Archive for the
‘Эдүкэйтэд тойм’ Category

Нүүр хуудас / Educated highlights

August 25, 2021

Админ

Educated highlights

Манай улсын мал эмнэлгийг бусад улс оронд хүлээн зөвшөөрөх таатай нөхцөл бүрдэж байна

Манай улсын мал эмнэлгийг бусад улс оронд хүлээн зөвшөөрөх таатай нөхцөл бүрдэж байна 0

Швейцарын хөгжлийн агентлагаас хэрэгжүүлсэн Ногоон алт-Малын эрүүл мэнд (НАМЭМ) төслийн малын эрүүл мэндийн мэргэжилтэн С.Дивангартай ярилцлаа.

-Бэлчээрийн зохистой ашиглалт, борлуулалтын ашигтай тогтолцоо, эрх зүй, бодлогын таатай орчны нөлөөгөөр малчин өрхийн амьжиргааг дээшлүүлэх зорилготой “Ногоон алт-Малын эрүүл мэнд” төслийн нэгэн чухал бүрэлдэхүүн хэсэг нь “Малын эрүүл мэнд” аж.  Малыг эрүүл байлгаж, хэрэглэгчдийн хэрэгцээг малын гаралтай найдвартай бүтээгдэхүүнээр хангах замаар малчдыг дэмжих арга замыг боловсронгуй болгохын тулд төслийн зүгээс юу, юу хийсэн бэ?

-Төслийн хүрээнд мал эмнэлгийн салбарт хийсэн томоохон ажлуудын нэг нь хууль, тогтоомжуудыг шинэчилж, олон улсын жишигт нийцүүлэх ажил байлаа. Энэ нь Дэлхийн мал, амьтны эрүүл мэндийн байгууллага (ДМАЭМБ), Дэлхийн худалдааны байгууллагаас боловсруулж гаргасан стандарт, заавар, зөвлөмжид нийцүүлнэ гэсэн үг. Өмнө нь малын эрүүл мэндтэй холбоотой эрх зүйн асуудлыг Малын удмын сан, эрүүл мэндийг хамгаалах тухай хуулиар зохицуулж байсан. 1993 онд боловсруулж, батлуулсан уг хуулийн зохицуулалт, хамрах хүрээ учир дутагдалтай байсан учраас цаг хугацааны шаардлагаар өөрчлөх хэрэгтэй болсон. Манай улсын гадаад худалдаа өргөжиж, ялангуяа малын гаралтай бүтээгдэхүүнийг гадаад зах зээл рүү гаргах хүсэл эрмэлзэл төрийн бодлогын нэг хэсэг болоод эхлэхээр хүлээн авах талууд мал эмнэлгийн салбарт мөрдөж байгаа хууль, тогтоомж нь бүрэн байна уу, үгүй юү, байгаа бол тэр нь олон улсын хууль тогтоомжтой нийцэж байна уу, үгүй юү гэдгийг эхлээд хардаг. Энэ нь үнэлгээнд нэлээд жин дардаг үзүүлэлт.

Хууль тогтоомжийг боловсронгуй болгох ажлыг өмнөх төслийн үед эхлүүлсэн юм. Энд тайлбар хийх хэрэгтэй байх. 2012-2016 онд малын эрүүл мэндийн чиглэлийн төсөл хэрэгжүүлсэн.

Ер нь 2016 он дуусах хүртэлх хугацаанд “Ногоон алт”, “Малын эрүүл мэнд” гэсэн тусдаа хоёр төслийг зэрэгцүүлэн хэрэгжүүлж ирсэн л дээ. 2017 оноос нийлүүлээд “Ногоон алт, Малын эрүүл мэнд” нэртэй болгосон юм.

Тусдаа бие даасан төсөл хэрэгжиж байх үед Мал, амьтны эрүүл мэндийн тухай хууль буюу шинэ хуулийн төсөл боловсруулах ажлыг эхлүүлсэн. “Ногоон алт, Малын эрүүл мэнд” төслийг эхлүүлж байх үед уг хууль батлагдаж, 2018 оноос хэрэгжиж эхэлсэн. Шинэ хуультай болонгуут түүнийг дагаж гардаг журам, заавар, эрхзүйн актуудыг мөн бүгдийг шинэчлэх шаардлагатай болсон юм. Энэ хүрээнд төслийн зүгээс гурван чиглэлд дэмжлэг үзүүлж ажилласан. Нэгдүгээрт, бусад улс орны туршлагыг судлах, холбогдох судалгаа хийх, хоёрдугаарт олон улсын шинжээчдээс зөвлөгөө, тусламж авах, гуравдугаарт хуулийн төслийг боловсруулах ажлын хэсгийн зардлыг олгож, хуулийг хэвлэл, мэдээллийн хэрэгслээр олон нийтэд хүргэж, санал авахад нь дэмжиж ажилласан. Ерөнхийдөө хууль, түүнийг дагаж гарах баримт бичгүүдийн гүйцэтгэл 98 хувьтай байна. Тэгэхээр мал эмнэлгийн салбарт мөрдөх хууль, тогтоомжийг бүхэлд нь өнөөгийн шаардлагад нийцүүлэн өөрчлөн шинэчлэхэд төсөл томоохон үүрэг гүйцэтгэж, ХХААХҮЯ, Мал эмнэлгийн ерөнхий газартай хамтран ажилласан.

-Хууль гарснаар ямар үр дүн бий болов?

-Нэгдүгээрт, төрийн захиргааны байгууллагаас эхлээд түүхий эдийн худалдаа эрхлэгчид, боловсруулах үйлдвэрүүд, малчин, хэрэглэгч хүртэлх мал эмнэлгийн харилцаанд оролцогч талуудын чиг үүрэг тодорхой болсон. Ингэснээр талуудын бүтээгдэхүүн баталгаатай гарах нөхцөл бололцоог бүрдүүлж өгч байгаа юм. Хоёрдугаарт, мал эмнэлгийн салбарт хэрэгжүүлж байгаа ажлыг удирдах бүтэц, зохион байгуулалт олон улсын байгууллагуудаас зөвлөмж болгож буй загварт нийцсэн бие даасан, хараат бус ажиллагаатай болсон. Өмнө нь бол яамны аль нэг бүтцийн нэгж дотор ажилладаг байсан учир малын ямар нэг өвчин гарах үед шуурхай хариу арга хэмжээ авах, хэрэгжүүлэх чадвар нь маш сул байсан. Өөрөөр хэлбэл, өвчин гарлаа гэхэд бие даагаад шийдвэр гаргах эрх байхгүй, даргаас асууна. Бензин хэрэг боллоо гэхэд өөрөө шийдээд гарах эрхгүй, бас даргаас асууна гэх мэтчилэн сунжирсаар байтал өвчин гарсан газарт очиж үзлэг хийх, хариу арга хэмжээ авах хүртэлх хугацаа хэдэн өдрөөр хойшлогддог байсан.

Бас нэг үр дүн бол малын гаралтай бүтээгдэхүүнийг баталгаажуулах, малын шилжилт хөдөлгөөнд хяналт тавих үйл ажиллагааг зохицуулсан нарийн дүрэм журам боловсруулсан явдал юм. Ингэснээр аль нэгэн газар, нутаг, сум, аймагт халдварт өвчний голомтгүй бол тэр статусаа тогтвортой хадгалж чадаж байна гэдгээ нотлох боломжтой болж эхэлж байна гэсэн үг. Өмнөх хуулийн хувьд зайлшгүй хамрах ёстой асуудлын багахан хэсэг нь хамрагдсан, ихэнх нь хуулиар зохицуулагдаагүй, орхигдсон байсан. Үүнийг хуулийн хийдэл гэж ярьдаг. Өөрөөр хэлбэл, өвчин гарсан үед л хэрэгжүүлэх үйл ажиллагааг зохицуулсан, харин өвчингүй тайван байх үед урьдчилан сэргийлэх, тайван статусаа хадгалах зорилгоор өвчингүй газраас бүтээгдэхүүн бэлдэх зах зээлийн үйл ажиллагаатай холбоотой зохицуулалт байхгүй байв. Нөгөө талдаа зөвхөн малаас гадна зэрлэг болон гэрийн тэжээмэл амьтан өвчлөх тухайд авч хэрэгжүүлэх зохицуулалтууд байгаагүй. Тэгэхээр хууль гарснаар өмнөх хуульд дутагдалтай байсан, хийдлүүдийг нөхсөн гэж ойлгож болно. Ингээд мал эмнэлгийн салбарынхан олон улсын байгууллагын зөвлөмжийг шингээсэн, хамрах ёстой бүхнийг хамруулсан иж бүрэн хуультай болоод үйл ажиллагаагаа бие даасан байдлаар явуулж байна. Үр дүнд нь малын өвчнийг эрт илрүүлэх, хариу арга хэмжээг шуурхай хэрэгжүүлж голомтод нь устгах, өвчин гаргалгүй тайван байдлыг хадгалах зэрэг үзүүлэлт сүүлийн жилүүдэд нэлээд дээшилж байгаа.

-Малын гаралтай бүтээгдэхүүнийг гадаад зах зээлд гаргах ажлыг зохион байгуулахад та бүхний хэрэгжүүлсэн төсөл ахиц, дэвшил авчирчээ гэж ойлгосон. Энэ талаар дэлгэрүүлж ярина уу.

-Бид улсынхаа мал эмнэлгийн байгууллагыг Дэлхийн мал, амтны эрүүл мэндийн байгууллагаар үнэлүүлдэг.

Монгол Улс 1997 онд авбал зохих 5 гэсэн үнэлгээнээс 1,8 гэсэн оноогоор үнэлэгдэж байсан бол 2019 онд Дэлхийн мал, амтны эрүүл мэндийн байгууллагын шинжээчдийг авчирч үнэлгээ хийлгэхэд 3,2 гэсэн түвшинд хүрсэн байлаа.

Үнэлгээ ингэж дээшлэхэд шинэ хууль, эрхзүйн орчин бүрдүүлж, олон улсын заавар, зөвлөмжийг хүлээн авсан байдал дорвитой нөлөө үзүүлсэн гэж бид үздэг. Товчхон хэлэхэд манай улсын мал эмнэлгийн байгууллагын үйл ажиллагааг бусад улс оронд хүлээн зөвшөөрөх таатай нөхцөл бүрдэж байна.

Бид шинэ хууль гаргахдаа томоохон амбицтай үзэл баримтлал, томъёоллуудыг тусгаж өгсөн юм. Жишээ нь, мал эмнэлгийн байгууллага малын гаралтай бүтээгдэхүүнийг эцсийн хэрэглэгчдэд хүргэхдээ гарал үүсэл, чанар, аюулгүй байдлын бүх түүхийг харуулна гэсэн үүрэг хүлээсэн. Үүнийг биелүүлэхийн тулд мэдээллийн технологийн ололтыг ашигласан. Хотод буй хэрэглэгч малын гаралтай ямар нэг бүтээгдэхүүн авах боллоо гэж бодоход аль аймаг, сумын хэн гэдэг малчны хотоос гаралтай, ямар тээврийн хэрэгслээр оруулж ирсэн, аль үйлдвэрт боловсруулаад, аль худалдааны төвд хэд хоноод гар дээр ирсэн тухай түүхийг мэдэж болдог болсон. Энэ нь салбарт цахим систем нэвтрүүлсний үр дүн юм. Мал эмнэлгийн цахим гэрчилгээ гаргаж, баталгаажуулалтын тогтолцоог боловсронгуй болгох замаар сая хэлсэн зорилтыг биелүүлэх боломж, нөхцөлийг бүрдүүлсэн. Үүнийг бид мал эмнэлгийн нэгдсэн систем гэж нэрлэсэн. Төслийн хүрээнд уг системийн загварыг нь гарган хөгжүүлж туршаад, өнөөдөр улсын хэмжээнд бүх аймаг, сумын мал эмнэлгийн байгууллага, мэргэжилтний өдөр тутмын ажлын нэг хэсэг болгон нэвтрүүлээд байна. Системийг мал эмнэлгийнхэн болон холбогдох мэргэжилтнүүд сайн ашиглаж байна. Харин иргэд таашаан хүлээж авсан ч амьдрал, ахуйдаа хэрэглэхдээ тааруу байгаа. Цаашид бүх нийтээр байнга ашиглах зан төлвийг бий болгох шаардлага бол бий.

Систем нэвтэрснээр мал эмнэлгийн байгууллага дотоодод төдийгүй тус байгууллагатай харилцдаг бусад салбарт, ялангуяа малын гаралтай бүтээгдэхүүн, хүнс хэрэглэгчид, боловсруулах үйлдвэрийн бизнес эрхлэгчдэд мэдээлэл дамжуулах, солилцох хурд эрс дээшилсэн.

Мал төрснөөс эхлээд үйлдвэрт төхөөрөх хүртэлх бүхий л түүхийг мэдээллийн санд хадгалж, энд цугларсан иж бүрэн мэдээллийг асар богино хугацаанд хэрэглэгчдэд саадгүй хүргэдэг боллоо.

Мал эмнэлгийн нэгдсэн системийг нэвтрүүлсээр Монголын 70 сая мал бүхэлдээ эрүүл мэндийн цахим дэвтэртэй болсон гэсэн үг. Уг дэвтрээс түрүүн хэлсэнчлэн гурван настай малыг хэрэглээнд зориулан үйлдвэрт өгөх гэж байгаа бол хэн гэдэг малчных юм, хэзээ ямар, ямар вакцин тарьсан бэ, ямар эмчилгээ хийсэн, хэн гэдэг малын эмч хариуцаж байв, хаана төхөөрөөд хэрэглэгчийн гарт хүргэв гэдгийг, өөрөөр хэлбэл тухайн малын амьдралын болон эрүүл мэндийн түүхийг мэдэж болно.

-Ингэж ярихыг тань сонсоход өмнө нь яаж болж байсан юм бол гэж бодогдлоо.

-Өмнө нь бол хөдөө аж ахуйн салбарт цахим систем нэвтрүүлэх оролдлогыг хэд хэдэн удаа хийсэн. Тухайлбал, 2010 онд улсын төсвөөр хөдөө аж ахуй, тэр дундаа мал аж ахуйн салбарын үйл ажиллагаанд зориулан цахим систем хөгжүүлээд бүх малыг ээмэглэж, тухайн малын удам гарвал, ашиг шим, эрүүл мэндийн бүх мэдээллийг үйлдлийн системд оруулах гэж оролдсон ч амжилтгүй болсон.

Харин энэ удаа системийг боловсруулан гаргахдаа өмнөх алдаанд дүгнэлт хийж, түүнийг тойрч гарах, асуудлыг шийдвэрлэх гарцуудыг шингээж өгсөн. Үүлэн технологийг ашиглан ВЕБ-д суурилсан систем хөгжүүлсэн нь гол онцлог нь юм. Ингэж загварчилснаар нийслэлээс 1000 гаруй км-ийн цаана, Ховд аймагт байгаа малын эмч малчны хотонд очоод үзлэг, эмчилгээ, тарилга хийгээд, тэр дүнгээ системд оруулахад бид энд секундэд л уг дүнг Мал эмнэлгийн ерөнхий газарт хүлээн авч харж чаддаг болсон гэсэн үг. Ийм дэд бүтцийг бүрдүүлснээр малын гаралтай бүтээгдэхүүнийг экспортод гаргах чиглэлд ихээхэн ахиц, дэвшил гарсан.

-Мал эмнэлгийн гэрчилгээ гэж юу вэ?

-Энэ бол мал эмнэлгийн байгууллага өөрт байгаа баримт нотолгоонд үндэслэсэн олгож байгаа баталгаажуулалтын баримт бичиг юм. Өмнө нь гэрчилгээг А4-ийн хэмжээтэй, үнэт цаасан дээр хэвлэж гаргадаг байлаа. Хэдийгээр цаас нь үнэт цаас боловч дээр нь бичигдсэн мэдээлэл хэнд ч үнэлэгдэхгүй, хүлээн зөвшөөрөгдөхгүй мэдээлэл болж хувирсан. Завхан аймгаас мал ачуулаад Улаанбаатар хот руу явуулахад замд нь Төв аймгийн аль нэг сумын малын эмч гэрчилгээ дээр нь нэрээ тавиад, гарын үсэг зураад, тамга дарчихдаг байсан. Өөрөөр хэлбэл тэр мал хаанаас ирж байгаа, халдварт өвчний голомттой газраас ирсэн үү, эрүүл үү, ямар эмчилгээ, тарилга хийсэн бэ гэдгийг мэдэхгүй хүн гарын үсэг зурчихдаг байсан гэсэн үг. Тэгэхээр тэр гэрчилгээнээс ямар ч үнэн бодит мэдээлэл авах боломжгүй. Тийм нөхцөлд мал эмнэлгээс баталгаа гаргаж тамга дараад байхаар дотоодын хэрэглэгчид ч, гадаадынхан ч гэсэн болгоомжилж эхэлж байгаа юм. Тийм учраас гадаад улс орнууд манай улсаас малын гаралтай бүтээгдэхүүн авахдаа өөрсдөө газар дээр нь ирж үзэж, хардаг болсон. Жишээлбэл ОХУ руу бүтээгдэхүүн гаргахын тулд юу болдог байсан бэ гэвэл, оросууд ирж малыг, үйлдвэрийг үзээд “Бидний үзсэн энэ малыг энэ үйлдвэрт төхөөрөх юм бол бид авъя” гэдэг байдлаар ажилладаг байлаа. Энэ нь итгэлцэл, бусдаар хүлээн зөвшөөрөгдөх байдал маш доогуур түвшинд байсныг харуулж байгаа юм. Одоо бол ийнхүү мал эмнэлгийн, малын эрүүл мэндийн түүхийг багтаасан цахим системийг нэвтрүүлснээр гадаад орнуудын манай улсаас бүтээгдэхүүн худалдаж авах сонирхол эрс дээшилж байгаа юм. “Ковид-19” намжиж, байдал тайван болж, хил нээгдэхэд малын гаралтай бүтээгдэхүүн өмнөхөөс хэд дахин илүү хэмжээгээр гадаад зах зээл рүү гарна гэдэгт би итгэлтэй байна. Тэгэхэд малчдын өрхийн орлого нэмэгдэж, амьжиргаа сайжрахад тус нэмэр болно.

-Хууль, тогтоомжийг боловсронгуй болгон шинэчилснээр бэлчээрийн тогтвортой менежментийн бодлогын таатай орчныг бүрдүүлэхэд яаж нөлөөлж байна вэ?

-Хоёр төслийг тусад нь хэрэгжүүлж байгаад нэгтгэсэн гэж би өмнө хэлсэн. Төслүүдийг нэгтгэх болсон гол зорилго нь Монгол орны бэлчээрийг зөв зохистой ашиглах механизмийг бүрдүүлэхэд л чиглэгдэж байгаа юм. Бидний төлөвлөн хэрэгжүүлж байгаа бүхий л үйл ажиллагаа ийшээ чиглэгдэж байгаа. Хоёр тоон үзүүлэлт хэлье. Монгол малын тоо жилээс жилд өсөн нэмэгдсээр өдгөө 70 сая гаруйд хүрээд байна. Нөгөөх нь манай улсын хүн амын тоо. Гурван сая гаруйхан л байна. Энэ хоёр тоо мал аж ахуйн бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэл дотоодын хэрэгцээнээс хэдэн арав дахин их болсныг харуулж байна. Тэгэхээр энэ их нөөцийн үр ашгийг хүртэхгүйгээр хадгалаад байж болохгүй. Мал, малын гаралтай бүтээгдэхүүнийг гадаад зах зээл рүү гаргах ёстой. Гэхдээ малчдад “Бэлчээрээ хамгаалахын тулд малаа цөөл” гэж тулгаж болохгүй. Ингэх нь арай бүдүүлэг муйхар шаардлага болно. Бэлчээрийн даацыг зохистой хэмжээнд барихын тулд энэ жил өсгөсөн төлийн тоотой тэнцүү болон түүнээс илүү тоо хэмжээний малыг зах зээлд худалдан борлуулах хэрэгтэй гэсэн зөвлөмжийг бид малчдад өгдөг юм.

Ингэж борлуулахын тулд дотоодын зах зээл  ханачихаад байгаа тохиолдолд гадагш нь л гаргах хэрэгтэй болно. Үүний тулд мал эмнэлгийн ажлаа гадаад орнуудад хүлээн зөвшөөрүүлэх хэрэгтэй болно гэсэн үг. Тэгэхээр энэ баталгаа, нотолгоог сайжруулж, хууль, эрх зүйн орчин бүрдүүлж байгаа нь малын гаралтай бүтээгдэхүүнийг гадаад зах зээлд гаргах үүд, гарцыг нээж тогтвортой худалдаа эрхлэх нөхцөлийг бүрдүүлэхийг зорьж байгаа юм.

Уг зорилтыг хэрэгжүүлбэл малын тооны өсөлт саарч, улмаар зохистой хэмжээнд барих боломжтой болно.

-Тэгэхээр малын тоо толгойг хэт өсгөхгүй байхын хэрээр бэлчээрээ гамнаж болох нь ээ.

-Тийм. Зах зээлийн эргэлт сайжирна. Тарифын бус хориг саад гэсэн ойлголт бий. Тарифтай, өөрөөр хэлбэл татвар, үнэ өртөгтэй ямар ч холбоогүй шалтгааны улмаас бүтээгдэхүүнээ зарж борлуулж чадахаа байчихдаг. Ийм шалтгааны нэг нь малын өвчний асуудал юм. Үүнээс гадна олон улсад малын эм, антибиотекийн үлдэгдэлд айхтар анхаардаг болсон. Тийм болохоор “Танай улсад малынхаа эмийн үлдэгдлийг хянадаг эрх зүйн орчин бүрдсэн үү, тэр хүрээнд ажиллах тогтолцоо бий юү, ямар аргаар хянаж байна вэ, тэр чинь олон улсад хүлээн зөвшөөрөгдсөн арга мөн үү” гэж асууж байж бүтээгдэхүүн худалдаж авдаг болсон. Энэ талаар манай улсын мал эмнэлгийн байгууллагад асуудал их байлаа. Шинэ хууль, эрх зүйн орчны хүрээнд малын эмийн үлдэгдэл, зохистой хэрэглээтэй  холбоотой зохицуулалтууд цоо шинээр тусгагдсан. Төслийн хүрээнд малын антибиотекийн үлдэгдлийг анхан шатанд ажиллаж байгаа сумын малын эмнэлэг яаж хянах вэ гэдэг арга зүйг боловсруулж, хэрэглэхэд зохистой багаж төхөөрөмжийг судалж олоод санал болгосон. Үүнийг төсөл хэрэгжүүлж буй 29 суманд туршсан. Маш хурдан хугацаанд үр дүн нь гардаг, дүнг Европын холбоо шууд хүлээн зөвшөөрдөг тийм багажууд. Туршилтаар малын эмч нарт хэрэглэхэд хялбар, ойлгомжтой байна гэсэн дүгнэлт гарсан. Ямар үнэ өртөгтэй байх вэ, цаашид яаж явуулах вэ гэдэг тухайд арга зам, удирдамж нь тодорхой болсон. Үүнийг улсын хэмжээнд нэвтрүүлнэ үү гэсэн саналаа ХХААХҮЯ-нд албан ёсоор хүргүүлсэн. Тэгэхээр төслийн хүрээний бүхий л ажлыг малын гаралтай бүтээгдэхүүнийг маш хурдан зах зээлд гаргаад, бэлчээрийн даацыг хэтрүүлэлгүй, зохистой хэмжээнд байлгах зорилгын төлөө хэрэгжүүлсэн гэсэн үг.

“Ногоон алт-Малын эрүүл мэнд” төслийн нэгэн бүрэлдэхүүн хэсгийн тухай цухас ярихад ийм байна. Илүү мэдээлэл авахыг хүсвэл бидний хэрэгжүүлсэн үйл ажиллагааны нэгдсэн тайлан гаргасныг уншиж болохоос гадна энэ 9 сарын 9/10-ны өдөр зохион байгуулагдах Бэлчээрийн Үндэсний IV форум болон НАМЭМ төслийн үр дүнг хүлээлгэн өгөх хаалтын арга хэмжээнүүдэд оролцон авах боломжтой. Эдгээр арга хэмжээнд бэлчээрийн ашиглагчид болох малчид, дам ашиглагчид болох малын түүхий эд бэлтгэн нийлүүлэгчид, малын гаралтай түүхий эдээр бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэгчид, бий болсон эцсийн бүтээгдэхүүнүүдийг хэрэглэгчид хэрэгжүүлж буй хөдөө аж ахуйн зохистой дадал болох сайн туршлагуудаа хуваалцахаас гадна дотоод, гадаадын эрдэмтэн судлаачид бэлчээрийн сэргэлтийн талаар хийсэн сүүлийн үеийн судалгаагаа танилцуулна. Өнөөгийн нөхцөл байдалтай холбоотойгоор бүх арга хэмжээ маань онлайнаар виртуал хэлбэрээр www.responsiblenomads.mn сайтаар болон https://www.facebook.com/greenmongolia.mn фэйсбүүк хуудсаар шууд дамжуулагдах тул та бүхнийг цаг гарган бид бүгдийн амьдрах суурь болсон бэлчээр, малын эрүүл мэндийн талаар цэгцтэй ойлголттой болохыг уриалж байна.

-Ярилцлага өгсөн танд баярлалаа. Ажилд нь амжилт хүсье!

 

Сэтгүүлч: Р.Оюунжаргал- Эх нийтлэл

Жич: Энэхүү танин мэдэхүйн цуврал ярилцлага болон нийтлэлийг ШХА-ын Ногоон алт, Малын эрүүл мэнд төслийн үр дүн танилцуулах ажлын хүрээнд та бүхэнд хүргэж байна.

August 4, 2021

Админ

Live DiscussionsSocietyGrowing a SDG (Sustainable Development Goals) CommunityEducated highlights

Нийт бэлчээр нутгийн маань 30 хувь 3-10 жилийн дараа дахин хэзээ ч сэргэхгүйгээр цөлжих аюулд орсон байна.

Нийт бэлчээр нутгийн маань 30 хувь 3-10 жилийн дараа дахин хэзээ ч сэргэхгүйгээр цөлжих аюулд орсон байна. 0

Улсын үндэс ГАЗАР гэж өвөг Модун маань бидэнд маш тодорхой захиж үлдээсэн байдаг. Үржил шимтэй газар нутагт амьдрал бялхаж, хуурай цөлөөс хүн байтугай амьтан ч дайждагийг бид хүн төрөлхтний түүхээс тодхон хардаг. Тэгвэл Монгол орны маань үржил шимт, унаган дагшин байгаль маань жилээс жилд хумигдан жижгэрч, эсрэгээр нь цөлжилт нэмэгдсээр байгааг та мэдсэн үү? Тодруулбал, Монгол Улс сүүлийн 30 жилд нийт бэлчээр нутгийнхаа 25 хувийг цөл болгосныг НҮБ-ын Хөгжлийн хөтөлбөрөөс онцолжээ. Энэ мэтээр олон нийт бэлчээр нутгийн талхлалтыг мэдсэн ч мэдээгүй  мэт “хэн нэгэн нь санаа тавьж байгаа байлгүй дээ” гээд ямар нэг арга хэмжээ авалгүй орхивол 3-10 жилийн дараа бэлчээр нутгийн маань 30 гаруй хувь нь нөхөн сэргээгдэхгүй цөлжинө гэж мэргэжилтнүүд тогтоожээ.

Дээр дурдсан тоо баримт бүх Монголчуудад эмзэглэл төрүүлсэн гэдэгт итгэж байна. Ашиглах болохоороо бүгд л миний газар нутаг гэдэг ч арчлах болохоор эзэнгүй болчихдог бэлчээр нутгаа хайрлан хамгаалж, үржил шимтэй байдлыг нь хадгалан, үр хойчдоо дамжуулах нь зөвхөн малчдын санаа зовох асуудал биш.

Одоо л эх орон, газар нутгийнхаа төлөө жинхэнэ эзэд шиг зан гаргаж биднээс аврал эрэн чимээгүй мөхөж буй бэлчээр нутгаа хэрхэн хамгаалах, цаашлаад нөхөн сэргээх тал дээр хамтдаа хичээж, харилцан мэдлэгээ хуваалцаж, ажил хэрэг болгоцгооё.

Бэлчээрийн нөхөн сэргээлтийн талаар сүүлийн 17 жилийн турш Монголын малчид болон орон нутгийн удирдлагыг дэмжин, чадавхжуулж, мэдлэгжүүлэн ажилласан Швейцарын хөгжлийн агентлагийн “Ногоон Алт – Малын Эрүүл Мэнд” төслийн үр дүнг танилцуулах онлайн арга хэмжээг 2021/08/02-2021/08/10-ны хооронд зохион байгуулагдах ба www.responsiblemongolia.mn цахим хуудсаар болон https://www.facebook.com/mongolgreengold фэйсбүүк хуудсаар дамжуулан олон нийтэд нээлттэйгээр дамжуулах юм. Энэхүү төсөл нь Архангай, Баян-Өлгий, Баянхонгор, Завхан, Говь-Алтай, Ховд classroom training, programs, Увс аймгуудад хэрэгжсэн бөгөөд 62,000 малчин өрхийг удирдлага зохион байгуулалтад оруулж 5 сая га бэлчээрийг нөхөн сэргээж чадсан сайн туршлагуудаа хуваалцах болно.

Иймд экологийн тэнцвэрт байдал, уламжлал соёл, эрүүл оршихуй гээд бидний амьдралын бүхий л талбарт нөлөөлж буй бэлчээрийн асуудал болон түүнийг шийдвэрлэж болох шийдлүүдийн талаар арвин мэдлэгтэй болох боломжоо бүү алдаарай. Мэдлэгтэй хүн хүчтэй байдаг учир нь тэд зөв шийдвэр гаргадаг гэдэгчлэн бүгдээрээ амьдралд тулгарсан бодит асуудлын талаарх мэдлэгээ өсгөж цаашдын оршихуйгаа хамгаалцгаая.

August 2, 2021

Админ

InnovationLive DiscussionsGrowing a SDG (Sustainable Development Goals) CommunityEducated highlights

Бэлчээрийн доройтол бидний амьдралын чанарт хэрхэн нөлөөлдөг вэ?

Бэлчээрийн доройтол бидний амьдралын чанарт хэрхэн нөлөөлдөг вэ? 0

“Ногоон Алт – Малын эрүүл мэнд” төслийн үр дүнг хүлээлгэн өгөх цахим арга хэмжээнд урьж байна.

Мал аж ахуй, түүнээс гаралтай бүтээгдэхүүний тоо биш чанарт анхааран, тогтвортой байдлаар хөгжүүлж, нүүдэлчин ахуйг үргэлжлүүлэх суурь болсон эрүүл соргог бэлчээр нь манай улсын тусгаар тогтнолтой ч хамааралтай асуудал гэдэгтэй хэн ч маргахгүй биз ээ. Энэ чиглэлээр Швейцарын Хөгжлийн Агентлагийн “Ногоон Алт – Малын эрүүл мэнд” төслийг 17 жилийн турш хэрэгжүүлж ирсэн ба ажлын үр дүнг зорилтот аймгуудад хүлээлгэн өгөх цуврал арга хэмжээ “Байгалийн бэлчээрт суурилсан мал аж ахуйн хариуцлагатай үйлдвэрлэлийн үндэс суурийг тавьсан 17 жилийн түүчээ” уриатайгаар зохион байгуулагдаж байна. Энэхүү арга хэмжээгээр нь төсөл хэрэгжсэн Архангай, Баян-Өлгий, Баянхонгор, Говь-Алтай, Завхан, Ховд, Увс аймгуудад гарсан үр дүнгүүдийг танилцуулах ба цаашид үр дүнгээ сайжруулах, тогтвортой байдлыг хадгалах талаар орон нутгийн удирдлагуудтай гэрээ байгуулах үйл ажиллагаанууд явагдах юм. Тиймээс байгаль орчны тогтвортой байдал, нүүдэлчин соёл уламжлал, хүнс хөдөө аж ахуй, ялангуяа мал аж ахуйн талаар санаа зовнидог эрхэм хүндэт та бүхнийг уг онлайн арга хэмжээнд оролцож шинэлэг, амьдралд хэрэгжүүлж болохуйц олон мэдлэг мэдээллээр тархиа цэнэглэнэ үү хэмээн урьж байна.

Арга хэмжээг http://www.responsiblenomads.mn онлайн платформоор болон https://www.facebook.com/mongolgreengold фэйсбүүк хуудсаар дамжуулах лайваар шууд үзэх боломжтой.

Цуврал арга хэмжээний хуваарь:

Аймаг Огноо Цаг Линк
Архангай 2021/08/02 14:00-18:00 –
Баян-Өлгий 2021/08/03 10:00-13:15 https://zoom.us/j/97701460510?pwd=ajhFMERMVnpsR0s1MGlKR3Y5V3RFZz09
Meeting ID: 977 0146 0510
Passcode: 063636
Баянхонгор 2021/08/04 14:00-17:15 https://zoom.us/j/91892282494?pwd=dUVRTFIyM3BDNzJwbVc5OFA0aHcrQT09
Meeting ID: 918 9228 2494
Passcode: 478516
Завхан 2021/08/06 11:00-13:00 https://zoom.us/j/91635255674?pwd=RElMS1FLMVZ0WldKRFRYcFBIMVRKdz09
Meeting ID: 916 3525 5674
Passcode: 876446
Ховд 2021/08/09 10:00-13:15 https://zoom.us/j/94007866747?pwd=NlJzSUV1VFNqeG9VbEFsN3BoRmZiUT09
Meeting ID: 940 0786 6747
Passcode: 126228
Говь-Алтай 2021/08/09 14:00-18:00 https://zoom.us/j/94866483582?pwd=Z1h6SFc5VUZ5YU80R0FseWh1d1d0dz09
Meeting ID: 948 6648 3582
Passcode: 205882
Увс 2021/08/10 11:00-13:20 https://zoom.us/j/95240434969?pwd=OENVMEdVSm1CUkI5RnJ6MlBadnJQUT09
Meeting ID: 952 4043 4969
Passcode: 079468

Бэлчээр, мал аж ахуйн асуудлыг ихэнхдээ малчид, орон нутагт ажиллаж амьдарч буй иргэдтэй холбож ойлгох нь нийтлэг байдаг. Гэтэл бодит байдалд, үнэндээ бид хаана амьдарч, ажиллаж байгаа, мал аж ахуйн гаралтай бүтээгдэхүүн хэрэглэдэг эсэхээс үл хамааран бэлчээрийн байдал бүх хүний амьдралын чанарт нөлөөлдөг. Учир нь байгаль бол уялдаа холбоотой, нарийн бүтэцтэй тогтолцоо билээ. Иймээс ч дэлхий нийтээрээ тогтвортой хөгжлийн асуудлын талаар ярихдаа хүрээлэн буй орчны асуудлыг бусад асуудалтай харилцан хамааралтай байдлаар зэрэгцүүлэн авч үздэг.

Мөн та эх орныхоо унаган байгаль экологийн тэнцвэрт байдал, уламжлалт соёлд санаа зовнидог бод дараах хаштагуудаас ашиглан зураг болон сэтгэгдэлээ сошиал хуудсуудаараа хуваалцахыг хүсч байна. #ХариуцлагатайНүүдэлчид #ResponsibleNomads #ЯагаадНададХамаатайГэж #WhyShouldWeCare

Баярлалаа 🙂

June 28, 2021

Админ

Educated highlights

Community based tourism буюу олон нийтэд түшиглэсэн аялал жуулчлал гэж юу вэ? 

Community based tourism буюу олон нийтэд түшиглэсэн аялал жуулчлал гэж юу вэ?  0

Олон нийтэд түшиглэсэн аялал жуулчлал нь аялагчдыг орон нутгийн иргэдтэй нягт холбогдох боломжийг олгодог тогтвортой аялал жуулчлалын арга зам юм. Орон нутгийн  соёл, уламжлал, ахуйтай холбоотой зан үйл, итгэл үнэмшлийг биеэр мэдрэх боломж гэж ойлгож болно. 

Олон нийтэд түшиглэсэн аялал жуулчлал/ОНТАЖ/ бол маш эмзэг сегмент гэдгийг анхаарах хэрэгтэй. Тиймээс нутгийн иргэдэд бодит үр өгөөжийг бий болгохын тулд үүнийг зөв боловсруулах нь чухал байдаг. Сүүлийн үед аялагчид орон нутагт ашиг тусаа өгөх жинхэнэ туршлагыг эрэлхийлдэг болсон тул энэ нь улам бүр нэмэгдэж буй аялал жуулчлалын өвөрмөц нэг төрөл юм.

Энэхүү нийтлэлээрээ олон нийтэд түшиглэсэн аялал жуулчлалын туршлагыг өөрсдөө хөгжүүлэх, харилцан хоёр талдаа ашигтай (win&win) нөхцөл байдлыг бий болгох үндсэн арга хэрэгслүүдийн талаар хүргэнэ. 

Энэ төрлийн аялал жуулчлалын гол зорилго нь:

  • Аялал жуулчлалын үйл ажиллагаа, хөгжилд орон нутгийн иргэдийн оролцоо, дэмжлэгийг нэмэгдүүлэх
  • Аялал жуулчлалаас орж буй орлогыг шударга хувиарлан орон нутгийн иргэдэд хүргэх
  • Нийгэм, соёлын нөлөөллийг багасгах байдаг.

ОНТАЖ-ын гол давуу талууд нь : 

  • Ирээдүй хойч үедээ орон нутгийн соёлыг тогтвортой хадгалж үлдээх
  • Орон нутгийн ажил эрхлэлтийг нэмэгдүүлэх
  • Орон нутгийн бахархлыг сурталчлах
  • Орон нутгийн иргэдэд санхүүгийн хувьд шууд ашиг тустай
  • Уян хатан, бат бөх нийгмийн бүлгийг бий болгож, тэдэнд дэмжлэг үзүүлэх
  • Өвөрмөц туршлагаараа бизнесийнхээ үнэ цэнийг нэмэгдүүлэх
  • Соёлын солилцоог бий болгох
  • Хүрээлэн буй орчны тогтвортой байдлыг хангах
  • Зөв, тогтвортой аялал жуулчлалыг дэмжих явдал юм.

“Орон нутгийн иргэдийн хувьд өдөр тутмын, энгийн зүйл нь аялагчийн хувьд өвөрмөц туршлага гэдгийг үргэлж санах хэрэгтэй”

OНТАЖ-ын туршлагын жишээ нь:

  • Орон нутгийн уламжлалт хоолыг идэх
  • Орон нутгийн захаар зочлох
  • Орон нутгийн ойр орчмоор алхах
  • Үйлдвэрлэл, талбай дээр ажиллах
  • Үйлдвэрлэлийн үйл явцыг мэдрэх
  • Орон нутгийн иргэдтэй хамт загасчлах эсвэл дарвуулт завиар аялах 
  • Орон  нутгийн эргэн тойронд дугуй унах, морь, мотоциклоор аялах
  • Гар урлал эсвэл уран зураг, хатгамал
  • Ахмадуудаар түүх яриулах
  • Нутгийн айлд зочлох гэх мэт байдаг.

Олон нийтэд түшиглэсэн аялал жуулчлалыг хөгжүүлэх зөвлөмж

Олон нийтийн оролцоонд түшиглэсэн аялал жуулчлалыг доорх дурдсан алхмуудын дагуу хөгжүүлэхдээ илүү чухал зүйлийг санаж, анхаарч үзэх хэрэгтэй. Өмнө нь хэлсэнчлэн ОНТАЖ бол аялал жуулчлалын эмзэг хэлбэр юм. Хамгийн гол нь орон нутгийн иргэд өөрсдийн амьдралын хэв маяг, туршлагаасаа хуваалцаж аялагчдад сонирхолтой байж хоёр талдаа таатай байх нь чухал гэдгийг санаарай.

1. Орон нутгийн иргэдтэй холбоо тогтоох

Орон нутгийн хүмүүс бол аяллын чухал нэг хэсэг юм. Тэдэнтэй холбогдож, итгэлцлийг бий болгож, аялал жуулчлалын талаар хамтдаа ярилцах хэрэгтэй. Тэдний соёлын онцлог юу вэ, тэд юуг харуулж, хуваалцахыг хүсч байна вэ? Тэд амьдралаа хэр зэрэг өөрчлөхийг хүсдэг вэ? гэдгийн сонсоорой. Хамтран ажиллаж, тэдний туршлагад үндэслэж хариуцлагатай, дуу хоолойгоо хүргээрэй.

2. Орон нутгийн иргэдийг аялал жуулчлалд сургах

Янз бүрийн соёл, зан ааштай аялагчидтай харьцах нь орон нутгийн иргэдийн хувьд бэрхшээлтэй байдаг. Орон нутгийн иргэд аялагчидтай хэрхэн харилцах талаар сурах нь туйлын чухал. Мэдлэг, туршлагаасаа хуваалцах нь аялагчдад нээлттэй, чөлөөтэй байдлыг төрүүлнэ.

3. Бие даасан байдлыг бий болгох

ОНТАЖ-г аялал жуулчлалын тур, оператор компаниуд орон нутагт зориулж хөгжүүлэхгүй байна. Орон нутгийн иргэд амьжиргаагаа дээшлүүлж, ирээдүйгээ өөрсдөө бүтээхийг хүсдэг. Тэд өөрсдөө аялал жуулчлалын бүтээгдэхүүнээ хариуцаж, үр ашгийг нь хүртээх боломжийн олгоорой.

4. Интерактив зүйлүүдийг оруулах

Аялагчид зугаа цэнгэлтэй, сэтгэл татам, сонирхолтой байдлыг хүсдэг. Тэд зөвхөн үзэх, зочлохын оронд оролцоотой байх зүйлийг эрэлхийлж байна. Тэднийг нутгийн соёлд татан оролцуулж, ажил хийлгэж, туршиж үзээд үнэхээр өвөрмөц туршлагыг мэдрүүлээрэй.

5. Хэлний тухайд

Аялагчид харилцан нөлөөлөх туршлагыг хайж байна. Тиймээс хэл нь олон нийтэд түшиглэсэн аялал жуулчлалын чухал хэсэг юм. Аялагч, нутгийн иргэдийг хэл ойлголцохгүй байсан ч ярих боломжийн олгох хэрэгтэй

6. Аюулгүй байдлыг хангах

Аялагчид үл мэдэгдэх газар руу явахдаа аюулгүй байдлыг хангахын тулд гарын авлагад итгэх болно. Хөтөч нь онцгой байдлын үед сургагдсан байхаас гадна аялагчдад аюулгүй байдлын асуудлыг хэрхэн тайлбарлахаа мэддэг байх нь чухал юм. Тиймээс орон нутгийн эрүүл ахуй, ариун цэвэр нь маш чухал юм.

Олон нийтэд түшиглэсэн аялал жуулчлалыг зөв хийвэл сайн аялал жуулчлалын эцсийн сайн арга зам болно. Энэ нь орон нутгийн иргэдэд илүү сайн сайхан амьдралыг бий болгох, тэдний түүхийг хуваалцах, аялагчдад өвөрмөц туршлагыг санал болгох төгс аялал юм. ОНТАЖ-ыг хөгжүүлэхдээ дээрх 6 зөвлөмжийг санаарай.

 

Эх сурвалж: https://goodtourisminstitute.com/ 

May 6, 2021

Админ

SocietyEducated highlights

Улс төрд залуучууд бидний оролцоо яагаад чухал вэ?

Улс төрд залуучууд бидний оролцоо яагаад чухал вэ? 0

Харьцангуй шинэ ардчилсан орны хувьд нийгмийн залуу үе үзэл бодлоо чөлөөтэй илэрхийлэх, өөрсдийн ашиг сонирхлыг илэрхийлж, хамгаалах боломжийг сонгууль олгодог. Сонгууль нь эдгээр болон бусад эрхээ эдлэхийн тулд өөрийн улс төрийн хүсэл зоригийг илэрхийлж чадахуйц нэр дэвшигчийг сонгон түүнийг өөрийн төлөөлөл болгон улс төрийн үйл ажиллагаанд оролцож буй хэлбэр юм.Иймд залуучууд сонгууль болон нэр дэвшигчийн ойлголтыг өөрийн эрх ашгийг төлөөлүүлэн хэрэгжүүлэх боломж хэмээн ойлгох нь зохистой.

Урт хугацааны өөрчлөлтийг бий болгохын тулд залуус улс төрийн албан ёсны үйл ажиллагаанд оролцож, өнөө маргаашийн ирээдүйн шийдвэрийг боловсруулахад үгээ хэлэх нь зайлшгүй чухал юм.

Улс төрийн хүртээмжтэй оролцоо нь улс төрийн болон ардчиллын үндсэн эрх төдийгүй тогтвортой, энх тайван нийгэм байгуулах, залуу үеийнхний онцлог хэрэгцээнд нийцсэн бодлого боловсруулахад чухал үүрэг гүйцэтгэдэг. Залуучууд улс төрийн байгууллагын, үйл явц, шийдвэр гаргах, ялангуяа сонгуульд зохих ёсоор төлөөлөл болохын тулд эрхээ мэддэг байх ёстой бөгөөд бүх төвшинд ач холбогдолтой байдлаар оролцоход шаардлагатай мэдлэг, чадавхыг эзэмшсэн байх ёстой.

Албан ёсны, институц чилсэн улс төрийн үйл явцад оролцоход саад бэрхшээл тулгарахад залуучууд өөрсдийгөө сул дорой мэт мэдэрдэг . Ихэнх нь тэдний дуу хоолойг сонсохгүй эсвэл сонссон ч нухацтай хүлээж авахгүй гэдэгт итгэх хандлагатай болдог. Улс төрчид саналаа авч чадахгүй бол залуу хүмүүсийн хүсэл эрмэлзэлд хариу өгөх сонирхолгүй болж магадгүй тул асуудал тойрог хэлбэртэй болж хувирна. Энэ нь эргээд нийгмийн тэгш байдал, шударга ёс, хүрээлэн буй орчныг хамгаалах, соёлын олон янз байдлын эрэлт хэрэгцээнд мэдрэмжтэй залуусыг шийдвэр гаргах, эсвэл нийгэм, эдийн засаг, улс төрийн гол асуудлуудын талаарх мэтгэлцээнд оролцохоос хасах шалтгаан болж байна.

Шинэ, шинээр гарч ирж буй ардчилсан орнуудад залуу хүмүүсийг улс төрийн албан ёсны үйл явцад хамруулах нь эхнээсээ чухал ач холбогдолтой юм. 

Жишээ нь : Шилжилтийн үеийн орнуудыг авч үзвэл залуу хүмүүсийн идэвхтэй хувь нэмэр нь ардчилсан үнэт зүйлийг амьдралд хэрэгжүүлж, авторитар /Улс төрийн судлалын үүднээс авторитар дэглэмийн гол шинж нь нэг буюу хэсэг хүмүүсийн зүгээс улс төрийн сөрөг хүчнийг бүрэн хориглох, зөвхөн улс төрийн бус хүрээнд хязгаарлагдмал эрх чөлөөг хангасан цөөн хүмүүсийн дарангуйллын систем/ дэглэмийг нураахад хүргэдэг. 

Сонгуулийн оролцогч талууд албан ёсны шийдвэр гаргах үйл явцад залуучуудын оролцоог дэмжихэд чухал үүрэг гүйцэтгэдэг. Энэ үүрэг нь үр дүнтэй байхын тулд эдгээр залуучуудын улс төрийн  үйл ажиллагаанд оролцоход саад болж буй хүчин зүйлсийн харилцан уялдаатай байдлыг ойлгох шаардлагатай.

 

April 8, 2021

Админ

ConsultingEducated highlights

Бичих чадвараа хэрхэн сайжруулах вэ?

Бичих чадвараа хэрхэн сайжруулах вэ? 0

Бичих чадвар бол харилцааны чухал хэсэг. Энэ чадвар сайн байх нь биеэр уулзах эсвэл утсаар ярихаас хамаагүй илүү хүмүүст хүрдэг тал бий.   

Бид ажил дээрээ тайлан, төлөвлөгөө гаргах, и-мэйл бичих, сошиалаар өөрийн санаа бодлоо илэрхийлэх гээд өдөр тутамд хэрэг болдог чадварын нэг билээ. 

Бичих нь сахилга батыг төлөвшүүлдэг тул та бичиж эхлээрэй.

1. Өдөр бүр бич

Хамгийн үр дүнтэй зөвлөмжүүдийн нэг нь бичих зүйлээ өдөр тутмын дадал болгох юм.

Бичих чадвараа сайжруулахад туслах эхний алхам бол зүгээр л бичээд, дахин үргэлжлүүлэн бичээд бай. Бичиж байх явцдаа засварлахгүй байхыг хичээгээрэй. Байнга бичсэнээр дадал, туршлагатай болж бичих нь улам хялбар болдог. 

Та ямар нэгэн зүйлийн талаар бичиж чадна. Өөртөө итгэлтэйгээр дотор байгаа бодлоо буулгах гээд үзээрэй. 

Ямар нэгэн зүйлийн талаар бичих нь өөрийн гэсэн судалгаатай, олон талын эргэцүүлэл, мэдээлэлтэй болгодог.

Хүмүүс сонирхож унших ямар нэгэн сэдвийн хүрээнд сошиалд пост бичин оруулаад үзээрэй. Энэ нь бусдын санал сэтгэгдэл, шүүмжийг сонсох нь бичих чадвараа ахиулахад тустай байх болов уу. 

2. Ноорогло

Бичих гэж буй зүйлээ эхлээд ноорогло.Таны бичсэн эхний ноорог таалагдахгүй бол санаа зовох хэрэггүй. Бичих үйл явц тань амжилттай явагдаж байна гэж ойлгож болно. Харин ямар нэг гайхалтай санаа хүлээгээд ноорог цаас чинь хоосон байгаа бол юу ч хамаагүй бичиж эхэл.

3. Тэмдэглэл хөтлөх

Бичих чадвараа сайжруулах хамгийн сайн арга бол бичсэн зүйлийг тоймлон бичих юм. Тэмдэглэл хөтлөх нь бичиж байхдаа бодож эргэцүүлэх, тухайн зүйлд илүү төвлөрөхөөс гадна илүү нухацтай, цэгцтэй сэтгэхэд хүргэдэг.

Taking notes in meetings : 5 habits to apply - Bird Office Blog

4. Бичихийг хүсч буй зүйлийнхээ талаар унш

Унших нь бичих чадварыг сайжруулахад тусална. Та бичих зүйлийнхээ талаар олон эх сурвалжаас мэдээлэл авч, судалснаар илүү сайн бичиж сурна.

Уншсанаар та олон зүйлийн талаар ойлголттой болж илүү задгай сэтгэж, бичих арга барилд суралцах болно. 

5. Энгийн үгсийг сонгох

Хэрэв та нарийн төвөгтэй үгс ашигласнаар илүү ухаалаг болно гэж бодож магадгүй – үнэндээ энэ нь өрөөсгөл ойлголт юм.

6. Хүргэх гэж буй санаагаа хялбар ойлгуулах

Уншигчдын анхаарлыг татахуйц, тэдний хүсч байгаа санааг ухаалгаар буулгаснаар хүмүүст хүрч чадна. Санаагаа амархан, ойлгомжтой үгээр дамжуулж сурах хэрэгтэй. Энэ нь аливаа зүйлийг дүрслэхдээ хэтэрхий нуршуу байх хэрэггүй гэсэн үг.

How to Write a Convincing Case Study in 10 Easy Ways

7. Сул үг ашиглахгүй байх

Жишээ нь: тэр, маш, үнэхээр, арай, аймар ..гэх мэт

Ямар нэгэн шалтгаангүй бол эдгээр үгсийг өгүүлбэрт нэмэх шаардлагагүй. Таны хэлэх гээд байгаа санааг орлох олон үг байгаа гэдгийг санаарай. Шинээр бичиж эхэлж байгаа бол сул үг ашиглахгүй байх тал дээр цаг хугацаа шаардлагатай.

14,713,700 Orthographic Symbol Stock Photos, Pictures & Royalty-Free Images - iStock

8. Өгүүлбэр, догол мөрийг богино байлгах 

Богино догол мөр, богино өгүүлбэр бич. 

Хүмүүс тэр бүрчлэн урт унших зүйлд анхаарал хандуулдаггүй тул анхаарал татахуйц, харахад хялбар болгох хэрэгтэй.

9. Нэмэлт засварлах хэрэгслийг ашигла

Англи хэл дээр бичсэн бичвэрээ засварлах бол Grammarly алдаа засагч танд тус болж магадгүй.

Монгол хэл дээр бол spellcheck-ээр дүрмийн алдаагаа шалгаад үзээрэй.

Эхлээд алдаа засагчаар алдаагаа засч, нягталж дараа нь хүнээр хянуулах ч боломжтой.

Эцэст нь хэлэхэд, сайн бичих чадвар нь ажлын байран дээр биднийг урт удаан хугацаанд тогтвортой ажиллахын үндэс ч байж болно.

Бичих чадвар хүн бүрт харилцан адилгүй байдаг ч бичих чадвараа өнгөлөх цаг гаргаснаар илүү урт хугацаанд, үр дүнгээ өгөх бөгөөд тодорхой төрлийн баримт бичгийг төвөггүй бичиж сурна. 

Зарим зүйлстэй харьцуулахад сурч болох чадваруудын нэг тул та яг одоо дэвтэр эсвэл компьютероо аваад бичиж эхлэхийг зөвлөж байна. 

 

Таны бичих их үйлст амжилт хүсье!

Эх сурвалж: https://www.skillsyouneed.com/

March 17, 2021

Админ

Live DiscussionsEducated highlights

Амьсгалын замын халдварт өвчин

Амьсгалын замын халдварт өвчин 0

“Амьсгалын замын халдварт өвчин, түүнээс хэрхэн сэргийлэх талаар хүүхдүүддээ ойлгуулах тухай” Нийгмийн Эрүүл Мэндийн Ухааны Магистр, “Бага, дунд, ахлах ангийн сурагчдад зориулсан сүрьеэ өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх ном”-ын орчуулагч, ХӨСҮТ болон Солонгосын Сүрьеэгийн Нийгэмлэг хамтарсан “Нийгмийн Эрүүл Мэнд”-ийн төслийн менежер М.МӨНХЗУЛтай ярилцахаар урьсан билээ.

Ярилцлагаас онцлох мэдээллүүдийг зочны зөвшөөрөлтэйгээр хүргэж байгааг дараах слайдуудаас харна уу.

Хүмүүсийн төдийлөн мэддэггүй олон төрлийн халдварт өвчин байдаг ба эдгээр халдварт өвчнүүд нь хүмүүсийн нас баралтын шалтгаан болж байна. Хавар агаарын температур нэмэгдэж өвөл хөлдсөн байсан нус, цэр, нян бактери ил гарч амьсгалын замын халдварт өвчин тэр дундаа сүрьеэгийн өвчлөл ихэсдэг.

Манай улс хүүхдийн сүрьеэгийн өвчлөл (10%) өндөр орны тоонд орж байна.

Тиймээс амьсгалын замын халдварт өвчний талаар мэдлэгтэй байх нь эрүүл мэндийн хувьд хохирол амсах эрсдэлийг бууруулж, гэр бүл ойр дотны хүмүүсээ хамгаалах боломжтой.



Ярилцлагыг бүтнээр нь үзэх: https://www.facebook.com/educated.mn/videos/1916615191828523

July 27, 2020

Админ

Educated highlights

МОНГОЛ УЛС ДОТООДЫН АЯЛАЛ ЖУУЧЛАЛД БЭЛЭН ҮҮ?

МОНГОЛ УЛС ДОТООДЫН АЯЛАЛ ЖУУЧЛАЛД БЭЛЭН ҮҮ? 0

2018 оны байдлаар Монгол улсын нийт хүн амын 67,4% (ҮСХ) нь суурин газар болох 859,7 мян.га талбайд буюу нийт нутаг дэвсгэрийн 0,5% (https://www.gazar.gov.mn/p/525-108)-д амьдарч байна. Энэ нь манай улсын 3 хүн тутмын 2 нь суурин газарт амьдралынхаа дийлэнх хугацааг өнгөрөөж буйг харуулж байна. Гэтэл бид жилийн 4 улиралд нутаг сэлгэн нүүдэллэн амьдарч ирсэн өвгөдийн генийг өвлөн төрсөн хүмүүс. Тиймдээ ч унаа тэрэг, дэд бүтцийн хүртээмжтэй байдал өсөхөд дотоодын аялагчдын тоо жилээс жилд өсөн нэмэгдэж байгааг бид бүгд харж байна. Ялангуяа 2014 оноос наадмын амралтыг 5 өдөр болгон өөрчилсөн нь бидэнд ажлаа алдахгүйгээр зуны дэлгэр сайхан цагт гэр бүл, найз нөхөдтэйгээ аялах боломжийг бүрдүүлсэн. Гэвч богино хугацааны масс аялалд орон нутаг бэлэн бус байгааг бүгд л тодорхой түвшинд мэдэрч, санаа зовж байгаа ч хэрхэн энэхүү нийгэм, нийтийн асуудлыг шийдэлцэхээ мэдэхгүй байна.

Миний бодлоор сайхан аялал гэдэг аялагч талаас: байгалийн үзэсгэлэнт өвөрмөц тогтоц, соёлын болон түүхийн үзмэр, таатай цаг агаараас гадна бусад нөхцөлүүд болох хоол хүнс, орчны аюулгүй байдал, тав тух, үйлчилгээ гэх мэт нэлээд хүчин зүйлсээс шалтгаална. Харин зохион байгуулагч талаас сэтгэл хангалуун үйлчлүүлэгч, тогтвортой орлого, байгалийн, соёлын болон биет нөөцүүдийн эвдрэлгүй, элэгдэлгүй байдлыг хэлж болно гэж бодож байна.

Би 2005 оноос хойш Өвөрхангай, Архангай, Булган, Хөвсгөл, Сэлэнгэ, Говь, Хэнтий, Увсын чиглэлд 16 удаа тус бүр 7-21 хоногийн аялал, дээр нь хоттой ойрхон Тэрэлж, Хустай, Багануур болон Төв аймаг чиглэлд 1-2 өдрийн богино аяллыг нэлээд хэдэн удаа гаднын жуулчид, ажлын хамт олон, найз нөхөд болон гэр бүлийнхний хамт хийж байсан ба энэхүү 15 жилийн хугацаанд дотоодын аялал жуучлалын салбарт багагүй туршлага хуримтлуулан сайнтай муутай хөгжлийнх нь гэрч болж буйн хувьд дор хаяж дараах 3 асуудлыг шийдчих юмсан гэж маш ихээр хүсдэг.

Нэгдсэн мэдээллийн системгүй: Хир хэмжээний аялагч тухайн бүс нутгаар аялаад байгааг мэдэхгүй байгаа нь цаашид орон нутагт хөрөнгө оруулалт хийх, аялал жуулчлал хөгжүүлэх шийдвэр гаргахад хүндрэлтэй нөхцөл байдлыг үүсгэж байна. Тиймээс нэгдсэн системд онлайнаар тухайн бүс нутгаар жуулчлах гэж байгаагаа бүртгүүлээд, таарсан хэмжээний төлбөрөө төлөөд машиндаа нэвтрэх зөвшөөрөл авдаг болох. Мэдээж эртхэн бүртгүүлбэл бараг төлбөргүй шахуу байх ба хугацаа тулаад ирвэл арай үнэ нь нэмэгддэг байдлаар. Орчин үед хээрийн зэрлэг амьтдадаа ч чип зүүгээд хаагуур аялсныг нь бүртгэж мэдээд байгаа хирнээ хаагуур хир олон хүн аялаад байгаагаа мэдэхгүй, бүртгэхгүй сууж буй өнөөгийн байдал бол соёлын ухралт хийж буйгаас ялгаагүй л санагддаг. Орон нутгаар аялах эрхээ бүртгүүлэхэд төлсөн хураамж буюу хуримтлуулсан орлого, аялагчдын тоо, маршрут, орлогын зарцуулалт гэх мэт мэдээлэл нь олон нийтэд нээлттэй байдаг болчихвол бүх талдаа эдийн засаг болон нийгэмд асар үр өгөөжтэй зүйл болох нь тодорхой. Мэдээллийн системжүүлэх ажил ч тийм ч өртөг зардал их, нүсэр болохгүй л санагддаг.

Хэрвээ нэгдсэн мэдээллийн сан үүсгээд ирвэл аялал жуучлалын салбарт үүсэж байгаа дараагийн 2 асуудал аяндаа шийдэгдэнэ гэдэгт ч итгэлтэй байна. Бага зэрэг зохион байгуулалт, нэгдсэн уялдаа холбоотой бодлого л дутагдаж байгаа байх.

Дэд бүтцийн буурай хөгжил: Дэд бүтцийн хөгжил сайжрах нь аялагчдын тоотой эерэг хамааралтай нь мэдээж. Зам харгуй, байр сууц, бохир цэвэр ус, жорлон банн, хогийн сав гээд очоод ая тухтай байх бүхий л зүйлс энэ бүлэгт орох байх.

  • Зам: Улсын хэмжээнд Мянганы зам төслийн хүрээнд сүүлийн жилүүдэд зам барих бүтээн байгуулалтын ажил ихээхэн хийгдэж байгаа нь тээвэр төдийгүй аялал жуулчлал хөгжих цаашлаад хөрсний эвдрэл гэмтэл багасахад ихээхэн эерэг нөлөө үзүүлж байна. Хойноос урагшаа, баруунаас зүүн чиглэлд бүх аймгийн төвийг УБ хоттой 100% хатуу хучилттай замаар холбосон хэдий ч элэгдэл гэмтэл, сайжруулалт хийх зэргээс үүдэн зарим зам түр хаагдсан байдалтай байна. УБ – Хархорин – Цэцэрлэгийн замыг үргэлжлүүлэн 2019 оны сүүлээр ашиглалтад оруулсан Увс аймаг хүртэл хийгдсэн хатуу хучилттай замыг ашиглан, би энэ жил 1,100 гаруй км сайхан засмал замаар аялаад ирсэн. Ямартай ч баруун аймгуудыг зорьж буй хэн бүхний хувьд зам муугаас үүдэн хэд хэд хонон, өнжин байж зорьсон газраа очдог байсан нь харьцангуй шийдэгдсэн санагдсан. Гэхдээ олноороо зэрэг 7 сарын 10 болон 11-ний өдөр хотоос гарснаас үүддэг замын түгжрэлийн асуудал нэг хэсэгтээ шийдэгдэхгүй л болов уу. Тиймээс хотоос гараад 200-300 км замд хэвийн түгжрэлтэй буюу цагт 20-40 км/цаг хурдтай явна гэдгээ тооцож аяллаа төлөвлөж байна биз ээ.
  • Жорлон: Зам зуур аятайхан боловсон бие засах газар олдохгүй зорьсон газраа очсон ч энэ асуудал шийдэгдэхгүй. Зам тээврийн хөгжлийн яамнаас улсын чанартай авто замын дагуу 150-200 км тутамд үйлчилгээний цогцолбор байгуулах төлөвлөгөөтэй ажиллаж байгаа болохоор зам зуурын асуудал нь удахгүй шийдэгдэх байх. Харин очсон газарт тав тухтай жорлонг хэрхэн шийдэх бэ гэдэг асуудал хэвээрээ л байна. Одоогоор төвлөрсөн амралттай газруудад л арай гайгүй болохоос хүний хөлөөс жаахан л зайдуу газар бүхэн ил жорлон болж цаасан цэцэг алагласан эвгүй үнэртэй байгалиараа бус бохирдлоороо аялагчдыг угтаж байна. Жорлонг шийдсэн цөөхөн хэдэн газар нь ихэнхдээ нүх ухаж модон жорлон хийгээд шууд байгальд ялгадсыг шингээх, цэвэрлэх процессыг даатгасан шинжтэй байгаа нь үнэхээр гол харламаар. Энгийн жишээ авахад Хөвсгөл нуурын эргийг дагаад завсаргүй шахуу үргэлжилсэн жуулчны бааз, гэр буудал, аялагчдын отгийн хашаа байдгийг очсон хүн болгон л мэдэж байгаа байх. Гэтэл цэвэр цэнгэг нуурын хөвөөн дахь тэр олон жорлонгоос үүсэж буй ялгадас хөрсөндөө шингээд л байх уу? Аялагчид очсон газар бүрээ жаахан хүний нүднээс далд ороод минжүүлсэн хэвээрээ л байх уу? Мэдээж болохгүй, жорлонгийн асуудлыг яаралтай шийдэх хэрэгтэй. Миний санаж байгаагаар ЖОРЛОНГОО ӨӨРЧИЛЬЕ төсөл сүүлийн жилүүдэд эрчимтэй явж байгаа. Тэдний санал болгодогтой ижил БИО жорлонг нэгдсэн амралтын газрын зөвшөөрлийг өгөх болон сунгахдаа заавал байх ёстой гэсэн шаардлага тавьж шалгадаг баймаар. Бас энгийн аялагчдын мэдлэг мэдээллийг нэмэх ажлуудыг шат дараатай хиймээр санагддаг. Маш амархан хамгийн эхний ээлжид хэрэгжүүлэх боломжтой зүйл бол аялагчид хэрэглэсэн цаасаа шууд хээр хаядгаа болих болов уу.

  • Хог хаягдал: За тэгээд хог, хогийн савны асуудал бас л хэцүү. Залуус бие биенээ уриалан хоггүй аялъя, хогтой байвал түүгээд явъя, байгальд хогийн машин очихгүй гэх мэтээр сурталчлах болсон нь сайшаалтай ч багагүй хүмүүс авч очсон зүйлсээ аваад явчих сэтгэлгүй, би л болж байвал бусад нь хамаагүй гэсэн үзэл бодолтой хэвээрээ л байна. Аяллын бүсүүдэд хогны менежмент байхгүйгээс дийлэнхдээ хогийг шатааж устгадаг. Гэтэл аюултай хог хаягдлууд болох шатамхай, тэсрэмтгий, урвалд ордог хог хаягдлыг аялагчид ямар ч мэдлэггүйгээр шууд тэрхүү шатаах хогийн цэгүүдэд хаядаг. Жишээ нь: Хүмүүс дууссан газны саваа шууд хогийн цэг дээр хаядаг. Түүнийг нь шатаахад их тортог утаанаас гадна дэлбэрэлт болж буй мэт их дуу чимээ гарч орчны тав тухыг алдагдуулж, үсэрсэн сав бусад амьд биетүүдийг гэмтээх хүртэл аюултай харагдсан. Үүнээс гадна аюултай хог баттерэй, байгальд маш удаан шингэдэг хог шил гэх мэт шатаах цэгт үлдээгээд явж боломгүй хогууд ч ихээхэн хаягдаж байгаа нь ажиглагдсан. Бид үүнийг зогсоохын тулд хогийг ангилж ялгадаг боловсролыг иргэдэд олгох, хогийг дахин ашиглах жижиг үйлдвэрлэлүүдийг орон нутагт хөгжүүлэх шаардлага зайлшгүй гарч ирсэн болов уу.

  • Майхнаар отоглох цэгүүд: Дийлэнх олонхын хувьд бүхий л аяллын туршид жуулчны баазад хоноод явах үнэтэй тусахаас гадна байгальтайгаа илүү ойр байхын тулд аль болох майхнаар аялахыг илүүд үздэг. Майхнаар аялахад отоглох газрын аюулгүй байдал, цэвэр цэмцгэр, үзэмжтэй, тав тухтай байдал маш чухал. 2010 он хүртэл майхны аялал үнэхээр сайхан байдаг байсан ч одоо аялагчдын тоо ихэссэн бүх зүйлийг байгалийн зохицуулалтаар явуулах нь боломжгүй болжээ. Миний хувьд хэдэн жилийн өмнө Туул голын эрэг дээр майхандаа унтаж байсан гэр бүлийг согтуу хүн машинтайгаа дайрч хөнөөсөн тухай харамсалтай мэдээг сонсноос хойш хээр майханд хонохоос битүүхэн айдаг болсон. Ийм аюултай байдал өнөөдрийнх шиг хүн бүр дураараа зам гарган дуртай зүгтээ явдаг, хүн бүр дуртай газраа майхнаа босгоод хоноглодог үед дахиад гарахгүй гэх баталгаа байхгүй. Тиймээс аялагчдын хоноглох боломжтой машин ордоггүй отгийн бүсийг аяллын бүс болгонд бий болгох хэрэгтэй санагддаг. Бие засах, хог хаях, машин байрлуулах, майхнаа барих бүх газрууд тодорхой байвал хэн ч дуртайяа буудаллан цэвэр орчинд амрахыг хүсэх болов уу.

Аяллын бүтээгдэхүүн: Дотоодын аялал жуулчлал нь хэт улирлын шинж чанартай дийлэнхдээ гаднаас ахиухан мөнгө төлөөд ирдэг цөөн хэдэн аялагчдад зориулагдсан байснаас төдийлөн хөгжөөгүй хэвээр байсаар байна. Сүүлийн жилүүдэд боломжтой иргэдийг гадаадын орнуудаар аялуулах бүтээгдэхүүнүүд чамгүй хөгжсөн. Дотооддоо аялах урсгалыг зохион байгуулж мөнгө болгох санаачилгууд бага багаар гарч ирэн түрүүлж алхдаг цөөн бизнесийнхэн энэ салбар дээр ажиллаад эхэлжээ. Адал явдалт, морин, зураг авахуулах, найз нөхдийн, байгууллага хамт олны гээд нэлээд өвөрмөц аяллууд зах зээлд санал болгож эхэлсэн нь сайшаалтай ч аялагчдын хэрэгцээг бүрэн хангаж чадахгүй хэвээр байгаа мэт санагддаг. Жишээлбэл: Аялагч ихтэй газруудын худалдааны сонголт маш муу. Жишээлбэл: хүмүүс нуур дээр ирж байгаа бол нууранд орох хүмүүсийн хэрэгцээтэй усны хувцас, нарны малгай, хийлдэг усны тоглоомууд гэх мэт зугаацахад нэмэр болох зүйлсийг зарвал аль алиндаа ашигтай. Бас нутгийн иргэдийн үйлдвэрлэсэн нутгийн бренд бүтээгдэхүүнүүдийг зарж орон нутагтаа тодорхой орлого бий болгож үйлдвэрлэл хөгжүүлэх хэрэгтэй санагдсан. Томоохон суурин тосгонд очсон ч энэ нутгаар аялснаа дурсгал болгоод авчих зүйл бараг байхгүй харагддаг.

Мөн боломжийн үнэтэй жолооч, тогооч, хөтчөөр хангах, зөөх ачих ажилтнаар хангах үйлчилгээ ч дутагдалтай л байна. Намайг 15 жилийн өмнө хөтөч хийдэг байхад үүргэвчтэй аялагчдад зориулсан жолооч, хөтөч, тогоочоор хангадаг үйлчилгээ гарчихсан байсан ч дотоодын аялагчдад үйлчилгээ үзүүлдэг ийм газрууд байхгүй тул ихэнх маань танилаараа дамжуулан бараг гуйж аялалд туслах хүн олно үгүй бол өөрсдөө жолоочоо, тогоочоо хийж явсаар аяллын дараа бөөн ядаргаанд орсон хүмүүс болсон байдаг.

Би ч та ч эх орондоо хайртай, дотнын хүмүүстэйгээ сайхан аялах хүсэлтэй. Гэтэл зарим зүйлс болохгүй байна. Болохгүйг шүүмжлэх Монгол хүмүүний нүд хурц ч болдог болгох шийдэл ярьдаг нь цөөхөн тул энэхүү нийтлэлдээ асуудалболон шийдлийг аль алийг нь тусгахыг хичээлээ. Ганц надад л гэхэд маш их санал байхад аялагч болон салбарын мэргэжилтэн та бүхэнд бүүр л их санал, зөвлөмж байдаг болов уу. Хэрвээ танд аялал жуучлалын салбарыг хөгжүүлэх, түүнд нь оролцоотой байх хүсэл байдаг бол манай 7-р сарын Educated Community /Эдүкэйтэд Хотол/ -н уулзалтад оролцохыг урьж байна. Уулзалтад салбарын мэргэжилтэн, экспертүүдийг оролцуулан “Дотоодын аялал жуучлал: боломж ба сорилтууд” сэдвийн хүрээнд дугуй ширээний хэлэлцүүлэг хийх тул та бүхэн уулзалтад ирж аялал жуучлалын салбарын өргөн хэмжээний мэдлэгийг авахаас гадна өөрийн туршлага, саналыг хуваалцан, нийгмийн идэвхтэй иргэн байх боломжоо ашиглаарай. Бид уулзалтаас гарсан саналыг БОАЖЯ, олон улсын байгууллагын аялал жуучлал хариуцсан нэгжүүд болон холбогдох газруудад дамжуулан ажил хэрэг болох тал дээр нь үргэлжлүүлэн ажиллах болно.

Цаашид одоогийнх шигээ бөөнөөрөө зохион байгуулалтгүй аялаж чадлаараа бусниулаад байвал хэдэн жилийн дараа зуны улиралд гаднаас ирдэг жуулчид нь ч байхгүй болж тухайн орон нутгийн экологийн тэнцвэрт байдал ч алдагдах хэмжээнд хүрэх нь нүднээ илт байна. Байгаа багахан юмаа додомдоод өнгө зүсийг засаад явдаг улс өчнөөн байхад түүх, соёл, байгалийн өвөрмөц тогтоц бүхий чамлахааргүй баялаг эх оронтой бид яаж юмаа үгүй хийж болдгийн жишээ болохоор арчаагүй амьдарч болохгүй. Уншигч танд аялал жуучлалын салбарт хэрэгжүүлээсэй гэсэн санал байвал educated.mn@gmail.com хаягаар илгээх боломжтой.

October 6, 2019

Админ

Business ConsultingsEducated highlights

ТОГТВОРТОЙ ХӨГЖЛИЙН ЗОРИЛГУУДАД ХҮРЭХ ЦОРЫН ГАНЦ ЗАМ БОЛ ИННОВАЦ

ТОГТВОРТОЙ ХӨГЖЛИЙН ЗОРИЛГУУДАД ХҮРЭХ ЦОРЫН ГАНЦ ЗАМ БОЛ ИННОВАЦ 0

Дэлхийн өнцөг буланд байгаа олон байгууллагууд дор бүрнээ НҮБ-аас баталсан Тогтвортой Хөгжлийн 2030 оны төлөвлөгөөнд тусгасан зорилгуудын хэрэгжилт хэр байгааг хэмжиж байна. Үүнээс нэг л зүйл тодорхой байгаа нь улам бүр өсөн нэмэгдэж буй нийгмийн хэрэгцээтэй харьцуулахад бид хэтэрхий удаан урагшилж байгаа учир тус зорилгуудад хүрэхгүй байх аюул тулгараад байна.

НҮБ-аас баталсан Тогтвортой Хөгжлийн 17 цогц Зорилгууд (SDG)-д хүрэхийн тулд өнөөдөр тус зорилгуудад хүрэхэд чиглэн зарцуулагдаж буй санхүүжилттэй харьцуулахад жил бүр ойролцоогоор 2.5 их наяд ам.долларын хөрөнгө оруулалт нэмж шаардагдах нь анхнаасаа л тодорхой байсан. Мөн төрийн салбар, нийгмийн салбартай үр дүнтэй хамтран ажиллахын сацуу хувийн салбарын асар их нөөц бололцоог үр ашигтай ашиглахад онцгойлон анхаарах шаардлагатай. Үүнтэй холбогдуулан, Boston Consulting Group болон SDG-г дэмжигч байгууллагууд хамтран төр, хувийн болон нийгмийн салбарууд SDG-д хүрэхэд түлхэц үзүүлэх шинэ загварчлалуудыг боловсруулж байна. Тухайлбал, бид компаниудыг өөрсдийн нөөц бололцоог дайчлан нийгмийн асуудлуудыг шийдвэрлэх боломжуудыг нэмэгдүүлж, шинэ төрлийн капиталуудыг хөдөлгөөнд оруулахыг уриалж байгаа.

Дээрх мэт арга хэмжээнүүд чухал хэдий ч хангалттай биш юм.
Одоо хийгдэж байгаа болон цаашид шаардлагатай хөрөнгө оруулалтын зөрүүг арилгах арга замуудыг эрэлхийлэхээс гадна одоогоор тодорхойлоод буй хөрөнгө оруулалтын хэмжээг хэрхэн бууруулах, мөн тус зорилгуудад хүрэхэд шаардлагатай хэмээн тодорхойлсон хугацааг хэрхэн бууруулахад зэрэг анхаарлаа хандуулах хэрэгтэй.

Бид энэ хоёр чиглэлээр хоёулангаар нь үр дүн гаргах боломжтой, гэхдээ зөвхөн инновацийг хөшүүрэг болгож чадвал. Дэлхийн хаа нэгтээ бий болгоод, хэрэглээд, үр дүнд хүрсэн технологи, төрөл бүрийн арга замууд хангалттай бий. Эдгээрийг илүү олон газар, олон талаар ашиглаж чадвал SDG -д хүрэхэд шаардлагатай байгаа нэмэлт хөрөнгө оруулалтын хэмжээг бууруулж чадна. Иймд SDG-д хүрэхийн тулд инновац хийж, түүнийгээ хэрэгжүүлэх тал дээр нухацтай хандах цаг болжээ.

ШААРДЛАГАТАЙ ХӨРӨНГӨ ОРУУЛАЛТЫН ХЭМЖЭЭГ БАГАСГАХ АРГА ЗАМУУД

Тогтвортой хөгжлийг дэмжигчид дэлхийн өнцөг булан бүрт хэдэн арван удаа цуглан SDG-д хүрэхэд шаардлагатай тоглоомын төлөвлөгөөг боловсруулж байна. Харамсалтай нь эдгээр бүх сайн сайхны төлөөх хүчин чармайлт 2030 оны зорилгуудад хүрэхэд шаардлагатай байгаа SDG-ийн хөрөнгө оруулалтын зөрүүг нөхөхөд хангалттай үр дүнг, хангалттай хурдаар авчирч чадаагүй л байна. Мөн, энэхүү талбарыг толгойлж байх ёстой олон талт болон хоёр талт хөгжлийн санхүүжилтийн байгууллагууд, үндэсний хөгжлийн агентлагууд зөв зүйтэй алсын хараа, үзэл баримтлалтай хэдий ч хангалттай хурдан хөдлөхгүй байна. Тэд хэд хэдэн тал дээр сорилттой тулгарч байгаа нь өөрсдийн ажлын болон зохион байгуулалтын хэлбэрээ өөрчлөх, шаардлагатай байгаа мэдлэг, ур чадваруудыг бий болгох, хөрөнгө оруулагчдын оруулахад бэлэн байгаа капиталыг түргэн хугацаанд эргэлтэнд оруулахуйц шаардлага хангасан томоохон хөгжлийн төслүүдийг боловсруулах зэрэг байна.
Бидний шинжилснээр өнөөдөр SDG-д хүрэхэд шаардлагатай анхаарал, нөөц бололцоонууд дараах гурван чухал бөгөөд тулгамдсан стратегиудад төвлөрч байна.

1. Салбар хоорондын шинэ хамтын ажиллагаануудыг бий болгох. НҮБ одоогоор 4000 гаран хамтын ажиллагаануудыг Сайн Дурын Ажил, Олон Талт Хамтын Ажиллагааны Глобал Бүртгэлдээ бүртгэснээс тэдгээрийн зарим нь бизнесийн байгууллагууд өөрчлөлтийг авчирч болох тусгай сэдэвчилсэн зорилтуудыг тавин ажиллаж байна. Тухайлбал Тогтвортой Хөгжил ба Эрүүл мэндийн төлөөх Хүнс тэжээлийн шинэчлэлт хэмээх хамтын ажиллагаа нь 2030 он гэхэд эрүүл, тогтвортой хүнсний үйлдвэрлэлийг дэлхий даяар хэвшүүлэх зорилгод хүрэхэд чиглэсэн хэрэглэгч төвтэй, системийн аргачлалыг ашигладаг. Мөн Санхүүгийн Хүртээмжтэй байдлыг бий болгох Гүйцэтгэх захирлуудын хамтын ажиллагаа нь өөр өөр салбарын дэлхийн хэмжээний арван корпорацийг нэгтгэсэн ба хувийн хэвшил хоорондын хамтын ажиллагаа, санхүүгийн хүртээмжийг нэмэгдүүлэхэд чиглүүлдэг.

2. Байгууллагуудын стратегийг дахин загварчлах нь. Маш олон тэргүүлэгч байгууллагууд байгаль орчин, нийгэм, засаглалын үзүүлэлтүүдэд илүү анхаарал хандуулах болсон. Тэд өөрсдийн өрсөлдөх чадвар, шинэ бизнесүүдээ тодорхойлохдоо өөрсдийн үйл ажиллагааны байгаль орчны тогтвортой байдалд үзүүлэх нөлөөлөл болон нийгмийн эрэлт хэрэгцээг хангаж байгаа эсэхийг нарийн бодолцож үзэхээс авахуулаад заримдаа бүр SDG-д хүрэхэд чиглэсэн туйлын тодорхой байдлаар харах өнцгөө илүү томруулах болсон. Иймэрхүү хүчин чармайлтуудаас харахад компаниуд өөрсдийн байгууллагын стратеги, гүйцэтгэлд нийгмийн асуудлуудыг шингээх тал дээр дахин бодолцсоноор, эцсийн дүндээ хөрөнгө оруулагчдаасаа ч сайшаал хүртэх боломжтойг харуулж байна.

3. Капиталыг нийгмийн үр нөлөөнд чиглүүлэн хөдөлгөх нь. Нийгмийн хариуцлагын шинжтэй хөрөнгө оруулалтууд, байгаль орчин, нийгэм, засаглалын үзүүлэлтүүдийг сайжруулахад чиглэсэн сангууд, SDG-тэй холбоотой шинэ төрлийн бонд (тэдгээрийн ихэнх нь нийлүүлэлтээсээ давсан эрэлттэй байна) зэрэг нь SDG -д хүрэхэд шаардлагатай капиталыг хөдөлгөх боломжтой гэдгийг нотолж байна. Энэ нь хөгжлийн болон нийгмийн зорилго бүхий байгууллагуудад хувийн капиталыг ашиглах шинэ боломжуудыг өгч байна.

ИННОВАЦ: ТОМ ХӨДӨЛГӨГЧ ХҮЧ

SDG-д хүрэхэд ахиц гаргахад дээрх гурван стратеги бүгд чухалын адил SDG -ийн хөрөнгө оруулалтын чиглэлийг тэр чигээр нь өөрчлөхийн оронд шаардлагатай байгаа хөрөнгө оруулалтаа л гүйцээхэд хамаг анхаарал нь төвлөрөөд явах нь хялбар. Энэ нь тийм ч хачирхалтай зүйл биш юм. Ер нь бол SDG-ийн тухай бодол, хэлэлцээр хөгжлийн салбарынханаас л анхлан гарсан шүү дээ. Гэтэл SDG-ийн талаарх яриа хэлэлцээрүүд нь төсөв батлуулах, батлагдсан хөтөлбөрүүдийн дагуу л ажиллах зэргээр хөгжлийн салбарынханд тулгардаг гацаанд орчихоод байна.
Энэ нь төлөвлөгчид болон шийдвэр гаргагчдыг хөгжлийн үр дүн авчрахын тулд өмнө хийгддэг байсан л арга хэмжээнүүдээ өмнө хийгддэг л байсан тооцоололдоо үндэслэн хуучин загвараараа, хуучин хөтөлбөрөөрөө ажиллахыг шаардаж байна. Ингэж ажиллавал гэнэтийн, шилжилт өөрчлөлтийн инновац хийгдэхгүй.
Бизнест бол инновац нь боломжит шийдлүүдийн төсөв мөнгө, тэдгээрийг гүйцэтгэх хугацааг мэдэгдэхүйц өөрчилж чаддаг. Шинэ технологиуд, шинэ аргачлалууд нь өсөлтөнд хүрэх зардлыг үндсээр нь өөрчлөх боломжийг өгдөг. Иймээс инновац бол SDG-д хүрэхэд туйлын чухал юм. Инновац нь нийгэмд нөлөөлөл компанийн стратегиуд болон салбар хоорондын хамтын ажиллагаануудаас гаргасан санаачилгуудыг хэрэгжүүлэхэд дэм болж, эерэг нөлөө үзүүлж чадна. Үүний зэрэгцээ капиталыг илүү хөдөлгөснөөр дээрх хоёр түвшинд аль алинд нь илүү үр нөлөөг авчирна.
Мэдээж үр дүнтэй инновац өнөөдөр дэлхийн өнцөг булан бүрт хийгдэж байгаа. Ихэнх хөгжлийн байгууллагууд инновацын баг байгуулан өөрсдийн инновацын чадамжаа дээшлүүлж, төсөл хөтөлбөрүүдээ төлөвлөж, хэрэгжүүлэх инновацид санхүүжилт хийж байна. Бусад төрөл бүрийн л инновацид чиглэсэн Инновацийн Лабораториуд, MIT SOLVE, UNLEASH зэрэг хүчин чармайлтууд гаран, хэрэгжиж байна. Түүнчлэн улс орнуудын инновацийн чадамжийг системтэйгээр өсгөх шинжлэх ухаан, технологи, инновацийн зураглал хийх ажлууд ч явагдаж байна. Харамсалтай нь эдгээр хүчин чармайлтын ихэнх нь томоохон хэмжээний инновацийг авчирч чадаагүй л байна. Хувийн салбарын зүгээс SDG-д хүрэх хүчин чармайлтыг илүү үр дүнтэй болгоход хийж чадах хамгийн хүчтэй бөгөөд онцлог чанар нь хурдтай инновац хийх, инновац хийхэд шаардлагатай капиталыг татах, мөн инновацыг өргөн хүрээнд нэвтрүүлэх юм. Ийм инновацлаг комбинац төрийн болон нийгмийн салбаруудад төдийлэн байдаггүй, харин хувийн салбарын цусанд шингэсэн байдаг.
Жил бүр, BCG-ээс дэлхийн хамгийн инновацлаг компаниудыг тайлагнадаг. Манай судалгаа нь амжилттай инновац ямархуу байдаг, түүнд хүрэхийн тулд ямархуу өөрчлөлт, шинэчлэлт шаардлагатай байгааг олж илрүүлдэг. Амжилттай инновацын цөмд шинэ бодол, хандлагуудыг гаргаж, хөхиүлэн дэмждэг байгууллагын соёлыг төлөвшүүлэхийн тулд уйгагүй зүтгэх, мөн инновацыг тэр даруй хүлээж авч, бүх талаар хэрэгжүүлэх байгууллагын чадавхи байдаг.
Инновацын талаарх тоймгүй олон жишээнд хэрвээ хувийн салбарын тус дэмээр хэмжээ болон хэрэгжих хурдаа нэмэгдүүлж чадвал инновац хэрхэн өргөжин тэлж болдог талаар онцолдог.

Өлсгөлөн. НҮБ-ын Дэлхийн Хүнсний Хөтөлбөр (WFP) нь 2016 онд дэлхийн өлсгөлөнгийн асуудлыг шийдэх шинэ арга замуудыг илрүүлж, дэмжиж, дэлгэрүүлэхийн тулд Инновацийн Хурдасгуур бий болгосон. Тэндээс гарсан нэг туршилтын төсөл болох Building Blocks нь Йорданы Азрак хуаранд буй Сирийн дүрвэгсдэд блокчэйн технологийн тусламжтай дижитал хэлбэрийн мөнгийг илүү найдвартай, хялбар аргаар хүлээн авах шийдлийг санал болгодог. Тус санаачилга нь өмнө нь урт цуваа дараалал, бичиг цаас, гар ажиллагаа шаарддаг байсан процессыг хэдхэн секундын дотор хийж болдог болгосон. Түүнчлэн, бэлэн мөнгө тараах системийг автоматжуулж, дундын ажиллагааг үгүй болгосноор, WFP нь уг шилжүүлэг хийхэд шаардлагатай байсан зардлыг 98%-иар багасгаж, байгууллагынхаа зардлыг хэмнэснээр гол хүмүүнлэгийн үйлст зориулах санхүүжилтээ нэмж чадсан. Энэхүү санаачилга амжилттай болсон нь WFP-иас тус санаачилгыг 2018 онд бүр өргөжүүлж, одоо Йордан даяар суурьшсан 100,000 гаруй дүрвэгсдийг дэмжих хэмжээнд хүрээд байна. WFP, НҮБ-ын Эмэгтэйчүүдийн салбар байгууллага хамтран Building Blocks платформыг Йордан дахь хүнс тэжээлийн найдваргүй нөхцөлд амьдардаг Сирийн эмэгтэйчүүдэд тусламж хүргэхдээ ашиглаж байна.

Эрүүл ахуй. Хог хаягдлыг аюулгүй хогийн цэгт хүргэнэ гэдэг олон орны хувьд томоохон сорилт болдог. Эрүүл ахуйг зохих түвшинд хангаж чадахгүй бол төрөл бүрийн өвчин тарааж, дэлхий даяарх улаан бурхан, хумхаа, ДОХ зэрэг өвчнүүдээр нас барагсдын тоонд ч нөлөөлдөг. Инновацыг урьтал болгодог The Bill & Melinda Gates Сангаас хог хаягдлыг усанд хаягдаж, урсахаас өмнө боловсруулж, шахмал түлш болгодог хуурай технологи зэрэг эрүүл ахуйн шинэ, зардалд хэмнэлттэй технологиудыг зохион бүтээгчдэд санхүүжилт олгодог. Хувийн компаниуд хэзээ нэгэн цагт дээрх мэт технологийг ашиглан, 2030 он гэхэд 6 тэрбум ам.долларт хүрэх энэ төрлийн зах зээлийн хэсгийг ч болов эзэмших бизээ.

Эрүүл Ус. Шинэ төрлийн технологиудын тусламжтай дэлхийн өнцөг булан бүрт 2.1 тэрбум хүнд тулгамдаад буй цэвэр усны хомсдолын асуудлыг шийдэх боломжтой. Нэгэн шинэ арга бол зохион бүтээгч Alfredo Zolezzi -ийн бохир усыг хоргүйжүүлж, бараг бүх вирус, бактериудаас нь секундын аравны хоёртой тэнцэх хугацаанд нь л цэвэршүүлдэг плазма усны систем юм.

Боловсрол. Энэтхэгт 2700 хүүхдийн өдөр өнжүүлэх төв бага насны хүүхдийн боловсролыг дэмжих чиглэлээр гар утасны апп ашиглаж байна. Тус улсад хүүхдийн өдөр өнжүүлэх төв нь хүүхэд, шинэ төрсөн ээжүүдэд асаргаа үйлчилгээ үзүүлэхээс гадна гурваас зургаан насны хүүхдүүдэд хичээл ордог. Ийм их ачаалалтай ажилладаг учир тус төрлийн төвийн ажилтнууд яг хичээлээ заахдаа зарцуулах цаг тун хомс байдаг. Харин аппликэйшн ашигласнаар хэд, хэдэн байдлаар хичээл заах цагаа уртасгаж, чанаржуулах боломжтой болдог. Тус апп нь багш нарт хичээлээ төлөвлөх боломж олгож, төрөл бүрийн видеогоор дамжуулан боловсролын үйл ажиллагаануудаа хэрхэн явуулах зааварчилгааг ч өгчихдөг. Апп-ын тусламжтай багш нар тоглоом тоглож буй байдлаар хичээлээ төлөвлөөд, сурагчдад нь гарч буй үр дүнг хянаад, эцэг эхчүүдтэй тулж мессежээр харьцах боломжоор хангагддаг. Тус апп-ыг багш нарын 70 гаран хувь нь ашиглах болсон нь гайхалтай үр дүн юм. Түүнээс гадна, яг хичээл заахад хоёроос илүү цагийг зарцуулдаг багш нарын тоо 60 гаран хувиар өссөн.

Санхүүгийн хүртээмжтэй байдал. Энэ талбар дээр бүр илүү эерэг өсөлт, дэвшлүүд гарч байгаа. Банкууд, харилцаа холбооны салбарынхан болон бусад тоглогчид гар утасны болон дижитал технологиудыг санхүүгийн үйлчилгээний зардал, ашиг болон хүртээмжийг урьд нь хүртэж чаддаггүй байсан хүн амын хэсгүүдэд зээл төдийгүй даатгалын үйлчилгээ авах хүртэл нь өөрчилсөн дижитал технологиудыг боловсруулан, нэвтрүүлээд байна.

Байгаль орчны тогтвортой байдал. 

“Байгаль орчны хамгааллын WWF байгууллагаас зөвхөн далайн хоол, үхрийн мах, элсэн чихэр, цаас, даавуу зэрэг наймхан төрлийн өргөн хэрэглээний бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэл байгаль орчны доройтлыг хамгийн ихээр бий болгодог гэдгийг илрүүлжээ”.

Үүнийг шийдэхийн тулд WWF-аас BCG Digital Ventures-тэй хамтран OpenSC хэмээх дээрх найман төрлийн өргөн хэрэглээний бүтээгдэхүүний тогтвортой үйлдвэрлэл болон хэрэглээг дэмжих технологи суурьтай платформ бүтээсэн. Тоон шинжлэх ухаан, машин судлал, блокчэйн зэрэг хэрэгслийн тусламжтай бүтээгдсэн энэхүү платформ бизнесүүд болон хэрэглэгчдийг өөрсдийнх нь хэрэглэж буй бүтээгдэхүүнээ нийлүүлэлтийн гинжин хэлхээний туршид байгаль орчинд ээлтэй болон ёс зүйтэй үйлдвэрлэлийн процессоор дамжиж уу гэдгийг хянах боломжийг олгодог. Хэрэглэгчид өөрсдийн хэрэглэж буй бүтээгдэхүүн дээрх QR code-ийг уншуулан уг бүтээгдэхүүн хаанаас ирсэн, үйлдвэрлэлийн явцад байгаль орчинд ээлтэй байж уу, өөрсдийнх нь гар дээр ирэхээс өмнө нийлүүлэлтийн суваг нь хаагуур хэрхэн явагдсан зэргийг харах боломжтой.

SDG-Д ХҮРЭХ ИННОВАЦИЙН СТРАТЕГИЭ ШАЛГААРАЙ!

Бид илүү их зүйлийг, илүү өргөн хүрээнд хийх шаардлагатай байна. Төрийн салбар, нийгмийн салбарынхан хувийн салбарын хамгийн инновацлаг байгууллагуудын арвин нөөц боломж, ур чадваруудыг SDG-д хүрэхэд ашиглах үүднээс тэдний хамтын ажиллагааг сэдэлжүүлэх стратегийг нэн даруй бий болгох хэрэгтэй. Ингэснээр, тэргүүлэгч байгууллагуудтай төрөл бүрийн инновацыг хамтран бий болгож, өргөн утгаар хэрэгжүүлж, шинэ технологиудыг хурдан хугацаанд хамгийн хэрэгцээтэй байгаа газруудад нь нэвтрүүлэх боломжтой болно.

Ингэхийн өмнө, төрийн, нийгмийн болон хувийн салбарын дээд түвшний удирдлагууд аливаа байгууллагын SDG-д хүрэхэд гүйцэтгэж буй инновацын хүчин чармайлтыг нь тодорхой хэдэн асуултын дагуу шалгах хэрэгтэй. Хэрвээ тэдгээр асуултуудад өгөх хариулт нь хангалтгүй байвал инновацийн стратеги дээрээ дахин ажиллах шаардлагатай болжээ гэсэн үг.
Засгийн газраас мандаттай хөгжлийн институцууд, нийгмийн зорилготой байгууллагууд болон сангууд дараах асуултуудыг өөрсдөөсөө асуугаад үзээрэй.

  • Бид 2030 оны зорилгуудад хүрэхэд шаардлагатай хөрөнгө оруулалтыг нэмэгдүүлж, үр дүнг өсгөх эрс өөрчлөлтийг авчрах инновацыг байгууллагынхаа эрх, үүргийн хүрээнд яг хэрхэн хийхээ тодорхойлсон эсэх?
  • Бидний төлөвлөсөн инновацийг бий болгоход шаардлагатай чадамж бүхий компаниуд, байгууллагууд, хөрөнгө оруулагчдаа тодорхойлсон эсэх? Бид тэдгээр байгууллагуудын инновац хийх чадамж болон чадавхийг бүрэн ойлгохын тулд SDG-ийн тодорхой хэрэгцээнүүдийн талаар мэдлэг, мэдээлэл өгч, боломжит шийдлүүдийг хамтран боловсруулж, тэдний оролцоог хөхиүлэн дэмжих, учирч болзошгүй эрсдэлүүдийг бууруулах арга хэмжээнүүдийг авч байгаа эсэх?
  • Бид хувийн салбарын болон венч капиталын ертөнцийн шилдэг жишээнүүдээс суралцаж инновацийн багц бий болгон, хөгжүүлэхдээ ашиглаж байгаа эсэх? Бид тарж бутрах, хүчээ тарамдах, давхардсан ажил хийхээс зайлсхийж, түүний оронд бусад талуудтай өндөр үр дүнтэй санаануудыг бий болгох тал дээр хамтран ажиллаж чадаж байгаа эсэх?
  • Бид байгууллагын төсвөө инновац авчрах томоохон сорилт, туршилтуудыг дэмжих, эрчимжүүлэх, эрсдэлийг бууруулахад чиглүүлж, инновацаас хамгийн өндөр үр дүнг авчрахад анхаарлаа хандуулж байгаа эсэх?
  • Бид байгууллагаа дээрх даалгавруудыг үр дүнтэйгээр гүйцэтгэх боломжоор хангаж, хувийн салбартай хамтран ажиллах, тэдгээрийг хааж боож, дарж үгүй хийдэггүй соёлыг дэвжүүлж байгаа эсэх?
  • Төрөл бүрийн асуултуудад хариулах нь компаниудыг ч SDG-д хүрэхэд чиглэсэн инновацийн хүчин чармайлтаа илүү сайжруулахад тустай.
  • Танай компанийн өсөлтийн стратегид SDG-д хүрэхтэй холбоотой бизнесийн шинэ боломжуудыг тодорхойлж, шинэ түвшний өсөлт, илүү өргөн хүрээний нийгмийн нөлөөллийг бий болгоход чиглэсэн компаний чадамжуудын хэлбэрийг бодолцож үзсэн эсэх?
  • Танай компани инновацийн ямар багц (шинэ технологи, бүтээгдэхүүн, үйлчилгээ гэх мэт) SDG-д хүрэхэд чиглэсэн өөрчлөлтүүдийг хийхэд шаардлагатайг ойлгож байгаа эсэх?
  • Танай компани SDG-ийн тодорхой зорилгуудад хүрэхэд бодитой үр дүн авчрахаар хамтран ажиллаж буй салбарын ассоциацуудад нэгдэн орсон эсэх? Хэрвээ тийм бол үр дүн эхнээс нь гаргаж эхэлсэн эсэх?
  • Танай компани SDG-д инновац, бизнесийн шинэ өсөлтөөр дамжуулан хүрэхэд төрийн, хоёр талт болон олон талт хөгжлийн агентлагуудтай хамтын ажиллагаа тогтоосон эсэх?
  • Танай компани хөгжлийн агентлагуудын арга механизмуудыг ашиглаж SDG-д хүрэхэд нэмэр болох хөрөнгө оруулалтын эрсдэлийг бууруулж, шинэ инновацийг нэвтрүүлэхэд нягт хамтран ажиллаж байгаа эсэх?

Төр, нийгэм, хувийн салбар дахь SDG -ийн манлайлагчид минь 2030 хүртэлх уралдаанд хэрхэн гүйж буйгаа дүгнэх цаг болжээ. Хэдийгээр бидний дунд хурдан гүйгчид байгаа ч бид 2030 онд барианд орох цаг болоход барианаас хамаагүй хол хоцорсон байх эрсдэлд орсон байна. Гэсэн хэдий ч бид хувийн салбарын инновацийг SDG-д хүрэхэд чиглүүлж чадвал уралдаандаа амжилттай оролцож өндөрлүүлэх боломж бидэнд бас байна.

 

 

Эх сурвалж: https://www.bcg.com