Author Archive

Нүүр хуудас / Author's Article(s) / Админ

150 тэрбум ам.долларын (жич: Монгол улсын жилийн ДНБ-ээс 10-н хэд дахин их) хөрөнгийг удирддаг АНУ-ын эрсдэлийн сан болох Bridgewater Associates нь байгууллагаа тогтвортой, амжилттай хөгжүүлье гэвэл чин сэтгэлтэй, зүтгэлтэй, хамгийн гол нь хамт олонтойгоо нийцтэй ажилчид авч ажиллуулах гэж итгэдэг учраас ажилчдаа авахдаа ч, компанид нь орсных нь дараа ч “аймар” гэж хэлж болохоор нарийн шалгуураар, хэдэн цагийн турш шалгадаг аж. Тухайлбал:
Fortune 500 компанийн 80% нь хэрэглэдэг MBIT гэдэг тестээр ажил горилогчдын сэтгэл зүйн төрлийг тодорхойлдог. Энэ тестээр бол хүмүүсийг дараах байдлаар ерөнхийлэн ангилж болдог гэнэ.
1. Гадаад ертөнцтэй харилцах – а) Дотогшоо хүн: ганцаараа юмуу жижиг багт орж ажиллах дуртай, үүрэг даалгавраа нэг нэгээр нь төвлөрч хийдэг гэх мэт; б) Гадагшаа хүн: олон хүнтэй, бужигнасан, хурдтай нөхцөлд ажиллах дуртай, нэг дор хэд хэдэн үүрэг даалгаврыг зэрэг гүйцэтгэдэг.
2. Мэдээллийг хүлээж авах – а) Шинжлэгч: тоо баримт, өмнөх туршлага зэрэгт өндөр ач холбогдол өгдөг, б) Зөн совиндоо итгэгч: аливаа боломж, бүтээлч, шинэ санал санаачлагад гол анхаарлаа хандуулдаг.
3. Шийдвэр гаргах – а) Бодогч: дүн шинжилгээ, давуу болон дуталдалтай талын харьцуулалт, шударга байдал гэх мэт баримттай зүйлсийг бодолцож байж шийдвэр гаргадаг, б) Мэдрэмжинд итгэгч: шийдвэр гаргахдаа баримт сэлтээс илүү өөрийн болон бусдын мэдрэмж, сэтгэл санааг бодолцдог.
4. Зохион байгуулалт – а) Шүүн тунгаагч: зохион байгуулалт, бэлтгэл сайтай, төлөвлөгөөний дагуу ажилладаг, ихэнхдээ дүрэм журмыг сайн баримталдаг, б) Ажиглагч: өөрийн боломж, нөхцлүүдээ нээлттэй байлгаж, шийдвэрийг тэр дор нь гаргадаг, хатуу төлөвлөгөөнд баригддаггүй.
Дээрх тестээр ажил горилогчоо тодорхойлж, санал болгож буй ажлын байранд нь тохирох эсэхийг харьцуулсны дараа Bridgewater өөрийн боловсруулсан гурван өөр асуулгаар шалгана. Энэ бүх шалгалт, асуулгыг даван тухайн компанид ажилд орсон бол “компаний хөгжил бол ажилтны хөгжил” гэх Bridgewater-ын стратегийн дагуу ажилтнууд нь байнга өсч дэвжих боломжоор хангагддаг.
Илүү дэлгэрэнгүйг дараах эх сурвалжаар орон уншаарай.
Эх сурвалж: “These are the personality tests you take to get a job at the world’s largest hedge fund”, Business Insider

Fun Yuanhui гэгч Хятадын усанд сэлэлтийн тамирчин дэлхий даяар шуугиан тарьж байна. Тэр алт авсангүй, хүрэл медаль авчлаа гэж уйлаагүй, харин бүр баярласан, баярлахдаа хацраа бумбайлгаж ирээд бусад медалийн эзэдтэй зургаа татуулсан, тэр бүү хэл тэрбээр тэмцээний үеэр сарын тэмдэг нь ирсэн байсан тухай хээв нэг сэтгүүлчид ярилцлага өгсөн.

2016 оны байдлаар 28 спортын төрлөөр 11000 тамирчин дэлхийн 206 улсыг төлөөлөн оролцож буй Олимпийн НААДАМ-д БНХАУ 1932 онд анх оролцсон бөгөөд Хятадын коммунист намаас спортын энэ арга хэмжээг эх орныхоо “зөөлөн хүч”-ийг дэлхий нийтэд таниулах чухал арга хэрэгсэл гэж үзэн онцгой анхаарал хандуулж иржээ. Үүний хариуд тамирчид нь ч НААДАМ гэхээсээ илүү хуйвалдаан, улс төрийн наймаалцал төгс утгаараа явагдах болсон, зохион байгуулж байгаа болон оролцож байгаа орондоо үр өгөөж илүү өгөөд байнуу эсрэгээрээ зардал илүү гаргуулаад байнуу гэдэг нь тодорхойгүй байдаг энэ арга хэмжээнд алтан медаль зүүхийн тулд амь амьдралаа зориулж, ялагдал бул гутамшиг гэж үзэн зүтгэсээр иржээ. (Жишээлбэл: Олимпийн наадамд зориулан ард иргэдээсээ хэдэн жил цуглуулсан татварын мөнгөөр барьсан том, том стадион, барилга байгууламжууд наадам дуусаад л дийлэнх ихэнх нь ашиглагдахгүй, үргүй зардал болон үлддэг.

Гэтэл 20 настай Yuanhui-н үйлдэл, үг хэл 120 жилийн өмнө Грект бултаараа хөгжин баясахаар эхлүүлсэн НААДАМ бол наадан баясах л хэлбэр болохоос, улс орнууд нэг нэгнээ үзэн ядаж, гутаан доромжилж, ард иргэд хэрэлдэн муудалцах талбар баймааргүй байна шд гэдгийг санууллаа.

Хэн ч төгс төрдөггүй учир хүн болгонд бусдаас дутагдалтай болон давуу зан чанарууд байдаг. Тэглээ гээд хүн би төрөлхийн ийм зантай гээд гэдийгээд суугаад байж болохгүй, нийгмийн амьтан тул аль болох ойр тойрон, харилцдаг хамт олон, гэр бүл, найз нөхөддөө таалагдаж, зохицож амьдрахаар тэмүүлэх нь эцсийн дүндээ тухайн хүнд өөрт нь хэрэгтэй гэж хэд хэдэн байгууллагаас судалгаа шинжилгээний үндсэн дээр зөвлөжээ. Хэн нэгнийг бусдад сөргөөр харагдуулж, мэдрүүлж, тухайн хүний амжилт, аз жаргалаас хомслоод байдаг 10 зүйлийн талаар судлаач Travis Bradberry доорх жагсаалтыг гаргажээ. Үүнд:

1. Хоосон сайрхал – Бусдын анхаарлыг татахын тулд өөрийгөө хэт дөвийлгөдөг нэгэн байхад, өөрийгөө хэт доош хийдэг нэгэн ч байдаг гэнэ. Энэ хоёр байдал хоёулаа хүмүүсийн дургүйг хүргэдэг.
2. Хэт албаны загнах – Ажил дээрээ ажиллаж ч хөгжилдөж ч чаддаг хүмүүст эргэн тойрныхон нь дуртай байдаг.
3. Муу сонсогч байх – Найз нөхөд, хамт ажиллагсад чинь чамтай хуваалцсан аливаа асуудлыг нь үнэн сэтгэлээсээ сонсож байсан эсэх чинь дараа нь чи тэднээс тухайн асуудлынх нь талаар лавлаж асууж байгаа эсэхээс мэдэгддэг.
4. Сэтгэлийн хөдөлгөөнөө хэт ил гаргах – Энэ таны сэтгэл хөдлөлөө хянах чадвар /EQ/-тэй шууд холбоотой. Чамтай эвгүй харьцсан нэгэнд чи дургүйцлээ хурцаар илэрхийлэхгүй сэтгэл хөдлөлөө удирдаж чадвал чи биш нөгөө хүн чинь жинхэнэ эвгүй байдалд ордог.
5. Утсаа их оролдох – Одоогийн техник, технологи их хөгжсөн нийгэмд амьд харилцааны үеэр чухал биш шалтгаанаар утсаа оролдох нь ярилцагч хүний чинь дургүйг хүргэх том үйлдэл болдог.
6. Хүний нэрийг санахгүй байх – Хүний нэрийг санахгүй байхаас гадна, санасан ч гэсэн хайхрамжгүй, “бид”-ээс илүү “би”-д анхаарал хандуулан харьцах нь ярилцагч хүний чинь дургүйг хүргэдэг.
7. Хов жив ярих – Хов жив ярих нь тухайн хүний өөрийн үнэ цэнийг их унагадаг.
8. Хэт өөрийнхөөрөө зүтгэх – Та бусдад таалагдахыг хүсдэг бол өөрийнхөөсөө өөр үзэл бодлыг сонсож, хүлээж авахдаа нээлттэй байх хэрэгтэй.
9. Хэт эрт, хэт хувийн мэдээллээ хуваалцах – Ойр дотны найз нөхөд, гэр бүлийн гишүүд биш л бол хувийн асуудлаа хэтэрхий эрт дэлгэн ярих нь хүмүүст таатай санагддаггүй.
10. Нийтийн сүлжээнд хэтэрхий идэвхитэй байх – Энэ нь таны үзэл бодлоо чөлөөтэй илэрхийлэх эрхтэй холбоотой ч бусдад төдийлэн таатай санагддаггүй. Ялангуяа өглөө, өдөр, оройн хоолондоо юу идсэн, нохойгоо хаана хэдэн цаг салхилуулсан зэргээ байнга нийтийн сүлжээгээр хуваалцах нь танд тус болохоосоо ус болох нь их.

 

Эх сурвалж: TalentSmart

Багцаалвал хүн амьдралынхаа 1/3-ийг унтаж өнгөрүүлдэг бол 1/3-ээс багагүй хугацааг ажил дээрээ өнгөрүүлдэг. Ажилдаа хэр дуртай, сэтгэл хангалуун, амжилттай байдаг зэрэг нь тухайн хүнийг амьдралынхаа үлдсэн хугацаанд сайхан байх уу, саар байх уу гэдгийг шийдэх маш том хүчин зүйл болдог. Тэгэхээр ажил мэргэжлийн сонголт гэдэг амьдралын хамгийн чухал шийдвэрүүдийн нэг яах аргагүй мөн. Гэхдээ “насны” ажлаа эрт тодорхойлох гэж яаран, шаналах хэрэггүй. Магадгүй та одоог хүртэл ямар ур чадварыг бусдаас илүү эзэмшсэн, ямар ажил үүргийг гүйцэтгэхдээ урам зоригоор тэтгэгддэг, эсвэл бүр би хэний, юуны төлөө сурч, ажиллаж байна вэ гэсэн асуултууддаа хариулт хайсаар байгаа бол та ганцаараа биш шүү гэдгийг онцолъё. Яагаад гэвэл дээрх мэт философийн асуултууд эрүүл хүн бүрт тулгардаг.

Тэглээ гээд амьдралыг урсгалаар нь элээлгүй, дээрх мэт асуултуудын хариултыг та идэвхитэй эрэлхийлэн өөрийгөө аль болох олон талаар сорьж, туршиж, хөгжүүлснээр цаг хождог. Өөр мэргэжлээр/ахисан түвшинд сурах, гадаадад аялах зэрэг нь тухайн хүн өөртөө оруулж байгаа шууд хөрөнгө оруулалт. Харин сайн дурын ажилд оролцох, нийгмийн идэвхитэй байх зэрэг нь танд шинэ танил, шинэ туршлага, шинэ мэдлэг нэмдэг та өөрөө өөртөө хийж буй шууд бус хөрөнгө оруулалт юм. Шууд болон шууд бус замаар өөртөө оруулсан бүх хөрөнгө оруулалтуудын нийлбэр чинь таныг “насны” ажил мэргэжлээ тодорхойлох түлхүүр болдог. Энэ түлхүүрийг атгах эсэх, атгалаа гэхэд хэзээ вэ гэдэг таниас өөрөөс чинь л хамаарна.

“Насны” ажил мэргэжлээ тодорхойлоход тань цаг хугацаа хэмнэх үүднээс зөвлөхөд: хамгийн түрүүнд ажиллах салбараа (боловсрол, эрүүл мэнд, шинжлэх ухаан, ашгийн бус байгууллага гэх мэт) аль болох нарийн тодорхойлоорой. Дараа нь өөрийн бүх боломж бололцоогоо бодитоор нь үнэлж дүгнэн, хүсэл мөрөөдөлтэйгээ уялдуулан тодорхойлсон ажлын салбараа илүү нарийвчлаарай (жишээ нь: эрүүл мэндийн салбарт эм зүйчээр ажиллах). Амьдрал бол өрнөлтэй үйл явц. Иймд таны гаргасан шийдвэр яваандаа өөрчлөгдөх болвол санаа зоволтгүй. Эцсийн эцэст та ямар ч мэргэжлийг сонгосон бай тэр чинь танд болон таны эргэн тойрныхонд урам зориг, баяр баясал, итгэл найдвар өгч чадаж байвал тэр л таны “насны” ажил.

 

Эх сурвалж: Michael Mamas, “How to discover your ideal profession”,Entrepreneur.com

Мөнгөн ашгийг хамгийн их байлгах нь бизнесийн ганц бөгөөд туйлын зорилго байдаг цаг нэгэнт өнгөрчээ. Өнөөгийн бизнес эрхлэгчид, ялангуяа гарааны бизнесүүд буюу start-ups өөрт нь, ойр хавийнханд нь цаашлаад дэлхий нийтийн өмнө тулгамдаж буй ямар нэгэн асуудлыг шийдэх замаар орлого олж нийгэмд тустай бизнес (social enterprise) эрхлэх юмуу тэдгээр бизнесийг дэмжихийг эрмэлзэх болсон. Тэдгээр бизнесийн нэг нь Imperfect Produce гэх Америкийн компани бөгөөд тэд хоол хүнсний хаягдлыг бууруулах замаар тогтвортой мөнгөн урсгал бүхий нийгэмд тустай бизнес болохоор ажиллаж байна.
Сүлжээ дэлгүүрүүд борлуулах ногоо, жимсээ ургалтаас нь хамааран маш нарийн ангилал хийдэг. Ялангуяа АНУ мэтийн өрсөлдөөнт зах зээлт нийгэмд хэвийн бус ургалттай ногоо, жимсийг ханган нийлүүлэгч фермерүүдээсээ авдаггүйн улмаас маш их хэмжээний ногоо, жимсийг фермерүүд эргэлтэнд оруулж чадалгүй хаядаг байна. Энэ асуудлыг шийдэхийн хажуугаар чанартай хүнс худалдан авахгүй чадваргүй бага орлоготой иргэдийн хоол хүнсний асуудлыг давхар шийдэх зорилгоор сүүлийн 3-4 жилийн хугацаанд Imperfect Produce мэтийн гарааны бизнесүүд фермерүүд болон сүлжээ дэлгүүрүүдтэй хамтран ажиллах болжээ.
Дэлхийн зарим газар чанартай хоол хүнс зөвхөн гадаад үзэмжээсээ болж ихээхэн хэмжээгээр хаягдаж байхад зарим газар маш олон хүн өлсгөлөнд нэрвэгдэж үхэж, үрэгдэж байгаа нь тун харамсалтай. Өөрчлөлтийг өөрөөсөө эхэл гэдэг шиг том, жижиг олон бизнесүүд дээрх мэт байдалд харамсаад өнгөрөлгүй асуудлыг шийдэх замаар мөнгөн урсгалаа арвижуулж байгаад талархууштай. Монголд ч энэ мэт нийгэмд тустай бизнесүүд төрөн гарч байгаа. Миний мэдэхийн EcoTara байна. Таны мэддэг нийгэмд тустай ямар бизнес Монголд байна хуваалцаарай!
Эх сурвалж: “These start-ups want to bring surplus food to those in need”, FastCompany.com

“Ном бол ертөнцийг харах толь” гэдэг шиг таныг бусдад, ялангуяа ажил олгогчдод таниулах толь бол CV билээ. Англиар CV бичих, Монголоор анкет бөглөх харагдах байдлын хувьд ялгаатай ч, агуулгын хувьд төстэй. Иймд өөрийн CV бичих/анкет бөглөхдөө гаргаж болохгүй 9 алдааг CareerBuilder-ын зөвлөх Matt Tarpey ингэж тодорхойлжээ.

1. Үг, үсгийн алдаа гаргах: CareerBuilder-ээс 2013 онд явуулсан судалгаанд оролцогч ажил олгогчдын 58% нь үг, үсгийн алдаатай анкетыг шууд л жагсаалтаас хасдаг гэжээ.
2. Буруу мэдээлэл өгөх: Хуучин ажлын газрынхаа утас, хашиж байсан албан тушаал зэргээ худал, буруу бичиж болохгүй.
3. Яг адилхан бөглөсөн анкет өөр өөр газруудад өгөх: Анкет бөглөж буй албан байгууллагууд чинь өөр, өөр ажил үүргийн хуваарьт өөр, өөр албан тушаал эрхлэх ажилтан хайж байгаа учир тэдний хүсэл, шаардлагад нийцүүлэн өөрийн туршлага, чадварынхаа алийг нь хаана тодотгох вэ гэдгээ тооцоол.
4. Харагдах байдалд хэт их анхаарах: Өөрийн туршлага, чадвараа илэрхийлэх үгийн сонголтондоо л анхаарлаа хандуул. Ямар үсгийн фонтоор, ямар өнгөтэй хайрцаганд бичих гэх мэт харагдах байдалд их ач холбогдол өгөх хэрэггүй.
5. Тодорхой биш байх: Хаана ямар амжилт хэзээ гаргав, хуучин ажилдаа яг яаж хувь нэмэр оруулсан зэргээ аль болох тодорхой бич. (Жич: Энэ мэт чухал мэдээлэл авахын тулд манай зарим ажил олгогчид уламжлалт анкетаа шинэчлэх шаардлагатай санагддаг.)
6. Нэг хуудсанд хэтэрхий олон үг бичих: Дээр дурдсан судалгаанд оролцогчдын 66% нь дөнгөж их сургуулиа төгсөгчид нэг хуудсаас илүүгүй, 77% нь тодорхой ажлын туршлагатай өргөдөл гаргагчдын CV хоёр хуудаснаас багагүй байх нь зохистой гэж үзжээ.
7. Ажилласан хугацаагаа тодорхой бичихгүй байх: Хүүхэд төрүүлсэн зэрэг шалтгаанаар багагүй хугацаанд ажил хийлгүй завсардсан бол түүнийгээ анкетандаа бодитоор нь тодорхой тусгаж байх хэрэгтэй.
8. Өөрийн чадваруудаа бичихгүй байх: Хаана хэдэн жил ажилласан гэдгээс илүү яг ямар чадварыг давуу эзэмшсэн чинь ажил олгогчдод илүүтэй чухал мэдээлэл юм. Тэгэхээр жишээлбэл “Хэлэлцээ хийх” зэрэг чадваруудаа гарчиг болгон доор нь энэ чадвараа ямар байдлаар ашигласнаа жагсаах байдлаар харуулж болно.
9. Тухайн ажилд орсноор өөрт чинь ямар хэрэгтэй гэдэгт анхаарах: Үүний оронд тухайн ажилд чамайг авснаар тэр байгууллагад чи яаж хувь нэмрээ оруулах вэ гэдгийг тодотгож өг.

 

Эх сурвалж: “9 Glaring Résumé Mistakes Not to Make”, Christine Ryan Jyoti, Learn Vest

Хуучин ажлын маань нэг ах хүү “Нөхрийн ажил бүтвэл, миний ажил бүтнэ” гээд л найз нөхдийнхөө ажилд их л өөриймсөг хандан тусладаг байсансан. Мэдээж энэ тохиолдолд тэр хүн ийнхүү сэтгэл, зүтгэлээ гаргах найз нөхдөө санаа нийлэх, итгэл даах зэрэг янз бүрийн л шалгуураар сонгодог байлгүй. Харин бидний сонголтоос хамааралгүйгээр бидэнтэй учирдаг нэг хүн бол “удирдлага (manager) буюу дарга (boss)”. Гэхдээ энэ хүмүүстэй ч гэсэн бид ажлын ахын маань хэлдэгтэй агаар нэг сэтгэхүйгээр “Даргын ажил бүтвэл, миний ажил бүтнэ” тиймээс ухаантай, санаачлагатай хамтран ажиллах хэрэгтэй гэж аль 1980 онд Harvard Business Review-ээс зөвлөсөн байдаг юм байна. Үүнийг Англиар “manage up” гэж томъёолсон байх ба Монголоор “удирдлагаа удирдах ухаан” гэж болмоор санагдав.

Энэхүү ухааныг амьдралд хэрхэн хэрэгжүүлэх талаар экспертүүдийн зөвлөснийг хураангуйлбал:

  • Удирдлагаа сайн таньж мэд: мэдээллийг ямар байдлаар авах дуртай (жишээлбэл: зурган, бичгэн, аман танилцуулганы алийг нь илүүд үздэг), үл ойлголцол маргаантай асуудлыг хэрхэн шийдвэрлэдэг, ер нь тухайн хүний давуу болон сул тал юу вэ гэдгийг эртнээс мэддэг байх нь цаашдаа дарга, цэрэг аль алиндаа амар байдаг. Мөн үе үе даргынхаа оронд өөрийгөө тавьж, аливааг түүний нүдээр харахыг хичээх нь удирдлагуудаа ойлгож, тэдэнтэй илүү гар нийлэн ажиллахад тустай байдаг.
  •  Өөрийнхөө биш даргынхаа ажлыг хөнгөвчил: Удирдлагаа удирдах ухаан гэдэг нь өөрөөсөө түрүүнд даргыгаа ажилдаа амжилттай, хамт олныхоо дунд гялалзахад нь туслах. Ингэснээр удирдлага тань эргээд таныг ажилдаа амжилттай, карьертаа ахиж дэвшихэд тань тусалдаг.
  • Даргынхаа сул болон давуу талыг нөхөж ажилла: Төгс хүн гэж байдаггүйчлэн төгс дарга гэж байдаггүй. Иймд тэдний сул талыг таньж мэдсэнээр түүнийг нь нөхөн ажиллахад онцгой ач холбогдол өг. Ингэснээр дарга чинь чиний ач холбогдол, үнэ цэнийг илүү мэдэрнэ.
  • Юм бүхэнд урдуур нь бүү ор: Гуравдугаарт бичсэн зөвлөгөөг дагахаасаа урд дарга чинь чиний тусламжийг авахдаа дуртай байна уу үгүй юу гэдгийг эхэлж тодруулсан байх хэрэгтэй. Үгүй бол чиний хэн, хэнийхээ хэргийг бүтээхээр удирдлагаа удирдах гэсэн ухаан чинь даргынхаа суудалд санаархсан оролдлого мэт санагдаж болзошгүй.
  • Удирдлагатай чинь холбоотой ямар нэгэн асуудал тулгарвал хамгийн түрүүнд удирдлагатайгаа л ярилц: Ажилаа амжилттай ахиулахад тулгарч буй асуудлуудын талаар даргатайгаа илэн далангуй ярилцаж бай, эдгээр асуудалд түүний удирдлагын арга барил ч багтана.

Монголчууд өөрөө идэвхи, санаачлага гарган даргатайгаа харилцаж, ойр ажилладаг хүмүүсийг нэлэнхүйд нь бялдууч, зусарч, долигнуур гэж дургүйцдэг. Гэтэл тэд чинь ажил мэргэжилдээ амжилт гаргах чиглэлээр зөвлөдөг топ экспертүүдийн хэлснээр “удирдлагаа удирдах ухаан”-тай хүмүүс юм биш үү, хэтрүүлчихгүй л бол 🙂

Эх сурвалж: http://www.ivankatrump.com

Алдарт Harvard Business Review – ээс хувийн болон хувьсгалын чанартай ямарч уулзалт, яриа, хэлэлцээрийг эерэгээр төгсгөж, дараа нь амаа барьсан ааш авир гаргахгүй байхад тань туслах дараах 3 аргыг зөвлөжээ. Анхааралтай уншаад, амьдрал ахуйдаа хэрэгжүүлээрэй.

1. Тэвчээрийн хязгаараа мэд: Тархинд тань эсэргүүцэл, дургүйцлийн гэрэл асч, ямар нэгэн таагүй үгс амаар тань гарахаас өмнө биеэ сайн хянаж ажигла. Хэн нэгний тэвчээр барагдаж эхлэх үед түүний зүрхний цохилт түргэсч, нүүр нь улайж, амьсгал нь давхцах нь олонтаа байдаг. Ийм шинжүүд та хэн нэгэнтэй ажлын ч бай, амин хувийн ч бай яриа өрнүүлж байхад илэрвэл таны тэсвэр алдагдаж, дургүйцэл бухимдлаа хурц хэлбэрээр гаргах гэж байгаагийн дохио байх магадлал өндөр. Та өөрийгөө ажиглаж, хянахаас гадна харилцан ярилцагч чинь гараа элгэндээ тэврэх, биеэ хөндөлдүүлэх, яриа нь түргэсч, чангарах зэрэг байдал ажиглагдвал тэр хүн тэвчээрийн хязгаартаа ойртож байгаагийн дохио байх өндөр магадлалтайг мөн анхаараарай.

2. Байдал хурцдаад ирвэл анхаарлаа өөр зүйлд хандуул: Харилцан ярилцагчдын аль нэг тал нь тэсвэр тэвчээрээ алдах магадлал өндөрссөн тохиолдолд хамгийн түрүүнд гүн амьсгаа аваарай. 4-7-8 буюу 4 тоотоор амьсгаагаа аваад, 7 тоотод бариад, 8 тоотоор гаргахад хүн ямар ч хүнд байдлаас өөрийгөө хөнгөхөн аваад гарах чадвар нэмэгддэг гэж Andrew Weil гэгч эмч зөвлөжээ. Мөн байдал хурцдаад ирвэл ярилцаж байгаа зүйлдээ бус ойр хавьдаа байгаа ханын зураг, цаг зэрэг обьект руу анхаарлаа шилжүүлэх юмуу ширээн дээр гараараа тулах зэргээр бодит зүйлсийг мэдэрвэл тархинд ассан эсэргүүцэл бухимдлын гэрлэн дохио унтрахдаа түргэн байдаг.

3. Харилцан ярилцагчаа үнэн сэтгэлээсээ ойлгохыг хичээ: Аливаа харилцан яриа, уулзалт, хэлэлцээнд хэн илүү ярьснаас илүү хэн илүү сонсож ярилцагч талынхаа яг юу хүсч, юу санааг нь зовоож байгааг ойлгосон нь илүү үр дүнд хүрэх нь түгээмэл. Ингэхийн тулд:
– ярилцагчдаа түүний тулгарсан асуудлыг хамтдаа шийдэхийг хүсч буйгаа хэлж,
– урд нь та өөрөө ямар нэгэн буруутай үг хэлж, үйлдэл гаргасан бол түүнийгээ хүлээн зөвшөөрч,
– санал нийлэхгүй ч бие биедээ хүндлэлтэй хандаж,
– харилцагчийнхаа байр суурийг ухаж ойлгохын тулд “яагаад …” гэсэн тодруулга авч,
– нэг нэгнийхээ талаар илүү мэдээлэлтэй болохыг зөвлөжээ.

Эдгээр аргыг хэн нэгэнд яах гэж тийм үг хэлэвдээ гэж амаа бариад сууж байгаа хүмүүс ч нөгөө хүнтэйгээ ахиж уулзаад хэрэглэн, ажил ч бай, амин хувийн ч бай харилцаагаа аварч үлдэх боломжтой шүү. Дээрхээс өөр амьдрал дээр туршигдаж батлагдсан аргууд мэддэг нэг нь хуваалцаарай 😉

Дэлхийн томоохон санхүүгийн нэгдлүүдийн нэг Credit Suisse-ийн захирал Urs Rohner санхүүгийн салбарт fintechs (товчоор, financial technology start-ups) хэрхэн хувьсал хийж байгаа, мөн эдгээр fintechs-тэй уламжлалт банк, санхүүгийн байгууллагууд хамтран ажиллах нь хэн хэндээ хожоотой байх талаар бичсэн нийтлэлээс технологийн эрчимтэй хөгжлийн үр нөлөөгөөр бизнес эхлэх/эрхлэхтэй холбоотой түгээмэл ойлголтууд мөн хэрхэн хувьсан өөрчлөгдөж байгааг харж болохоор байна. Rohner-ын дэвшүүлсэн санаануудад хийсэн өөрийн дүгнэлтийг нэгтгэвэл:

– Бизнес эхлэх/эрхлэхэд өөрийн хөрөнгө нь хүрэлцэхгүй байгаа хүмүүс заавал банк санхүүгийн байгууллагаас зээл авч, өр тавих шаардлагагүй болж байна. Үүний тод жишээ нь https://www.kickstarter.com/ бөгөөд энд эхлэх гэж байгаа юмуу өргөжүүлэх гэж байгаа бизнесийн санаагаа видео хэлбэрээр танилцуулж ирээдүйн хэрэглэгчдээсээ урьдчилан төлбөрийг нь авч, хөрөнгө босгон (crowd-funding/financing) санаагаа бодитоор хэрэгжүүлэх боломжоор хангагддаг.

– Мөн бизнесээ эхлэх юмуу өргөжүүлэх зорилгоор заавал банкнаас хүүтэй зээл авах бус бие даасан хөрөнгө оруулагчдыг өөрийн бизнестээ хувь эзэмшүүлэх зэрэг харилцан тохиролцсон уян хатан нөхцөлтэйгээр хөрөнгө босгох боломж улам өргөжиж байна. Эдгээр хөрөнгө оруулагчид өөрийн сүлжээгээ ашиглан зөвхөн санхүүгийн биш, үйл ажиллагаа, маркетинг гэх мэт чиглэлүүдээр хөрөнгө оруулсан бизнесүүддээ тусалж дэмждэг ба тэд банк санхүүгийн байгууллагууд шиг барьцаа нэхдэггүй. Иймд тэднийг venture capitalists, angel investors зэргээр нэрлэдэг. Fintechs эдгээр хөрөнгө оруулагчдын үйл ажиллагаанд суурилсан мэдээллийн бааз хүртэл гаргадаг болсон.

– Уламжлалт банк санхүүгийн байгуулагууд хэдэн 100-н жилийн турш оршин тогтнож байгаа учир тэднийг зохицуулдаг хууль, эрх зүйн орчин төлөвшсөн. Харин fintechs, бие даасан хөрөнгө оруулагчид гэдэг ойлголтууд харьцангуй шинэ учир тэднийг зохицуулдаг хууль эрх зүйн орчин үүсээгүй буюу АНУ зэрэг улсад дөнгөж үр хөврөлийн үедээ явж байгаа.

Эх сурвалж: “Why partnerships are appealing”, McKinsey & Company.

Өмнө нь та бүхэнд танилцуулсан нэр нөлөө нь хурдтай өсч буй глобал стратегич Parag Khanna-тай түүний шинэ ном Connectography: Mapping the Future of Global Civilization-ий хүрээнд Washington Post болон Next City-ээс хийсэн ярилцлагуудад дэлхийн хөгжлийн чиг хандлага хаашаа явж байгаа, улс орнууд ялангуяа АНУ дэлхийн хөгжлийн шинэ хандлагууд, шинэ норм хэв маягуудтай уялдуулан төрийн бодлогоо хэрхэн өөрчлөх хэрэгтэй талаар түүний дэвшүүлсэн гол санаануудыг тоймловол:

• 2030 он гэхэд дэлхийн нийт хүн амын 70 орчим % нь томоохон хотуудад амьдарна. Тэгэхээр улсын хөгжлийн бодлогоос хотуудын хөгжлийн бодлого илүү ач холбогдолтой болно.

• Дэлхийн хүн амын 1% нь бусад 99%-ийнхаа хэрхэн амьдрахыг тодорхойлдог. АНУ Хятад Улсад үйлдвэрийн баазуудаа алдаад дууслаа гэж гоншигнож байхын оронд Silicon Valley зэрэг шинэ санаа, шилдэг бүтээлүүдийн өлгий газрууддаа тулгуурлан энэ 1%-ийг илүү манлайлах хэрэгтэй.

• Дэлхийд илүү олон цэрэг байлдааны нөөцтэй улс нь биш илүү олон дэд бүтцийн сувгийг удирддаг улс нь хүчтэй байдаг болно. БНХАУ өөрийн газар нутаг төдийгүй хөрш зэргэлдээ улсуудаа дэд бүтцийн нэгдсэн сүлжээнд алсын хараатай нэгтгэж байгаа нь дээр дурдсан хүчний хувьслыг олж харсны илрэл. Энэ бодлогоо хэрэгжүүлэх гол механизм нь саяхан байгуулагдсан Asian Infrastructure Investment Bank (AIIB). Энэ нь нэг талаас тэднийг илүү хүчирхэг болгох ч нөгөө талаас бусдаас илүү хараат болгоно. Гэхдээ аль болох дэд бүтцийн сүлжээнд илүү холбогдох тусам улс орнууд аль аль нь хожиж байдаг.

• Глобалчлал улам хүчээ авна. Гадаадад цагаачлагчдын тоо, чөлөөт худалдааны хэлэлцээрүүдийн агуулга, технологийн цар хүрээ улам нэмэгдэнэ. Ийм үед АНУ-ын Ерөнхийлөгчид нэр дэвшигч Trump бид гадаадын цагаачдыг нутаг буцаана, Хятадад бараа таваараа үйлдвэрлэж байгаа компаниудыг эргээд дотооддоо үйлдвэрлэлээ явуулахыг шахах болно зэрэг дэлхийн хөгжлийн чиг хандлагын эсрэг зүйл ярьж байгаа нь шүүмжлүүштэй.

• Дэлхийн дулаарал энэ хэвээрээ үргэлжилж, дэлхийн дундаж температур целсийн 4 хэмээр нэмэгдвэл АНУ, БНХАУ, Бразил, Энэтхэг, Австрали гэх мэт орнууд дэлхийн хоол хүнсний голлох үйлдвэрлэгч/нийлүүлэгч статусаа ОХУ, Канад зэрэг хойд туйлтай ойрхон орнуудад алдана.

Parag Khanna болж байгаа бодит үйл явцад үнэлэлт дүгнэлт хийн, энэ үйл явцаас хэрхэн өөрт эдийн засгийн хожоотой үйлдлүүдийг хийх талаар санаа дэвшүүлдэг судлаач юм гэж ойлголоо. Харин миний бие болж байгаа үйл явцыг хэрхэн эерэг тал руу нь хөтөлж, эдийн засгийн бус байгаль орчин, нийгмийн хожоотой нүүдлүүдийг хийх вэ гэдэг шинэ үеийнхний хариулах ёстой илүү чухал сэдэв гэж ойлгодог. Иймд энэ сэдэвтэй холбогдох шилмэл нийтлэлийг удахгүй хураангуйлан хүргэнээ.