Archive for the
‘Эдүкэйтэд тойм’ Category

2024 онд Америкт шинээр нээгдсэн бараг 2 бизнес тутмын 1 нь эмэгтэйчүүдийнх байв. Энэ нь Густогийн Шинэ бизнесийн үүсэл хөгжлийн 2025 оны судалгаагаар түүхэн дэх хамгийн өндөр үзүүлэлт юм. Мөн 2019-2023 оны хооронд эмэгтэйчүүдийн эзэмшлийн бизнесийн тоо эрэгтэйчүүдээс бараг 2 дахин өссөн болохыг Wells Fargo-ийн 2024 оны Эмэгтэйчүүдийн эзэмшдэг бизнесийн нөлөөллийн тайланд дурджээ.

Яагаад эмэгтэйчүүд ийм олноор бизнес эрхэлж эхлэх болов? Үүнд нөлөөлсөн хэд, хэдэн шалтгаан бий. 

Илүү уян хатан байхын тулд: Хүүхдээ эсвэл настай эцэг эхээ асрах үүрэг эмэгтэйчүүдэд гол төлөв ноогддог нь бодит байдал. Судалгаанаас үзэхэд, Америкийн эмэгтэйчүүд бизнесийг эрхлэх болсон гол шалтгаан нь гэр бүлийнхээ хэрэгцээ шаардлагад ажлаа нийцүүлэх явдал байсан. Өөр нэг судалгаанаас үзэхэд, судалгаанд оролцсон эмэгтэйчүүдийн 74 орчим хувь нь мөнгө олохоос илүү уян хатан байдал чухал хэмээн хариулжээ. Өөрөө өөрийнхөө босс байх нь хэн нэгний төлөө ажилласнаас илүүтэй эрх чөлөөг олгодог. Ингэж бие даах нь гэр бүлээ түрүүнд тавих боломж олгодог. Өөрийнхөө хуваарийг өөрөө гаргадаг байх нь дасгал хөдөлгөөн хийх, эрүүл амьдралын хэв маягийг бий болгоход цаг гаргах боломжийг олгодог учраас эмэгтэйчүүд энтерпренершип эрхэлж байна.  

Өөрийнхөө үнэ цэнэд нийцсэн цалин хөлс авахын тулд: Харамсалтай нь, жендерээс шалтгаалсан цалингийн ялгаа олон жилийн хугацаанд амь бөхтэй оршсоор байна. АНУ-ын статистикийн товчооноос гаргасан судалгаанаас үзэхэд, 2016 онд бүтэн цагаар, жилийн туршид ажилладаг эмэгтэйчүүд адилхан ажил эрхэлдэг эрэгтэйчүүдийн авдаг цалингийн 80 хувьтай тэнцэх орлого олж байв. 2001 оноос хойш явагдаж байгаа өөрчлөлт энэ байдлаараа үргэлжилбэл, 2119 онд гэхэд л эмэгтэйчүүд эрэгтэйчүүдтэй ижил цалин авдаг болно. Эмэгтэйчүүд дахиад 100 жил хүлээхийг хүснэ гэж үү? Мэдээжийн үгүй болохоор энтерпренершипийг сонгож байна. Та босс болчихвол өөрийнхөө цалинг тогтоож, өөрийнхөө үнэ цэнэд нийцсэн орлоготой болох байр сууринд очно. 

Ирээдүйгээ удирдах илүү бололцоотой болохын тулд: Аль нэг компанид ажиллах нь тогтвортой байдлыг бий болгодог гэх үзэл бий. Гэвч компанид ажиллах хугацаандаа эмэгтэйчүүд орон тооны цомхотгол, ажлын байрыг шинээр зохион байгуулах, компанийг нь өөр компани худалдан авах зэрэг олон асуудалтай тулгардаг. Байгууллагад гарах өөрчлөлтүүд нь хэн нэгний дангаар шийдэх бололцоогүй асуудал ба карьерт сөргөөр нөлөөлж болно. Өөрийнхөө төлөө ажиллана гэдэг нь өөрөө машинхаа жолооч нь болно гэсэн үг. Энэ нь та өөрөө зөвхөн бизнесийн үйл ажиллагаагаа удирдана гэсэн үг төдийгүй үйлчлүүлэгч, бизнесийнхээ хамтрагчдыг сонгох боломж юм. 

Илүү хурдан урагшлахын тулд: Үл үзэгдэх саад бэрхшээлээс зугтахын тулд илүү олон эмэгтэйчүүд бизнес эрхэлж эхэлдэг. LeanIn.Org, McKinsey & Co. зэрэг компанийн судалгаанаас үзэхэд эрэгтэй, эмэгтэй хүмүүс адил тоотой тушаал дэвшихийг хүсдэг боловч эрэгтэйчүүдтэй харьцуулахад эмэгтэйчүүдийн тушаалд дэвших магадлал 15 хувиар бага. Энэ хурдаар явах юм бол дээд түвшний албан тушаалд жендэрийн тэгш байдал бий болоход 100 жил шаардлагатай болно. Иймээс эмэгтэйчүүд илүү хурдан хугацаанд тушаал ахихын тулд энтерпренершипийг сонгож байна. 

Хүсэл сонирхлоо дагахын тулд: Ажил нь урам зориг өгөхөө больсноос олон эмэгтэй ажлаа орхидог. Шинээр бизнес эрхлэх нь амьдралыг утга учиртай болгож, эргээд дурсахад бахархахуйц өвийг үлдээх боломж байдаг. Үнэхээр амжилттай байхын тулд ажилдаа дур сонирхолтой байх хэрэгтэй. Компанийн ажил тань давчидмаар, юунд ч хүрэхгүй байгаа юм шиг санагдвал өөрөө өөрийнхөө босс болох эсэхээ бодох цаг болжээ. Эцсийн дүнд, ойшоодоггүй асуудалдаа амжилт гаргахаас илүү дуртай зүйлээ хийж байгаад бүтэлгүйтэх нь хамаагүй дээр. 

Эх сурвалж:

https://www.forbes.com/sites/carolinecastrillon/2025/11/02/why-millions-of-women-are-choosing-entrepreneurship-in-2025/ 

https://www.forbes.com/sites/carolinecastrillon/2019/02/04/why-more-women-are-turning-to-entrepreneurship/ 

(зураг) https://www.sheinspiremagazine.com/blog/women-entrepreneurs-breaking-barriers-and-redefining-success 

Хиймэл оюун ухааны хурдацтай хөгжил нь мэдлэг дамжуулах уламжлалт ойлголтыг өөрчилж байна. Хэрэв мэдээлэл, тооцоолол, гүйцэтгэл автоматжиж байгаа бол боловсролын үнэт зүйл юунд төвлөрөх ёстой вэ? Сурагчдыг ямар ур чадвартай болгож бэлтгэх вэ? гэдэг асуудал ийнхүү гарч ирж байна.

Судалгаа болон бодит туршлагаас авч үзэхэд сурагчдад харилцаа, хамтын ажиллагаа, шүүмжлэлт сэтгэлгээ гэсэн суурь ур чадварууд зайлшгүй хэрэгтэй. Эдгээр ур чадварыг бодитоор хөгжүүлэх хамгийн үр дүнтэй арга бол асуудалд суурилсан сургалт юм.

Асуудалд суурилсан сургалт гэж юу вэ?

Асуудалд суурилсан сургалт гэдэг нь сурагчид өөрсдийн эргэн тойронд тулгамдаж буй бодит, шийдэж болохуйц асуудлыг сонгон авч, тэрхүү асуудлаа ойлгох, судлах, боломжит шийдэл боловсруулах, турших, эргэн дүгнэх зэрэгт суралцах үйл явц юм.

“Үүнд хамгийн чухал зүйл нь асуудлыг заавал бүрэн шийдэж дуусгах биш, харин шийдэл хайх явцдаа суралцах юм. Өөрөөр хэлбэл, төсөл нь илүү суралцах үйл явцад ашиглагдах хэрэгсэл болдог.”

Яагаад “бодит” асуудал чухал вэ?

Асуудалд суурилсан сургалтын амжилт нь тухайн асуудал бодит амьдралтай хэр зэрэг холбоотой вэ? гэдгээс ихээхэн хамаарна. Сурагчид зөвхөн онолын түвшинд аливаа зүйлийг хийж гүйцэтгэхэд бодит саадтай тулгардаггүй. Харин бодит асуудал дээр ажиллах үед сурагчид:

• Мэдээлэл дутмаг байх,
• Нөөц боломж хязгаарлагдах,
• Хүний байр суурь, сонирхол зөрөх,
• Санаа нь амжилтгүй болох зэрэг жинхэнэ “бэрхшээл”-тэй тулгардаг. Яг энэ саад дунд л суралцах жинхэнэ үйл явц өрнөдөг.

AI олон зүйлийг оновчтой, хурдан хийж чадна. Гэхдээ сургуулийн бодлого, орон нутгийн нөхцөл, хүний харилцаа, соёлын ялгааг бүрэн ойлгож чадахгүй. Тиймээс сурагчид өөрсдөө туршиж, бүтэлгүйтэж, дахин оролдох орон зай зайлшгүй хэрэгтэй.

Шүүмжлэлт сэтгэлгээ ба уян хатан байдал:

Асуудалд суурилсан сургалт нь сурагчдыг шинэ мэдээлэлтэй тулгарахад бодлоо өөрчилж сурах, нөхцөл байдалд дасан зохицох чадваруудад сургадаг. Энэ бол шүүмжлэлт сэтгэлгээний гол мөн чанар юм. AI улам их мэдээлэл өгдөг болсон энэ үед, мэдээллийг шууд хүлээн авах бус, шүүн тунгааж, дүгнэлт хийх чадвар урьд өмнөхөөсөө илүү чухал болж байна. Асуудалд суурилсан сургалт нь энэ чадварыг бодитоор хөгжүүлэх орон зайг бий болгодог.

Хамтын ажиллагаа: Зааж, дадлагажуулах чадвар:

Асуудалд суурилсан сургалт нь сурагчдыг зүгээр нэг баг болгон хуваахаас илүүг шаарддаг. Шийдвэр гаргах, санал зөрөлдөөнийг зохицуулах, багийн доторх үүргийг тодорхойлох зэрэг чадваруудыг системтэйгээр зааж, дадлагажуулах шаардлагатай. Ингэснээр сурагчид бие биеийнхээ давуу талыг таньж, өөрөөсөө ялгаатай хүмүүстэй хамтран ажиллах дадалд суралцдаг. Энэ бол AI орлож чадахгүй хүний үндсэн чадваруудын нэг юм.

Харилцаа ба бодит эргэх холбоо:

Асуудалд суурилсан сургалтын нэг чухал хэсэг бол сурагчид өөрсдийн санаа, шийдлийг хүмүүсийн өмнө бодитоор танилцуулах явдал юм. Мэргэжилтнүүд, оролцогч талуудын өгсөн санал, шүүмж нь төслийг дуусгах биш, харин суралцах дараагийн шат болдог.

Дүгнэлт:

Асуудалд суурилсан сургалт нь сурагчдыг ирээдүйд бэлтгэх ид шидийн арга биш юм. Гэхдээ бодит амьдралын асуудал, саад бэрхшээлийг туулах орон зайг олгож чадвал, AI эрин үед хамгийн хэрэгцээтэй ур чадваруудыг хөгжүүлэх бодитой, үр дүнтэй арга юм. Цаг үе хурдтай хувьсан өөрчлөгдөж буй энэ үед сурагчдад зөв хариуг цээжлүүлэх бус, харин асуулт тавьж, шийдэл хайж, хамтран ажиллаж сурах боломж олгох нь боловсролын хамгийн чухал зорилго болж байна.

Эх сурвалж: https://www.edutopia.org/article/problem-based-learning-ai

Бүртгэлээ баталгаажуулах:

Хаан банк

250005005176606219 (Боловсролын Санаачилгууд ТББ)

Төлбөр: 120,000₮

Төлбөрийн баримтаа чатаар илгээнэ үү.

Нэмэлт мэдээлэл авах:

Чатаар болон утсаар холбогдох боломжтой.

Утас: 95077178, 77557071

Монголчууд 13-р зууны үеэс эхлэн “Цагаан сарыг” хаврын улиралд тэмдэглэн иржээ. Цагаан сар нь өвлийг өнтэй давж хавартай хавтай сайхан золгож нэг нас нэмсний баяр юм. Энэ баярын гол утга нь ах дүү, төрөл саднаа мэдэлцэх, тэднийгээ хүндэтгэх зан үйлд оршдог. Тиймээс бие биеийндээ заавал зочилдог заншилтай.

Эх сурвалж: С.Дулам “Цагаан сарын бэлгэдэл” номоос

2026 оны хөдөлмөрийн зах зээл: Хүн ба AI-ийн хамтын ажиллагаа

Дэлхий даяар хөдөлмөрийн зах зээл хурдацтай өөрчлөгдөж, 2026 онд “хүн–AI хамтын ажиллагаа” (human–AI partnership) гол чиг хандлага болох төлөвтэй байна. Өөрөөр хэлбэл, зөвхөн технологи мэддэг байхаас илүүтэйгээр түүнийг хүнлэг ур чадвартай хослуулан ашиглах чадвар хамгийн үнэ цэнтэйд тооцогдох болжээ.

Coursera болон Global Skill Development Council (GSDC) зэрэг олон улсын байгууллагуудын судалгаанд дурдсанаар, ирэх жилүүдэд дараах 5 ур чадвар хамгийн эрэлттэй байх төлөвтэй байна. /Гадаад үгс болон товчлолын тайлбарыг доор танилцууллаа./

1. AI мэдлэг ба Prompt Engineering

AI бараг бүх салбарт стандарт хэрэгсэл болж буй энэ үед generative AI (ChatGPT зэрэг)-г бүтээмж нэмэгдүүлэх, төслийн менежмент, бүтээлч ажилд үр ашигтай ашиглах чадвар чухал болж байна. Ажил олгогчид AI-ийн талаарх ерөнхий ойлголтоос илүүтэйгээр “AI Fluency”, өөрөөр хэлбэл AI-тай бодитоор хамтран ажиллаж чаддаг мэргэжилтнүүдийг илүүд үзэх болсон.

2. Кибер аюулгүй байдал ба өгөгдлийн нууцлал

AI-д суурилсан кибер халдлагууд нэмэгдэж, дэлхий даяар өгөгдөл хамгаалах хууль, зохицуулалт чангарахын хэрээр cloud орчны аюулгүй байдал, таних эрхийн удирдлага (identity risk management)-ын мэргэжилтнүүд асар их эрэлттэй болж байна. Энэ чиглэл нь удирдах түвшнийхэн болон IT мэргэжилтнүүдийн дунд хамгийн хурдтай өсөж буй ур чадварын нэгээр нэрлэгддэг.

3. Шинжилгээний сэтгэлгээ ба өгөгдлийн визуалчлал

Орчин үеийн байгууллагууд асар их өгөгдөл цуглуулж чаддаг болсон ч түүнийгээ бодит шийдвэр, ойлгомжтой түүх болгон хөрвүүлэх чадвар илүү чухал болжээ. Tableau, Power BI зэрэг хэрэгслээр өгөгдлийг визуалчилж, утгатай дүгнэлт гаргадаг мэргэжилтнүүдийг “түүхий өгөгдлийг боловсруулагчид” хэмээн үнэлж байна.

4. Дасан зохицох чадвар ба сэтгэлзүйн тэсвэр

Судалгаагаар 2030 он гэхэд өнөөгийн ажлын ур чадварын ойролцоогоор 40% нь хэрэгцээгүй болох төлөвтэй байна. Ийм нөхцөлд хуучин арга барилаа хурдан орхиж, шинэ технологи, шинэ орчинд дасан зохицох чадвар нь “ирээдүйн жинхэнэ валют” хэмээн тодорхойлогдож байна.

5. Сэтгэл хөдлөлийн чадамж (EQ) ба манлайлал

Техникийн ажлууд автоматжихын хэрээр хүний харилцаа, манлайллын үнэ цэнэ улам өснө. Эмпати, зөрчил зохицуулах, өндөр дарамттай өөрчлөлтийн үед багийг урамшуулан чиглүүлэх манлайлал (transformational leadership) нь  AI орлож чадахгүй, хамгийн эрэлттэй ур чадваруудын нэг хэвээр байна.

Гадаад үгсийн орчуулга, товчлолын тайлбар:

• AI (Artificial Intelligence) — Хиймэл оюун ухаан
  Хүний сэтгэхүй, суралцах, шийдвэр гаргах үйл явцыг дуурайлган гүйцэтгэдэг компьютерийн систем.

• Human–AI Partnership — Хүн ба хиймэл оюун ухааны хамтын ажиллагаа
  Хүн ба AI хамтран ажиллаж, харилцан давуу талаа ашиглах ажлын шинэ загвар.

• Prompt Engineering — AI-д зориулсан заавар (асуулт) боловсруулах ур чадвар
  Хиймэл оюун ухаанаас хүссэн үр дүнг гаргуулахын тулд асуулт, чиглэлийг зөв томьёолох чадвар.

• Generative AI — Бүтээгч хиймэл оюун ухаан
  Текст, зураг, дуу, видео зэрэг шинэ агуулга үүсгэх чадвартай AI.

• AI Fluency — Хиймэл оюун ухаантай чөлөөтэй ажиллах чадвар
  AI хэрэгслийг өдөр тутмын ажилд итгэлтэй, үр дүнтэй ашиглах түвшин.

• Cybersecurity — Кибер аюулгүй байдал
  Мэдээлэл, систем, сүлжээг кибер халдлагаас хамгаалах үйл ажиллагаа.

• Data Privacy — Өгөгдлийн нууцлал
  Хувийн болон байгууллагын мэдээллийг хууль, стандартын дагуу хамгаалах ойлголт.

• Cloud Environment — Үүлэн орчин
  Интернэтэд суурилсан сервер, мэдээллийн хадгалалт, үйлчилгээний орчин.

• Identity Risk Management — Таних эрхийн эрсдэлийн удирдлага
  Хэрэглэгчийн нэвтрэх эрх, таних мэдээлэлтэй холбоотой аюулыг хянах, бууруулах үйл явц.

• Analytical Thinking — Шинжилгээний сэтгэлгээ
  Асуудлыг задлан шинжилж, логик үндэслэлтэй дүгнэлт гаргах чадвар.

• Data Visualization — Өгөгдлийн дүрслэл (визуалчлал)
  Өгөгдлийг график, хүснэгт, зураглалаар ойлгомжтой харуулах арга.

• Tableau / Power BI — Өгөгдөл дүрслэх програмууд
  Байгууллагын өгөгдөлд дүн шинжилгээ хийж, тайлан гаргахад ашиглагддаг хэрэгслүүд.

• Adaptability — Дасан зохицох чадвар
  Шинэ нөхцөл байдал, өөрчлөлтөд хурдан нийцэх чадвар.

• Resilience — Сэтгэлзүйн тэсвэр, тогтвортой байдал
  Дарамт, сорилттой үед сэтгэлзүйн тэнцвэрээ хадгалах чадвар.

• Emotional Intelligence (EQ) — Сэтгэл хөдлөлөө ойлгох чадамж
  Өөрийн болон бусдын сэтгэл хөдлөлийг ойлгож, удирдах чадвар.

• Transformational Leadership — Өөрчлөлтөд чиглэсэн манлайлал
  Өөрчлөлтийн үед хүмүүсийг урамшуулж, зорилгод нэгтгэн манлайлах арга барил.

• Micro-certification — Богино хугацааны мэргэшлийн гэрчилгээ
  Тодорхой ур чадварт чиглэсэн, практикт суурилсан сургалтын батламж.

 Технологийг ойлгодог + хүнтэй ажиллаж чаддаг + тасралтгүй суралцдаг хүн хамгийн үнэ цэнтэй мэргэжилтэн байх болно.

Манай энтерпрайз аргачлалаар хүүхдээ хөгжүүлэхийг хүссэн эцэг эхчүүдийн хүсэлтийн дагуу энэ удаад бид 10–12 насны хүүхдүүдэд зориулсан төслийн сэтгэлгээ, төлөвлөгөө гаргах, мөн төлөвлөсөн ажлуудаа тууштай биелүүлж чаддаг хүн болоход шаардлагатай цогц мэдлэг, ур чадварыг энгийн, сонирхолтой аргачлалаар заах 3 удаагийн сургалтын хөтөлбөрийг зарлаж байна.

Хүүхэд бүрийг идэвхтэй оролцуулж, бодитоор ажиллуулна.

Утас: 95077178, 77557071