеги бүгд чухалын адил SDG -ийн хөрөнгө оруулалтын чиглэлийг тэр чигээр нь өөрчлөхийн оронд шаардлагатай байгаа хөрөнгө оруулалтаа л гүйцээхэд хамаг анхаарал нь төвлөрөөд явах нь хялбар. Энэ нь тийм ч хачирхалтай зүйл биш юм. Ер нь бол SDG-ийн тухай бодол, хэлэлцээр хөгжлийн салбарынханаас л анхлан гарсан шүү дээ. Гэтэл SDG-ийн талаарх яриа хэлэлцээрүүд нь төсөв батлуулах, батлагдсан хөтөлбөрүүдийн дагуу л ажиллах зэргээр хөгжлийн салбарынханд тулгардаг гацаанд орчихоод байна.
Энэ нь төлөвлөгчид болон шийдвэр гаргагчдыг хөгжлийн үр дүн авчрахын тулд өмнө хийгддэг байсан л арга хэмжээнүүдээ өмнө хийгддэг л байсан тооцоололдоо үндэслэн хуучин загвараараа, хуучин хөтөлбөрөөрөө ажиллахыг шаардаж байна. Ингэж ажиллавал гэнэтийн, шилжилт өөрчлөлтийн инновац хийгдэхгүй.
Бизнест бол инновац нь боломжит шийдлүүдийн төсөв мөнгө, тэдгээрийг гүйцэтгэх хугацааг мэдэгдэхүйц өөрчилж чаддаг. Шинэ технологиуд, шинэ аргачлалууд нь өсөлтөнд хүрэх зардлыг үндсээр нь өөрчлөх боломжийг өгдөг. Иймээс инновац бол SDG-д хүрэхэд туйлын чухал юм. Инновац нь нийгэмд нөлөөлөл компанийн стратегиуд болон салбар хоорондын хамтын ажиллагаануудаас гаргасан санаачилгуудыг хэрэгжүүлэхэд дэм болж, эерэг нөлөө үзүүлж чадна. Үүний зэрэгцээ капиталыг илүү хөдөлгөснөөр дээрх хоёр түвшинд аль алинд нь илүү үр нөлөөг авчирна.
Мэдээж үр дүнтэй инновац өнөөдөр дэлхийн өнцөг булан бүрт хийгдэж байгаа. Ихэнх хөгжлийн байгууллагууд инновацын баг байгуулан өөрсдийн инновацын чадамжаа дээшлүүлж, төсөл хөтөлбөрүүдээ төлөвлөж, хэрэгжүүлэх инновацид санхүүжилт хийж байна. Бусад төрөл бүрийн л инновацид чиглэсэн Инновацийн Лабораториуд, MIT SOLVE, UNLEASH зэрэг хүчин чармайлтууд гаран, хэрэгжиж байна. Түүнчлэн улс орнуудын инновацийн чадамжийг системтэйгээр өсгөх шинжлэх ухаан, технологи, инновацийн зураглал хийх ажлууд ч явагдаж байна. Харамсалтай нь эдгээр хүчин чармайлтын ихэнх нь томоохон хэмжээний инновацийг авчирч чадаагүй л байна. Хувийн салбарын зүгээс SDG-д хүрэх хүчин чармайлтыг илүү үр дүнтэй болгоход хийж чадах хамгийн хүчтэй бөгөөд онцлог чанар нь хурдтай инновац хийх, инновац хийхэд шаардлагатай капиталыг татах, мөн инновацыг өргөн хүрээнд нэвтрүүлэх юм. Ийм инновацлаг комбинац төрийн болон нийгмийн салбаруудад төдийлэн байдаггүй, харин хувийн салбарын цусанд шингэсэн байдаг.
Жил бүр, BCG-ээс дэлхийн хамгийн инновацлаг компаниудыг тайлагнадаг. Манай судалгаа нь амжилттай инновац ямархуу байдаг, түүнд хүрэхийн тулд ямархуу өөрчлөлт, шинэчлэлт шаардлагатай байгааг олж илрүүлдэг. Амжилттай инновацын цөмд шинэ бодол, хандлагуудыг гаргаж, хөхиүлэн дэмждэг байгууллагын соёлыг төлөвшүүлэхийн тулд уйгагүй зүтгэх, мөн инновацыг тэр даруй хүлээж авч, бүх талаар хэрэгжүүлэх байгууллагын чадавхи байдаг.
Инновацын талаарх тоймгүй олон жишээнд хэрвээ хувийн салбарын тус дэмээр хэмжээ болон хэрэгжих хурдаа нэмэгдүүлж чадвал инновац хэрхэн өргөжин тэлж болдог талаар онцолдог.

Өлсгөлөн. НҮБ-ын Дэлхийн Хүнсний Хөтөлбөр (WFP) нь 2016 онд дэлхийн өлсгөлөнгийн асуудлыг шийдэх шинэ арга замуудыг илрүүлж, дэмжиж, дэлгэрүүлэхийн тулд Инновацийн Хурдасгуур бий болгосон. Тэндээс гарсан нэг туршилтын төсөл болох Building Blocks нь Йорданы Азрак хуаранд буй Сирийн дүрвэгсдэд блокчэйн технологийн тусламжтай дижитал хэлбэрийн мөнгийг илүү найдвартай, хялбар аргаар хүлээн авах шийдлийг санал болгодог. Тус санаачилга нь өмнө нь урт цуваа дараалал, бичиг цаас, гар ажиллагаа шаарддаг байсан процессыг хэдхэн секундын дотор хийж болдог болгосон. Түүнчлэн, бэлэн мөнгө тараах системийг автоматжуулж, дундын ажиллагааг үгүй болгосноор, WFP нь уг шилжүүлэг хийхэд шаардлагатай байсан зардлыг 98%-иар багасгаж, байгууллагынхаа зардлыг хэмнэснээр гол хүмүүнлэгийн үйлст зориулах санхүүжилтээ нэмж чадсан. Энэхүү санаачилга амжилттай болсон нь WFP-иас тус санаачилгыг 2018 онд бүр өргөжүүлж, одоо Йордан даяар суурьшсан 100,000 гаруй дүрвэгсдийг дэмжих хэмжээнд хүрээд байна. WFP, НҮБ-ын Эмэгтэйчүүдийн салбар байгууллага хамтран Building Blocks платформыг Йордан дахь хүнс тэжээлийн найдваргүй нөхцөлд амьдардаг Сирийн эмэгтэйчүүдэд тусламж хүргэхдээ ашиглаж байна.

Эрүүл ахуй. Хог хаягдлыг аюулгүй хогийн цэгт хүргэнэ гэдэг олон орны хувьд томоохон сорилт болдог. Эрүүл ахуйг зохих түвшинд хангаж чадахгүй бол төрөл бүрийн өвчин тарааж, дэлхий даяарх улаан бурхан, хумхаа, ДОХ зэрэг өвчнүүдээр нас барагсдын тоонд ч нөлөөлдөг. Инновацыг урьтал болгодог The Bill & Melinda Gates Сангаас хог хаягдлыг усанд хаягдаж, урсахаас өмнө боловсруулж, шахмал түлш болгодог хуурай технологи зэрэг эрүүл ахуйн шинэ, зардалд хэмнэлттэй технологиудыг зохион бүтээгчдэд санхүүжилт олгодог. Хувийн компаниуд хэзээ нэгэн цагт дээрх мэт технологийг ашиглан, 2030 он гэхэд 6 тэрбум ам.долларт хүрэх энэ төрлийн зах зээлийн хэсгийг ч болов эзэмших бизээ.

Эрүүл Ус. Шинэ төрлийн технологиудын тусламжтай дэлхийн өнцөг булан бүрт 2.1 тэрбум хүнд тулгамдаад буй цэвэр усны хомсдолын асуудлыг шийдэх боломжтой. Нэгэн шинэ арга бол зохион бүтээгч Alfredo Zolezzi -ийн бохир усыг хоргүйжүүлж, бараг бүх вирус, бактериудаас нь секундын аравны хоёртой тэнцэх хугацаанд нь л цэвэршүүлдэг плазма усны систем юм.

Боловсрол. Энэтхэгт 2700 хүүхдийн өдөр өнжүүлэх төв бага насны хүүхдийн боловсролыг дэмжих чиглэлээр гар утасны апп ашиглаж байна. Тус улсад хүүхдийн өдөр өнжүүлэх төв нь хүүхэд, шинэ төрсөн ээжүүдэд асаргаа үйлчилгээ үзүүлэхээс гадна гурваас зургаан насны хүүхдүүдэд хичээл ордог. Ийм их ачаалалтай ажилладаг учир тус төрлийн төвийн ажилтнууд яг хичээлээ заахдаа зарцуулах цаг тун хомс байдаг. Харин аппликэйшн ашигласнаар хэд, хэдэн байдлаар хичээл заах цагаа уртасгаж, чанаржуулах боломжтой болдог. Тус апп нь багш нарт хичээлээ төлөвлөх боломж олгож, төрөл бүрийн видеогоор дамжуулан боловсролын үйл ажиллагаануудаа хэрхэн явуулах зааварчилгааг ч өгчихдөг. Апп-ын тусламжтай багш нар тоглоом тоглож буй байдлаар хичээлээ төлөвлөөд, сурагчдад нь гарч буй үр дүнг хянаад, эцэг эхчүүдтэй тулж мессежээр харьцах боломжоор хангагддаг. Тус апп-ыг багш нарын 70 гаран хувь нь ашиглах болсон нь гайхалтай үр дүн юм. Түүнээс гадна, яг хичээл заахад хоёроос илүү цагийг зарцуулдаг багш нарын тоо 60 гаран хувиар өссөн.

Санхүүгийн хүртээмжтэй байдал. Энэ талбар дээр бүр илүү эерэг өсөлт, дэвшлүүд гарч байгаа. Банкууд, харилцаа холбооны салбарынхан болон бусад тоглогчид гар утасны болон дижитал технологиудыг санхүүгийн үйлчилгээний зардал, ашиг болон хүртээмжийг урьд нь хүртэж чаддаггүй байсан хүн амын хэсгүүдэд зээл төдийгүй даатгалын үйлчилгээ авах хүртэл нь өөрчилсөн дижитал технологиудыг боловсруулан, нэвтрүүлээд байна.

Байгаль орчны тогтвортой байдал. 

“Байгаль орчны хамгааллын WWF байгууллагаас зөвхөн далайн хоол, үхрийн мах, элсэн чихэр, цаас, даавуу зэрэг наймхан төрлийн өргөн хэрэглээний бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэл байгаль орчны доройтлыг хамгийн ихээр бий болгодог гэдгийг илрүүлжээ”.

Үүнийг шийдэхийн тулд WWF-аас BCG Digital Ventures-тэй хамтран OpenSC хэмээх дээрх найман төрлийн өргөн хэрэглээний бүтээгдэхүүний тогтвортой үйлдвэрлэл болон хэрэглээг дэмжих технологи суурьтай платформ бүтээсэн. Тоон шинжлэх ухаан, машин судлал, блокчэйн зэрэг хэрэгслийн тусламжтай бүтээгдсэн энэхүү платформ бизнесүүд болон хэрэглэгчдийг өөрсдийнх нь хэрэглэж буй бүтээгдэхүүнээ нийлүүлэлтийн гинжин хэлхээний туршид байгаль орчинд ээлтэй болон ёс зүйтэй үйлдвэрлэлийн процессоор дамжиж уу гэдгийг хянах боломжийг олгодог. Хэрэглэгчид өөрсдийн хэрэглэж буй бүтээгдэхүүн дээрх QR code-ийг уншуулан уг бүтээгдэхүүн хаанаас ирсэн, үйлдвэрлэлийн явцад байгаль орчинд ээлтэй байж уу, өөрсдийнх нь гар дээр ирэхээс өмнө нийлүүлэлтийн суваг нь хаагуур хэрхэн явагдсан зэргийг харах боломжтой.

SDG-Д ХҮРЭХ ИННОВАЦИЙН СТРАТЕГИЭ ШАЛГААРАЙ!

Бид илүү их зүйлийг, илүү өргөн хүрээнд хийх шаардлагатай байна. Төрийн салбар, нийгмийн салбарынхан хувийн салбарын хамгийн инновацлаг байгууллагуудын арвин нөөц боломж, ур чадваруудыг SDG-д хүрэхэд ашиглах үүднээс тэдний хамтын ажиллагааг сэдэлжүүлэх стратегийг нэн даруй бий болгох хэрэгтэй. Ингэснээр, тэргүүлэгч байгууллагуудтай төрөл бүрийн инновацыг хамтран бий болгож, өргөн утгаар хэрэгжүүлж, шинэ технологиудыг хурдан хугацаанд хамгийн хэрэгцээтэй байгаа газруудад нь нэвтрүүлэх боломжтой болно.

Ингэхийн өмнө, төрийн, нийгмийн болон хувийн салбарын дээд түвшний удирдлагууд аливаа байгууллагын SDG-д хүрэхэд гүйцэтгэж буй инновацын хүчин чармайлтыг нь тодорхой хэдэн асуултын дагуу шалгах хэрэгтэй. Хэрвээ тэдгээр асуултуудад өгөх хариулт нь хангалтгүй байвал инновацийн стратеги дээрээ дахин ажиллах шаардлагатай болжээ гэсэн үг.
Засгийн газраас мандаттай хөгжлийн институцууд, нийгмийн зорилготой байгууллагууд болон сангууд дараах асуултуудыг өөрсдөөсөө асуугаад үзээрэй.

  • Бид 2030 оны зорилгуудад хүрэхэд шаардлагатай хөрөнгө оруулалтыг нэмэгдүүлж, үр дүнг өсгөх эрс өөрчлөлтийг авчрах инновацыг байгууллагынхаа эрх, үүргийн хүрээнд яг хэрхэн хийхээ тодорхойлсон эсэх?
  • Бидний төлөвлөсөн инновацийг бий болгоход шаардлагатай чадамж бүхий компаниуд, байгууллагууд, хөрөнгө оруулагчдаа тодорхойлсон эсэх? Бид тэдгээр байгууллагуудын инновац хийх чадамж болон чадавхийг бүрэн ойлгохын тулд SDG-ийн тодорхой хэрэгцээнүүдийн талаар мэдлэг, мэдээлэл өгч, боломжит шийдлүүдийг хамтран боловсруулж, тэдний оролцоог хөхиүлэн дэмжих, учирч болзошгүй эрсдэлүүдийг бууруулах арга хэмжээнүүдийг авч байгаа эсэх?
  • Бид хувийн салбарын болон венч капиталын ертөнцийн шилдэг жишээнүүдээс суралцаж инновацийн багц бий болгон, хөгжүүлэхдээ ашиглаж байгаа эсэх? Бид тарж бутрах, хүчээ тарамдах, давхардсан ажил хийхээс зайлсхийж, түүний оронд бусад талуудтай өндөр үр дүнтэй санаануудыг бий болгох тал дээр хамтран ажиллаж чадаж байгаа эсэх?
  • Бид байгууллагын төсвөө инновац авчрах томоохон сорилт, туршилтуудыг дэмжих, эрчимжүүлэх, эрсдэлийг бууруулахад чиглүүлж, инновацаас хамгийн өндөр үр дүнг авчрахад анхаарлаа хандуулж байгаа эсэх?
  • Бид байгууллагаа дээрх даалгавруудыг үр дүнтэйгээр гүйцэтгэх боломжоор хангаж, хувийн салбартай хамтран ажиллах, тэдгээрийг хааж боож, дарж үгүй хийдэггүй соёлыг дэвжүүлж байгаа эсэх?
  • Төрөл бүрийн асуултуудад хариулах нь компаниудыг ч SDG-д хүрэхэд чиглэсэн инновацийн хүчин чармайлтаа илүү сайжруулахад тустай.
  • Танай компанийн өсөлтийн стратегид SDG-д хүрэхтэй холбоотой бизнесийн шинэ боломжуудыг тодорхойлж, шинэ түвшний өсөлт, илүү өргөн хүрээний нийгмийн нөлөөллийг бий болгоход чиглэсэн компаний чадамжуудын хэлбэрийг бодолцож үзсэн эсэх?
  • Танай компани инновацийн ямар багц (шинэ технологи, бүтээгдэхүүн, үйлчилгээ гэх мэт) SDG-д хүрэхэд чиглэсэн өөрчлөлтүүдийг хийхэд шаардлагатайг ойлгож байгаа эсэх?
  • Танай компани SDG-ийн тодорхой зорилгуудад хүрэхэд бодитой үр дүн авчрахаар хамтран ажиллаж буй салбарын ассоциацуудад нэгдэн орсон эсэх? Хэрвээ тийм бол үр дүн эхнээс нь гаргаж эхэлсэн эсэх?
  • Танай компани SDG-д инновац, бизнесийн шинэ өсөлтөөр дамжуулан хүрэхэд төрийн, хоёр талт болон олон талт хөгжлийн агентлагуудтай хамтын ажиллагаа тогтоосон эсэх?
  • Танай компани хөгжлийн агентлагуудын арга механизмуудыг ашиглаж SDG-д хүрэхэд нэмэр болох хөрөнгө оруулалтын эрсдэлийг бууруулж, шинэ инновацийг нэвтрүүлэхэд нягт хамтран ажиллаж байгаа эсэх?

Төр, нийгэм, хувийн салбар дахь SDG -ийн манлайлагчид минь 2030 хүртэлх уралдаанд хэрхэн гүйж буйгаа дүгнэх цаг болжээ. Хэдийгээр бидний дунд хурдан гүйгчид байгаа ч бид 2030 онд барианд орох цаг болоход барианаас хамаагүй хол хоцорсон байх эрсдэлд орсон байна. Гэсэн хэдий ч бид хувийн салбарын инновацийг SDG-д хүрэхэд чиглүүлж чадвал уралдаандаа амжилттай оролцож өндөрлүүлэх боломж бидэнд бас байна.

 

 

Эх сурвалж: https://www.bcg.com

9 сар 22, 2019

Админ

PeopleЗөвлөгөө

ӨӨРИЙГӨӨ ӨӨРЧЛӨХҮЙ – ХЭСЭГ 1

ӨӨРИЙГӨӨ ӨӨРЧЛӨХҮЙ – ХЭСЭГ 1 0

“Сэтгэлгээний төлөвшлийг өөрчлөх шаардлага ажил хэргийг амжилтанд хүргэхэд маш том саад бэрхшээл болдог. Түүний түлхүүр нь хувь хүн, байгууллагыг нэгэн зэрэг өөрчлөхөд оршино.”
Скотт Келлер, Билл Счанингер

Их өөрчлөлт гаргах ажлыг удирдан явуулах танд ажиллагсадынхаа оюун ухаанд юу байгааг үл харгалзан, өөрийгөө гаргуунд гаргах хэрэг гарна. Саяхан хэвлэгдсэн Амжилтын дээд 2.0 (John Wiley & Sons, July 2019) номондоо зориулж хийсэн судалгаандаа бид шилжилт хийх нь “амжилтын дээд” гэж эрэмблэгдсэн өөрчлөлт хийх хөтөлбөрийн хугацаанд огт бизнесийн алдагдалгүй компаниудын ажилтануудыг сонгон авч ажиллагсадын сэтгэлгээний төлөвшилтийн шинжилгээ явуулав. Ингэхэд, сэтгэлгээний төлөвшилтөө өөрчлөхөөр цаг хугацаа зарж, ажил эхлүүлсэн компаниудын ажилтанууд, өөрчлөлтийн хөтөлбөрөө наад зах нь “амжилтанд хүрэх” гэж эрэмбэлээгүй компаниудынхаас дөрөв дахин илүү амжилт үзүүлсэнийг тогтоов.

Энэ үзүүлэлт нь сэтгэлгээний төлөвшилтийн өөрчлөх хүчийг илтгэн харуулж байгаа юм. Хүүхэлдэй нь эрвээхий, шанаган хорхой мэлхий болж хувирахын адил хүний нийгмийн системд тэдгээр нь иймэрхүү үр дүнд хүргэхэд тус үзүүлнэ. Энэ үед ажиллагсад, тэдэнд өөрт нь, байгууллагад нь ямар боломж байгааг олж харах шинэ зам нээгдэж, эрвээхий, мэлхий өмнөх дүрс хэлбэртээ эргэж орж чадахгүйн адил тэд тийм өргөн, алс хэтийн төлөвийг олж харахгүй байсан хуучин үедээ хэзээ ч эргэж очихгүй юм. Ийм дүрс хувиралд хүрэхийн тулд удирдагчид эхлээд хүсэл тэмүүлэлийг хязгаарлаж байгаа зүйлсийг таниж мэдээд, тэдгээрийг зөв гольдролд нь оруулж, эцэст нь ажиллагсад урьдын дадал хэвшилдээ эргэж орохооргүй болгох хэрэгтэй. Энэ өгүүлэлд бид уншигчдыг сэтгэлгээний төлөвшилтөө өөрчлөх үйл явцын дундуур дагуулж, эцсийн үр дүн нь яагаад тийм чухал, түүнд хүрэхэд яагаад бэрхшээл саад тулгардаг болохыг онцлон харуулах болно.

Тустай ба саад учруулагч дадал зуршлын уг шалтгааныг олж таних нь

Энэ номонд Бенжамин Зандерийн Манчестер Шуи Компанийн түүхийн тухай Боломж нээх урлаг номондоо эерэг сэтгэлгээний төлөвшлийн ач холбогдлыг хураангуйлан авч үзжээ. 1900-аад оны эхээр алс хэтийн зах зээлд нэвтрэн орох хүсэлдээ хөтлөгдсөн хоёр ганзагын худалдаачин тус бүс нутгийн зах зээлд өөрийн түшиц газраа тогтоохоор илгээгдсэн байна. Хэдэн өдрийн хойно хоёр өөр цахилгаан утас ирүүлжээ. Нэгэнд нь “Нөхцөл байдал аймшигтай. Тэд гутал өмсдөггүй юм байна!”. Нөгөөдөх нь “Гоё боломж, тэдэнд ямарч гутал алга” гэжээ. Нөгөө компани эхний ирүүлсэн цахилгаан утасны дагуу ажил хэргээ явуулсан бол хэрхэх байсныг төсөөлөөд үзээрэй.

Одоо хэдхэн гишгүүр шатны дээр дээврээс дүүжлээстэй байгаа багц гадил жимсийг ширтэн торон дотор суугаа дөрвөн сармагчины үлгэрийг санагдуулах Гари Хамел, С.К. Прахаладнын менежементийн аргын талаар авч үзье. Хүйтэн усаар буудуулахаас айж сармагчингууд хэзээ ч гадил жимсэнд хүрэхээр нэг алхам ч авирахгүй билээ. Хэдэн өдрийн хойно “мартагдсан жимсэнд” хүрэх гэж оролдох огт хэрэгцээгүй гэж үзээд, тэд зөнд нь орхичихсон байна. Хүмүүс өрөөн доторх усны хоолойг зайлуулаад, хажуугаар нь нутгийн сармагчингуудын нэгийг шинээр сольж орхив. Гадил жимсийг хараад тэр авахаар цоройх боловч нийгэмшсэн бусад сармагчингууд усаар буудуулахаас нь урьтаж түүнийг хойш татан суулгаж байв. Шинэ сармагчин цочин самгардаж, эргэн тойрноо харан, авирдаг шатанд хүрэхийг ахин дахин оролдох боловч оролдох бүртээ араасаа чангаалгана. Эцэстээ, шинэ ирсэн сармагчин нэвтрэх нууц түлхүүрийг олж гадил жимсэнд хүрэх арга замын талаар санаа зовинохоо болив.

Дараачийн хэдэн долоо хоногт ирээдүйгээ харагчид нутгийн үлдсэн сармагчингуудыг зайлуулж, хажуугаар нь тэднийг усан буу огт мэдэхгүй сармагчингуудаар сольж орхив. Туршлагын сүүлчээр дээд талд хадгалагдаж байсан гадил жимснүүдийн болц сайхан гүйцэж, усан буу огт үзээгүй сармагчингуудын нэг нь ч үлдэлгүй авирч үзэв. Тэд нар “энэ хавийн гадил жимсэнд бүү хүр” гэх бичигдээгүй дүрмэнд суралцжээ.

Хамел, С.К. Прахалад нарын зохиосон энэ үлгэр нь сармагчин дүрст амьтан судлалын салбараас олж нээсэн жинхэнэ нээлт биш боловч байгууллагын амьдралын түгээмэл үнэнийг үнэмшилтэй, санамжтай хэлбэрээр илт харуулсан, тухайлбал, хуучин менежементийн үхширмэл арга барилд хэвшин тогтсон сэтгэлгээний төлөвшил нь тэднийг бүрдүүлж байгаа одоогийн арга барилаас хол хоцорч, менежементийн шинэ аргаар сольсон ч хэвээр хадгалагдан үлддэг.

Энэ сануулгыг үл хайхран дутуу үнэлж, эрсдэлд орсон бизнесийн гурван жишээг энд татъя. Жишээ нэг: Нэгэн банк үр бүтээлтэй ажиллаж, гүйлгээ хийхдээ амжилт гаргаж байгаа ажилтануудынхаа ажлын арга барил, туршлагын талаар олон асуулт гаргаж өөрчлөлтийн хөтөлбөр хэрэгжүүлэн бусад ажилтанууддаа ашиглуулан нэвтрүүлэх шийдвэр гаргасан боловч энэ санаачлага нь гүйлгээнд бараг нөлөө үзүүлээгүй тул няцаагдсан байна. Хоёрдугаар жишээ: цахилгаан холбооны компани дамжуулах ажилд хяналт тавих маш энгийн зэрэглэл тогтоох систем нэвтрүүлсэн боловч удирдагчид нь одоо хүртэл бүдүүлэг үгтэй зурвас илгээхээс зайлсхийсээр байгаа юм. Эцэст нь: үйлдвэрийн эзэн хурааж хадгалахын оронд хамтын ажиллагааг хөхүүлэн дэмжиж, мэдлэгийн менежементийн технологийн хөтөлбөрт хэдэн зуун саяын хөрөнгө оруулалт хийсэн боловч хэдхэн сарын дараа уг систем балран унасаныг тэмдэглэх ёстой.
Энэ бүх жишээнд хүссэн зорилгодоо хүрэхийн тулд дадал зуршилын өөрчлөлт хийх хэрэгтэйг хүлээн зөвшөөрч компаниуд олон сайхан ажил хийжээ. Энд ухаалаг, шаргуу, зорьсондоо хүрдэг ажилтан урьдын адил ажлаа хийхэд цаг зарцуулах, эсвэл тусгай арга хэрэгсэлийг ашиглах шаардлагагүй юм.

Тухайлбал, банкин дээр хоёр сайн гэж үзэхээр боловч эцэстээ ажлын гүйцэтгэлд саад учруулах сэтгэлгээний төлөвшил нь гүйлгээг хурдасгах шинэ арга хэрэгсэл, сургалтыг үр дүнгүй болгоход хүргэсэн байна. Эхнийх нь “миний ажил бол хэрэглэгчдэд хүссэнийг нь өгөх”, хоёрдахь нь, “би Алтан дүрмээ дагаж хэрэглэгчдээ хүссэнээрээ захирна” гэжээ. Цахилгаан холбоон дээр, ажиллагсад нь “шүүмжлэл – харилцаанд сэв суулгана ” гэсэн маш гүн тогтсон итгэл үнэмшилтэй байсан явдал юм. Үйлдвэрлэлийн компани дээр хүмүүс нь “энэ орчинд, мэдээлэл бол хүч чадал, сайн удирдагч бол хүчтэй удирдагч мөн ” гэсэн тогтсон итгэл үнэмшилтэй байсан явдал болно.

Ямар үр дүнд хүрэв? Гадна талаас нь харж, үйл ажиллагаандаа нэвтрүүлэх гэж оролдсон ажиглагчийн байрнаас хандах дадал зуршилтай байснаас, компанийн удирдлагууд гол шалтгааны үндэсийг олж хараагүй байна. Эцэстээ, гурван байгууллагын өөрчлөлт хийх гэсэн хүч чармайлт урам хугарахад хүргэсэн юм.

Уг шалтгааныг таниж залруулах нь

Нэгэнт сэтгэлгээний төлөвшлийн уг шалтгааныг таниж мэдсэн бол дараагийн алхам нь нэн даруй засаж залруулан, ажилтанууддаа дадал зуршлын учир шалтгаантай сонголт хийх цар хүрээг өргөжүүлэх хэрэгтэй. Ингэвэл, урьд тодорхойлсон ёсоор авгалдай эрвээхий болох адил үр дүн авч ирэх юм. Янз бүрийн итгэл үнэмшил, тухайлбал, банкны дундаж гүйцэтгэх ажилтан урамшсан, өргөн цар хүрээтэй, мэдээлэл сайтай дадал хэвшлийн сонголт хийж чадах уу? Хэрэв тийм бол ямар итгэл үнэмшил вэ? гэсэн асуулт гарна.Тэд өөрсдийнхөө ажилд, үнэн хэрэгтээ бусдад үнэлэмж нэмж “хэрэглэгчдэд хүссэнийг нь өгнө” гэхээс илүүтэйгээр “хэрэглэгчидэд хэрэгцээгээ бүрэн ойлгоход нь туслана” гэдэгт итгэсэн гэж үзэж болно. Бас “Алтан дүрмийн” оронд банкны ажилтанууд ямар “Цагаан алтан дүрэм” баримтлах вэ, гэвэл: бусдад ( банкны ажилтануудаас бусад) хүслийнх дагуу үйлчилгээ үзүүлнэ гэж болно.

Цахилгаан холбооны удирдах ажилтанууд өөрсдийн удирдлагын менежементийн шийдвэр гаргахдаа “чин сэтгэл, хүндэтгэл хоёрыг хослуулж чадвал харилцаанд сэв суулгахгүй, бодитоор, энэ нь хүчирхэг хамт олныг бүрдүүлэх гол тулгуур болно” гэдэгт итгэж байсан бол хэрхэх вэ?. Үйлдвэрийн менежерүүд “цуглуулан дарж байхын оронд мэдээлэлээ хуваалцах нь эрх мэдлийг татах хамгийн сайн арга зам ” гэж бодоцгоодог бол яах вэ?. Ажиллагсад нь нэг нэгнийхээ араас сайн арга барил эзэмшин бусадтайгаа хуваалцахад нь тус үзүүлэх зардал чирэгдэл ихтэй (эцэстээ энэ чухал биш) мэдлэгт суурилсан менежементийн систем компанид хэрэг болохгүй гэж тэд итгэж байсан юм.

Дээр тодорхойлсон залруулах дутагдал бүрд ертөнцийг үзэх үзэлдээ гүнзгий өөрчлөлт оруулах нь чухал байгааг тэмдэглэх хэрэгтэй. Тухайлбал, дурын хэрэглэгч юу хүсэж байна вэ гэх сэтгэлгээний төлөвшлөөс цаашлан тэдэнд чухам яг юу хэрэгтэй байгааг бүрэн дүүрэн ойлгоход нь туслах гэдэг бол хоёрдугаар зиндаанаас шат ахисан хэрэг мөн. Чин сэтгэл гаргах нь харилцааг муутгах биш, харин бэхжүүлдэг гэдгийг хүлээн зөвшөөрөх явдал хохирогчоос ур чадвар эзэмшиж өөрчлөгдсөн болохыг илэрхийлж байна. Мэдээлэлийг цуглуулж хадгалах биш, түүнийг хуваалцаж байвал эрх мэдэл нэмэгдэнэ гэдэг сонголт хийж, жижигээр биш, томоор харж сурах хэрэгтэй.

Олж харж, засаж залруулахын тод жишээ бол гүн үндэслэлтэй байхаас гадна (ертөнцийг үзэх үзэлд гүн өөрчлөлт гарсаныг илэрхийлэх нийтлэг, хэлхээ холбоо сайтай нэр томъёо ашиглах), зөн билиг (хагас ухаарлаас бүрэн ухамсарлах хүртэл дэвжин дээшлэх замаар боломжийг өсгөн харах), ой санамж (тухайн сэдэв өдөр тутмын ажилд хялбар хөндөгдөж, хэлэлцэгдэх), утга төгөлдөр (байгууллагын онцлогтой, “манайд яг таарна!” гэж сэтгэл хөндөхөөр) байх явдал юм.

Ийм маягаар, жижиглэнгийн худалдаачин “сонсон хариу барихаас” (сэтгэлгээний төлөвшилтийн хариу үйлдэл) “таамаглан хэрэгжүүлэхэд” (санаачлага гаргах), гаднаас санаа авч ажлаа сайжруулах хүсэлтэй инженерийн компани хүрэх үр дүнгээ хэт өөдрөгөөр харж, өрсөлдөгчидөө дутуу үнэлж зуршлаа нээн илрүүлж өөрчлөх явдал хамгийн гол зүйл мөн. Энэ компани “ялж дийлэх гэдэг бол тасархай байх” гэсэн сэтгэлгээний төлөвшилд хөтлөгдөн ийм дутагдал гаргаснаа, тэр нь улам жожгирох дадал зуршилд хүргэснийг хүлээж зөвшөөрөхөөс аргагүйд хүргэсэн юм. Суралцагчийн сэтгэлгээний төлөвшилийг өөрчлөх гэдэг нь “илүү ихийг сурч, бусдаас түрүүлж алхвал ялалтанд хүрнэ”, өрсөлдөгчдийнхөө дунд, түүнээс цааш харах шилдэг арга барилыг ажиллагсаддаа суулгаж өгөх ёстой.

Хүний эрүүл мэнд дээр татсан бизнесийн жишээтэй төстэй тул түүний баталгаа болно. Зүрх муутай хүн ямар хэцүү байдгийг бодолцох хэрэгтэй. Ихэнх зүрх судасны өвчтэй хүн тамхи татаж, архи уухаа таягдан хаяж, өөх тосгүй хоол идэж, сэтгэл санаагаа тайван байлгаж, дасгал хөдөлгөөн тогтмол хийвэл үлэмж урт насалж болохыг олон жилийн судалгааны дүнд харуулсан юм. Үнэн хэрэгтээ, олон өвчтөн ийм байх гэж хүч чармайлт гаргадаг. Гэвч үе үед хийгдсэн судалгаанаас үзвэл зүрхний мэс засал хийлгэсэн хүмүүсийн 90% нь хоёр жилийн дотор эрүүл бус дадал зуршилдаа эргэн ордог байна.

Калифорнийн Сан Франциско мужийн Их сургуулийн анагаах ухааны профессор, Урьдчилан сэргийлэх анагаах ухааны эрдэм шинжилгээний хүрээлэнг үндэслэн байгуулагч, декан Орниш өвчтөнийхөө ярианаас сэтгэлгээний төлөвшилтийг тодорхойлон засаж залруулахаар шийджээ. Тэрбээр, “Хэрэв би ийм дадал зуршилтай бол үхэхгүй байх байсан” (айлгах хүч) гэснийг “Хэрэв би ийм дадал зуршилтай бол миний амьдрал баяр хөөрөөр дүүрэн байх байсан” (итгэх хүч) гэж өөрчлөхийг хүсчээ. Тэр, “Ганцаардмал, сэтгэлийн хямралтай гэж байгаа хүмүүс тамхиа хаяж, хооллолтоо өөрчлөвөл урт наслах бөгөөд амьдралын хэв маяг гол шалтгаан биш гэж үзжээ. Сэтгэл мэдрэлийн архаг өвчтэй бол хэн урт наслахыг хүсэх билээ? ”. Хэрэв тэд нар өдөр тутмынхаа амьдралд сэтгэл хангалуун өвдөх өвчингүй, сэтгэл зовох зүйлгүй байвал бие нь хэрхэн сайжирч байна вэ? гэсэн судалгааг тэр хийсэн байна. Энэ судалгаагаар, хэвийн амжилт 10 хувь байдагтай харьцуулж үзвэл, түүний өвчтөнүүдийн 77 хувь нь амьдралынхаа хэв маягт тогтвортой өөрчлөлт гаргаж чаджээ.

Үргэлжлэлийг Хэсэг2-с харна уу.

Эх сурвалж: https://www.mckinsey.com

9 сар 6, 2019

Админ

Зөвлөгөө

#EDUCATED REVIEW: 2019-2020 ОНЫ ЧЭВНИНГИЙН ТЭТГЭЛЭГТ ТЭНЦСЭН ЗАЛУУСТ АМЖИЛТ ХҮСЧ, ХҮНДЭТГЭЛ ҮЗҮҮЛЛЭЭ 0

Их Британи улс буюу бидний хэлж заншснаар Англи улс нь хүн төрөлхтний оюун санааны манлайлагчдыг бэлтгэж, дэлхий дахиныг илүү сайн сайхан газар болгоход томоохон үүрэг гүйцэтгэдгийг дэлхий дээрх 6 удирдагч бүрийн 1 нь тус улсад боловсрол эзэмшсэн нь гэрчлэх биз ээ. Англи улс ч элчин сайдын яамдуудаараа дамжуулан боловсрол соёл түгээх замаар илүү сайхан ирээдүйг бүтээх хүсэлтэй манлайлагчид, нөлөөлөгчид, шийдвэр гаргагчдыг дэмждэг. Үүний нэг жишээ бол 1 жилийн хугацаанд Англи улсын 100 гаруй их дээд сургуулиас өөрийн хүссэн мэргэжлээр магистрын хөтөлбөрт суралцах сургалтын төлбөр болон шаардлагатай бусад зардлуудыг багтаасан Чэвнинг хэмээх тэтгэлэгийг 36 дахь жилдээ зарлаж 160 гаруй улсын 50,000 гаруй төгсөгчидийг хамруулаад байгаа явдал юм. Харин Монгол улсын хувьд сүүлийн 25 жилийн турш 200 гаран хүн уг тэтгэлэгт хамрагдан дэлхийн хэмжээний боловсролыг эзэмшиж буй бөгөөд Монгол улсын 21 дахь ерөнхий сайд Р.Амаржаргал нь уг тэтгэлэгээр төгсөгчдөөс хамгийн анх улсынхаа ерөнхий сайд болж байснаараа Чэвнингийн төгсөгчдийн онцлох жагсаалтанд тэмдэглэгдэн үлджээ.

2019.09.04-ний үдэш Англи улсаас Монгол улсад суугаа Онц бөгөөд Бүрэн эрхт элчин сайд Филип Малон 2019-20 оны Чэвнингийн тэтгэлэгт тэнцсэн залуусыг үдэх хүндэтгэлийн хүлээн авалтыг өөрийн гэртээ халуун дулаан орчинд зохион байгуулсанд оролцох боломж гарсан нь миний хувьд төдийгүй үе үеийн Чевнингийн төгсөгчдийн төлөөлөлд харилцаа холбоогоо сэргээж, урам зориг авсан сайхан үйл явдал болсон билээ.

Үдэлтийн арга хэмжээний үеэр элчин сайд болон Монгол улсын БСШУСЯ-ны дэд сайд Г.Ганбаяр нар энэ жилийн тэтгэлэгт тэнцсэн залууст баяр хүргэхийн ялдамд их зүйл сурч ирэн эх орныхоо хөгжил дэвшилд үнэтэй хувь нэмэр оруулж, цаашид 2 улсын харилцаанд олон сайхан эерэг нөлөө үзүүлнэ гэдэгт итгэлтэй байгаагаа илэрхийлж тэдэнд хүндэтгэл үзүүлж буй нь залуус хойч үедээ ихээхэн итгэл хүлээлгэж буйн тод жишээ мэт санагдсан.
Арга хэмжээ болж буй орчин таатай, найрсаг, халуун дулаан, ялангуяа хотын төвд байрлах элчин сайдын гэрийн ойр орчим нь яагаад ч юм баруун Европд буй мэт мэдрэмж төрүүлсэн мөнх наст модоор хүрээлэгдсэн нов ногоохон цэцэрлэгтэй, дуу чимээгүй, чийг үнэртсэн, хүүхдүүд нь хашаандаа хөгжилтэй, аюулгүй тоглоцгоосон Улаанбаатар хот мөн үү гэмээр байсан нь гайхалтай.

Оролцогчдын хувьд 30-40 орчим Чевнингийн үе үеийн төгсөгчид нь төрөл бүрийн салбарт мэргэшээд ирсэн залуус байсан ба төрийн, хувийн, хөгжлийн бүхий л салбар байгууллагуудад нөлөө бүхий чадварлаг мэргэжилтэнгүүд болсон гэдэг нь тэдний яриа болон биеэ авч явж буй байдлаас анзаарагдсан. Маргаангүйгээр хүн суралцсан улсынхаа соёлын нөлөө эрхэмлэдэг үнэт зүйлүүдийг өөртөө шингээдэг. Англид төгсөгчид нэг л эрхэмсэг, өөрийн эзэмшсэн мэргэжилдээ эзэн нь болсон чадвартай, гаднаасаа энгийн, өөрийгөө дөвийлгөхгүй бусдыг доромжлохгүй цэгцтэй ярьдаг яалт ч үгүй элит хүмүүс байгаа нь тэдний төлөөлөлтэй танилцаж цөөхөн цагийг хамт өнгөрөөхөд бүрэн мэдрэгдсэн.

Миний хувьд гадаадад сурах хүсэлтэй байдаг ч гэр бүл, ажлаасаа төдийлөн сайн өөрийгөө хөндийрүүлж, зохион байгуулж чаддаггүйгээсээ үүдэн ямар ч тэтгэлэгт материал өгч үзээгүй ба цаг хугацаа явахын хэрээр олон тэтгэлэгүүдэд заасан насны хязгаарлалтын шаардлагыг хангахаа болиод байгаа. Харин Чевнинг тэтгэлэгийн хувьд нас хүйс, мэргэжлийн хязгаарлалт тавьдаггүйгээс гадна 1 жилийн хугацаанд зэрэг хамгаалаад ирэх боломжтой болон өмнөх төгсөгчдийн байгаа байдал нь их таалагдсан тул өөрийн компанийн 9 сарын 11-нээс 10 сарын 30-ны хооронд Гадаадад тэтгэлэгээр суралцахад бэлтгэх МенторМе хөтөлбөрөөр өөрийгөө бэлдэн тэтгэлэгийн материалуудаа өгөөд үзье гэсэн бодлыг төрүүллээ. Манай тэтгэлэгт бэлдэх хөтөлбөрийн мэдээллийг ЭНД ДАРЖ дэлгэрэнгүй үзнэ үү. Харин Чевнинг тэтгэлэгийн талаарх дэлгэрэнгүй мэдээллийг ЭНД -с авч одоо нээгдсэн байгаа 2020-21 оны тэтгэлэгт материалиа 2019 оны 11 сарын 6-ны дотор бүрдүүлэн өгч өөрийгөө сориод үзээрэй залуусаа. Дашрамд дурдахад Англи хэлний оноог материал хүлээн авах үед шаарддаггүй тул та бидэнд асар их боломж байна шүү. Арга хэмжээн дээр уулзсан Чевнингийн төгсөгчид ч “материалаа өгөөд үзээ, алдах юм юу ч байхгүй тэнцвэл ирээдүйд чинь маш хэрэгтэй, тэнцэхгүй бол дараагийн тэтгэлэгт материалаа өгч тэнцэхэд чинь асар их туршлага болсон байна. Чин сэтгэлээсээ гадаадад сурахыг хүсч буй бол хэд хэдэн удаа тэтгэлэгт материалаа өгч сайжруулаад явж байтал тэнцэх нь цаг хугацааны л асуудал” гэж зөвлөж байсныг та бүхэнд дамжуулья. Илүү олон Монгол залуус энэхүү тэтгэлэгт материалаа өгч тэнцэн эх орон цаашлаад дэлхийн хөгжилд хувь нэмрээ оруулж амьдарч байсан ул мөрөө үлдээгээсэй гэж чин сэтгэлээсээ хүссэн тул энэхүү тоймыг та бүхэнд цаг гарган бичин хүргэж буйдаа баяртай байна.

Амжилт хүсье 😊

 

9 сар 1, 2019

Админ

Бизнес зөвлөгөөЭдүкэйтэд тойм

АСЕАН БА ЕВРО-АЗИЙН ЭДИЙН ЗАСГИЙН ХОЛБОО

АСЕАН БА ЕВРО-АЗИЙН ЭДИЙН ЗАСГИЙН ХОЛБОО 0

Хоёр талын худалдаа, нийлүүлэлтийн сүлжээн дэх хөгжлийн орон зай. Крис Девоншир Эллис

Хятад, Энэтхэг болон Зүүн өмнөд азийн бусад орнуудтай өргөн цар хүрээтэй худалдаа эрхэлдэг АСЕАН-ны гишүүн орнууд Евро-Азийн Эдийн Засгийн Холбоо, ялангуяа Орос улстай хоёр талын худалдаа, үйлчилгээг нэмэгдүүлж, өөрчлөлтийн эхлэлийг тавив.
Евро-Азийн Эдийн Засгийн Холбоо (ЕАЭЗХ) нь Армени, Беларусь, Казакстан, Киргизстан, Орос улс оролцсон худалдааны эвсэл юм. Тэр эвсэл нь холимог бүлэглэлийн хэлбэрээр байгуулагдсан боловч уг Эдийн засгийн холбоо (ЭЗХ)- ны хил хязгаараас Хятад улсын хил хүртэл зайлшгүй өргөжин тэлэх геополитик, худалдааны том ач холбогдолтой. Барууныханы тогтоосон хориг нь Оросын эдийн засагт таагүй нөлөөлж, ЭЗХ-той тогтоосон Оросын уламжилалт худалдаанд хүлээлт үүсгэсэн өнөө үед ЕАЭЗХ ба АСЕАН-ны хоорондын харилцааг хөгжүүлэх явдал чухал үүрэгтэй. Уг хоригтой холбогдуулан тогтоосон харилцаагаа хөгжүүлэх далд хэрэгцээ Орос улсад гарч байна. Ингэснээр ОХУ олон эх үүсвэр ашиглах боломжтой болно.
АСЕАН бол чухал худалдааны түнш бөгөөд түүний нэг баталгаа нь Вьетнам улстай амжилттай худалдаа хийж, гурван жилийн өмнө ЕАЭЗХ-той чөлөөт худалдааны хэлэлцээр (ЧХХ) байгуулсаны дараа Оросын хөрөнгө оруулалт үлэмж нэмэгдсэн явдал юм. Үүнээс гадна ЕАЭЗХ нь Зүүн өмнөд азийн орнуудын бараа таваарыг Европ руу гаргах гарц нээх боломжтой.

АСЕАН ба ЕАЭЗХ-ны үндсэн статистик үзүүлэлтүүдийг харьцуулвал:

Хүн ам зүйн талаасаа АСЕАН-ны гишүүн орнууд голдуу жижиг үйлдвэрлэгчид байгаа бол ЕАЭЗХ-ны эвсэлийн орнууд АСЕАН-аас нэг хүн амд ногдох ДНБ-ээс үлэмж давж, ЕАЭЗХ-ны зах зээлд худалдан авах мөнгө хангалттай их эргэлдэж байгааг харуулж байна. Урьд хэлсэнчлэн, Барууны хоригын улмаас ЕАЭЗХ-нд ч бас далд хэрэгцээ маш их байгаа юм.
ЕАЭЗ-ийн Холбоо нь бас Хятад улстай ЧХ-ны хэлэлцээртэй тул төрөлжсөн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх боломжтой. Ажил хэрэг болох хүртэл бид дахин 12-оос 18 сар хүлээх хэрэгтэй байна. Тэр үед Хятадын бараа бүтээгдэхүүнийг ЭЗХ-ны хил рүү тээвэрлэж, татваргүй оруулах болно.

АСЕАН-ны гишүүн орнууд хэдэн жилийн өмнө Хятадтай байгуулсан ЧХХэлэлцээрийн урьдчилсан нөхцөл тодорхой болсон. Бусад АСЕАН-ны гишүүн орнууд ЕАЭЗХ-той аль эрт ЧХХ байгуулж эхэлсэн бөгөөд энд Сингапур, Индонез, Камбож, Тайланд илүү идэвхтэй оролцож, Малайз, Филиппин сонирхолоо илэрхийлж, уг асуудлыг судалж байна. Энэтхэг нь АСЕАН-тай ойр ажилладаг өөр нэг улс бөгөөд улмаар ЕАЭЗХ-той ЧХХэлэлцээр байгуулах яриа хэлцэл эхлүүлсэн. АСЕАН нь өөрөө бас АСЕАН- ЕАЭЗХ-ны хооронд ЧХХ хийх боломжийг судалж байгаа билээ.
Өөрчлөлт, боломжууд газар дээр бууж ирж байгаа нь илэрхий болов. Эдгээр олон төрлийн ЧХХэлэлцээрт ЕАЭЗХ-той гарын үсэг зурвал АСЕАН ба ЕАЭЗХ-ны орнуудад ханган нийлүүлэлтийн шинэ сүлжээ, бүтээгдэхүүний чадамжийг хөгжүүлэх, хүн амын хөдөлгөөн, хоёр эвслийн эдийн засгийн ерөнхий хөгжлийн талаар мэдэгдэхүйц өөрчлөлт гаргах нийтлэг дүр зураг харагдаж байна.

Орос улс нь ЕАЭЗХ-ны нэг гол гишүүн, бас хэлэлцээрийн ширээнд сууж АСЕАН-тай яриа хэлэлцээр явуулдаг учир Зүүн өмнөд Азийн хөгжлийн механизмыг илүү ойлгодог. Зүүн Өмнөд Азийн нэгдсэн чуулган, бусад орнуудыг оролцуулсан АСЕАН-ы бүс нутгийн форум зэрэг АСЕАН-ы тэргүүлдэг олон талт механизмын үйл ажиллагаанд идэвхтэй оролцогч мөн.
Түүний зэрэгцээ, АСЕАН нь ЕАЭЗХ-ны гол түнш Европын Эдийн Засгийн Хороотой өнгөрсөн оны арван нэгдүгээр сард Эдийн засгийн хамтын ажиллагааны Ойлголцолын меморандумд гарын үсэг зурсан. Тэрхүү баримт бичигт гаалийн хяналт шалгалт, цахим арилжаа, техникийн зохицуулалтууд, худалдаа, хөрөнгө оруулалт, санхүү, бичил бизнес ба ЖДҮ дэмжих талаар нарийвчлан тусгасан байна. АСЕАН нь өөрөө бас ЕАЭЗХ- той бүрэн ЧХХ байгуулах бололцоотой гэж үзэж, АСЕАН, ЕАЭЗХ-ны ЧХХэлэлцээр байгуулах саналын талаарх судалгааны ажлыг саявтар эхлүүлсэн.

Ханган нийлүүлэлтийн сүлжээ нь АСЕАН-ны ирээдүйд хэр зохимжтой вэ? Энэ нь үр дүнтэй болох талаар доорх зургаас харж болно.
Худалдсан бараа таваарын нэр төрлийг доорх жишээгээр авч үзэж болно:

АСЕАН-ны орнууд ЕАЭЗХ-ноос хийсэн хамгийн их 10 импортын бүтээгдэхүүн (мян.Ам.долл)

АСЕАН-аас ЕАЭЗХ-нд хийсэн хамгийн их 10 экспортын бүтээгдэхүүн (мян.ам.долл)

Худалдааны цар хэмжээ их өргөн, АСЕАН-ны гишүүдээс Оросыг оролцуулан ЕАЭЗХ-ны зах зээлд экспортоор нийлүүлсэн бараа таваарын нэр төрөл илүү олон болох нь тодорхой байна.
Гадаадын шууд хөрөнгө оруулалтын хувьд харьцангуй бага, ЕАЭЗХ-ны гол гишүүн Казахстан, Орос улсууд хамтдаа, голдуу газрын тос, байгалийн хий, аялал жуулчлалын салбарт 15.4 тэрбум ам.доллар оруулжээ. Хариуд нь, АСЕАН-ны гишүүн Малайз, Сингапур, Тайланд, Вьетнам улсууд ЕАЭЗХ-нд голчлон хүнс,хөдөө аж ахуй, тамхинд 3.9 тэрбум орчим ам.долларын хөрөнгө оруулалт хийж, тэргүүлж байна. Гэхдээ энд бас зарим онцлог бий. АСЕАН-нд саяхан элсэн орсон Вьетнам улс ЕАЭЗХ-тай гуравдахь жилдээ хэрэгжиж байгаа бүрэн чөлөөт худалдааны хэлэлцээртэй, голчлон Оросын хөрөнгө оруулалт Вьетнам орж, одоо 10 тэрбум орчим ам.долларт хүрэв. Тайланд улс бас Оросын мөнгөнөөс ашиг хүртэж, Оросын жуулчдын тоог нэмэгдүүлэн татсаар байна. Тэдгээрийн зарим нь тус орны хөрөнгө, жижиг бизнест орж, энэ нь Энэтхэгийн Гуа, Шри ланкын бүс нутгийг оролцуулан Зүүн өмнөд Азийн хэмжээнд нийтлэг үзэгдэл болов. Иймэрхүү хандлага цаашдаа АСЕАН-ны орнуудын хэмжээнд тархах болно. АСЕАН-ны орнуудад бизнесийн үйл ажиллагаа явуулж, Оросын хөрөнгө оруулалтыг татахад бэрхшээл их бий. Тавьсан хоригын улмаас компаниудыг хар дансанд орсон эсэхийг шалгана.

Стандарт, дүрэм журмыг мөрдөхтэй холбоотой хэрэг явдал нилээд түвэгтэй хэвээр байна. Гэвч, АСЕАН худалдаа арилжаанд илт муугаар нөлөөлөхгүй, тэр харин бизнес хийх, бизнес дэх улс төрийг таслан зогсооход дэмжлэг үзүүлдэг, мөн Вашингтон DC тус бүс нутагт дарамт шахалт бага үзүүлдэг юм. Хүнд сурталын гүүрийг гатлахын зэрэгцээ, худалдааны хэлэлцээрээ дуусгаж, АСЕАН ба ЕАЭЗХ-ны худалдааны түншлэл байгуулах ажил шууд бүтэх ч ажил мэдээж биш. Одоо хийгдэж байгаа Худалдааны протокол боловсруулах ажил нь юуны өмнө хязгаарлагдмал арилжааг өргөтгөх боломж өгнө. Өмнө өгүүлснээр хоёр талд Хятадын оролцоо мэдэгдэхүйц их байгаа нь шинэ хангамжийн сүлжээ хөгжүүлэх таатай нөхцөл болно. Ингэвэл, АСЕАН-ны орнууд ба Орост ашиг, боломж, хоригийн шалтгааныг олох, хоёрдох үйл ажиллагаагаа эхлүүлэх хүсэл бүхий бизнесийн компаниудад сайнаар нөлөөлнө.

Сонирхогч орнууд, АСЕАН-ны гишүүд, мөн Орост өөрт нь баян чинээлэг, гүйлгээ сайтай, хялбар нэвтрэх зах зээл хэрэгцээ ихтэй бол Беларусь нь Зүүн Европ руу, цаашдаа Европын холбоо, Армени болон Кавказын бүс нутагт бүхэлд нь нэвтрэх сонирхолтой байгаа юм. Казакстанд газрын тос, байгалийн хий голчлох боловч зах зээлд дунд давхрагын хэрэглэгчид нэмэгдэж, Ази тив рүү, Дорнод Оросын бүс нутагт гарах эрмэлзэлтэй. Орос болон ЕАЭЗХ-ны гишүүн бусад улсуудад одоо үед АСЕАН дахь Вьетнам, Индонез, Филиппины зах зээл хамгийн сайн аз туршилт болж, Сингапур улс бүс нутгийн санхүү, үйлчилгээний төв зангилаа болж байна.
Эдгээр орнуудыг дэлхийн хэмжээнд бизнес хийхээд хамгийн таатай нөхцөлөөр үнэлснийг үзвэл:
ЕАЭЗХ ба АСЕАН-ны орнуудад хялбар бизнес хийх үнэлгээ (Нийт 100 онооноос)

Товчхондоо, өнгөц харвал, ЕАЭЗХ ба АСЕАН-ны хоорондын эвсэлд илэрхий саад бэрхшээл алга гэж үзэж болохоор байна. Гэвч урьд өмнө эдгээр орнууд хоорондоо маш их алсдагдсан байдлыг бага анхаарч ирсэн байна. Гэвч, бараа таваарын хоёр талын худалдаа тэнцвэржилт сайтай, Бүс-Зам санаачлагын үр дүнд дэд бүтэц сайн хөгжиж байгаа нь хоёуланд нь эерэг нөлөөтэй байна. Азид гадаадын хөрөнгө оруулалт хийх, АСЕАН-аас ЕАЭЗХ-нд, мөн Хятад, Энэтхэгт, өөр бусад газарт ханган нийлүүлэлтийн сүлжээ бий болгох, шилжилт хөдөлгөөнийг шалгах гээд хийх ажил олон бий. Ингэхэд зардал хэмнэх, мөнгө босгох явдал эхний ээлжийн талбар болно. ЕАЭЗХ ба Оростой ажил хэрэг явуулах таны “хийх ажлын” жагсаалтанд АСЕАН-ны бизнес, ханган нийлүүлэлтийн сүлжээ байгуулах талаар тусгагдсан уу? гэдэг асуулт гарна. Учир нь тэрхүү эвсэлийг үүсгэн байгуулахад гарах өөрчлөлтийг шалгах, хэрэгжүүлэхэд мөнгө босгох хэрэгтэй бөгөөд энэ ажил одоо хийгдэж байна.

 

 

Эх сурвалж: https://www.aseanbriefing.com

9 сар 1, 2019

Админ

Эдүкэйтэд тойм

#MENTORME – STUDY ABROAD: ГАДААДАД СУРАЛЦАХАД ӨӨРИЙГӨӨ БЭЛДЭХ ГАНЦААРЧИЛСАН ХӨТӨЛБӨР

#MENTORME – STUDY ABROAD: ГАДААДАД СУРАЛЦАХАД ӨӨРИЙГӨӨ БЭЛДЭХ ГАНЦААРЧИЛСАН ХӨТӨЛБӨР 0

Гадаадад суралцан чанартай боловсрол эзэмшиж, илүү өөртөө итгэлтэй, хийсэн бүтээсэнтэй, тогтвортой ажил хөдөлмөр эрхлэх хүсэл, хэрэгцээ залуучуудад маш өндөр байдаг. Гэтэл өөрийгөө голон хаанаас, юунаас эхлэхээ мэдэхгүй явсаар цаг хугацаа болон урам зоригоо алдан нэгэн хэвийн амьдралын голдиролд ордог өрөвдөлтэй байдал Монгол залуусын дунд маш түгээмэл байна. Хэрвээ танд хэзээ нэгэн цагт гадаадад суралцъя гэсэн хүсэл мөрөөдөл байсан магадгүй одоо ч байгаа хэвээрээ бол эхлэлийн алхмаа хийн манай ГАДААДАД ТЭТГЭЛЭГТЭЙ СУРАЛЦАХАД ӨӨРИЙГӨӨ БЭЛДЭХ MentorMe – Study Abroad: ганцаарчилсан хөтөлбөр-т хамрагдаад үзэхийг зөвлөж байна.

Учир нь системтэйгээр өмнө нь тэтгэлгээр, гадаадын шилдэг их дээд сургуулиудад суралцаж төгссөн туршлагатай, чадварлаг менторууд танд тактикийн зөвлөгөө өгч, чиглүүлэн цаг хугацаа, мөнгө санхүү болон хүч хөдөлмөрөө хэмнэх боломжийг олгож болно.

Хөтөлбөрийн давуу талууд:

  • Өөрийгөө таних, зорилгоо зөв тодорхойлох арга тактикуудыг ашиглах
  • Өөрийн сонирхож буй тэтгэлэг болон сургуулийг төгссөн ментортой ажиллах
  • Хэд хэдэн туршлагатай ментортой хамтарч ажиллах
  • Богино хугацаанд хүссэн үр дүндээ хүрэх
  • Ментортойгоо цагаа тохирч өөрийн хувийн амьдралд хэт ачаалал үүсгэхгүй байх
  • Хаа нэгэн газар луу заавал очих гэж түгжрэлд хамаг цагаа үрэлгүй онлайнаар холбогдох
  • Бидний хамтран ажилладаг сургалтын төвүүдийн ерөнхий Англи хэлний болон IELTS-н хөтөлбөрүүдэд хөнгөлөлттэй суух эрхтэй болно

Та долоо хоногт 2-3 цаг ментороос чиглүүлэг авч өдөрт 1-2 цагийг менторын зөвлөсний дагуу гэрийн даалгавраа хийснээр өөрийн мөрөөдлөө биелүүлж тэтгэлэгт хамрагдах боломжтой.

Хөтөлбөр маань оролцогчийн хэрэгцээ шаардлагад тулгуурлан 1, 2, 3, 4 сараар үргэлжлэх боломжтой. Хөтөлбөрт ЭНД дарж бүртгүүлнэ үү.

 

Дасгал, дадлагууд

 Хөтөлбөрийн хугацаа / Үргэлжлэх хугацаа

1 сар

2 сар

3 сар

4 сар

1

 Хөтөлбөрийн танилцуулга, хөтөлбөрт үр дүнтэй хамрагдах нь

0.5

0.5

0.5

0.5

2

 Хувь хүний зорилго тодорхойлох

3.5

6

10

14

3

 Хөтөлбөр, сургуулиа сонгох

1

1

4.5

6

4

 Цагийн менежмент, бэлтгэлийн хуваариа гаргах

1

1

2

2.5

5

 Оновчтой сайн CV бичих

1

1

3

6

6

 Оновчтой сайн эссе бичих

3

4

10

16

7

 Оновчтой сайн тодорхойлох захидал авах

1

2

3

4

8

 Ярилцлагад бэлдэх

1

1.5

2

4

9

 Суралцах газраа очихоосоо өмнө бэлтгэх зүйлс

0

1

1

1
Нийт цаг

12

18

36

54

Холбоо барих 

Хаяг: Мэдээлэл технологийн үндэсний парк, 304 тоот
Утас: 7018-7071, 8003-5409
И-мэйл: info@educated.mn