Archive for the
‘Зөвлөгөө’ Category

Англи хэлээр харилцагчдын Монголын холбоо-ноос 13 дахь удаагаа Англи хэлээр уран илтгэх улсын аваргыг шалгаруулах тэмцээнийг Монгол дахь Английн ЭСЯ болон Mongolia Needs You ТББ-тай хамтран зохион байгууллаа. Тус тэмцээний ялагч Англи улсын Лондон хотод зохион байгуулагдах Олон улсын уран илтгэлийн тэмцээнд улсаа төлөөлөн оролцох эрхээр шагнагддаг юм.

Миний бие тус тэмцээний үндсэн шалгууруудын нэг болох 16-20 настай байх гэдэг шалгуурыг хангаж байх үедээ 3 жил дараалан оролцож, үе тэнгийнхнээсээ үлгэр дууриал авч, өөрийгөө хөгжүүлж, одоо салбар салбарт амжилттай яваа олон мундаг залуустай анх тус тэмцээний үеэр танилцаж байв. Хэдэн жилийн өмнөөс энэ үр өгөөжтэй үйл ажиллагааг зохион байгуулахад гар бие оролцон, хөтлөхдөө хөтлөн, шүүхдээ шүүж явахад залуусын илтгэх чадвар, ялангуяа Англи хэлээр илтгэх чадварын талаар сурсан, ажиглагдсан зарим зүйлсийг доор хуваалцъя.

Хүмүүс таныг сонсож эхэлснээсээ хойш 10 секундын дотор үргэлжлүүлэн анхаарал хандуулах эсэхээ шийддэг. 

Дээрх тэмцээнд оролцогч залуусын Англи хэлний чадвар жилээс жилд сайжирч буйд зохион байгуулагчдын зүгээс тун сэтгэл хангалуун байгаа. Зарим залуус үнэхээр өөртөө итгэлтэй, цэгцтэй, биеэ зөв авч явж чадаж буй нь зөвхөн илтгэлийн тэмцээн бус ажлын талбар, нийгмийн харилцаанд нь онцгой ач холбогдолтой. Энэ жилийн тэмцээний ялагч А. Тэргэл маань Англи хэлийг эх хэл шигээ сурахад ээж, эгч хоёрынх нь багаас нь гэртээ гадаад хэлийг ээлжлэн хэрэглэж чихэнд нь хоногшуулж, хэлэнд нь зүгшрүүлсэнтэй холбоотой гэж хэлж байв. Үүнтэй адил хүүхэд, залуус маань багаасаа л анги хамт олныхоо өмнө чөлөөтэй ярьж, санаа бодлоо илэрхийлж сурах хэрэгтэй байх нь. Мөн эцэг эхчүүд, эгч ах нар нь багачуудыгаа бага гэлтгүй олны өмнө ярих, илтгэх, санаа бодлоо чөлөөтэй илэрхийлэх чадварт сургах нөхцлийг нь бүрдүүлж өгөхөд анхаарах хэрэгтэй байх нь. Товчоор “practice makes perfect”. Энэ тэмцээн олон залуусын хувьд илтгэх, олны өмнө ярих дадал, чадварт суралцах томоохон дасгал, сургуулилт болдогт бид баяртай байдаг.

Илтгэлийн чинь сонсогч, үзэгч хэн бэ гэдэгт анхаарч сэдэв, ярианыхаа өнгө аяс, өгөх гэсэн санаа мессежээ тодорхойлоорой.

Монгол улс 16 нас хүрсэн иргэддээ иргэний үнэмлэх олгож, хариуцлага үүрүүлж эхэлдэг. Дэлхийн ихэнх оронд сонгуульд оролцож, улс эх орныхоо ирээдүйг тодорхойлон шийдвэрлэх үүргийг 18-наас дээш насныхандаа оногдуулдаг. Олон улсад 16-20 насныханыг “young adults” буюу насанд хүрэгсэд ангилалд оруулдаг. Тэгэхээр дээрх тэмцээнд оролцогчдоос шүүгчид болон үзэгчид судалгаатай, нийтэд хамаатай, шийдэл санал болгосон сэдвийг илтгэлээрээ дамжуулан хөндөхийг голчлон хүлээдэг. Харин дээрх тэмцээнд оролцогчдын сонгосон сэдвээс анзаарагдсан түгээмэл алдаа нь тэд илтгэлийг нь шүүх Англи улсын Элчин сайд, Дэлхийн банкны мэргэжилтэн, алдарт Оксфордын их сургуулийн магистрын зэрэг бүхий эрхмүүдэд хандсан бус үе тэнгийн найз нөхөддөө зөвлөсөн, тэдэнд урам өгөн зоригжуулсан маягтай сэдвүүдийг голчлон сонгосон байв. Энэ мэтээр та бүхэн олон нийтийн өмнө илтгэл тавих, яриа хийх шаардлагатай тулгарвал өөрийг тань сонсогчид, шүүгчид, үзэгчид хэн бэ, тэд таниас юу сонсохыг хүсч, хүлээж байгаа бол гэдэгт хамгийн түрүүнд анхаарлаа хандуулж, бэлтгэлээ сайн базааж байгаарай.

Англи хэлээр харилцагчдын Монголын холбоо –ноос энэ мэт Монгол хүүхэд, залуус, олон нийтийн Англи хэлний чадварыг дээшлүүлэхэд чиглэсэн төдийгүй олон улсын түвшинд үе тэнгийнхэнтэйгээ өөрсдийгөө харьцуулан, хөгжих боломжуудыг олгох хөтөлбөрүүдийг уламжлал болгон зохион байгуулдаг. Тус байгууллагын үйл ажиллагааны талаар цаг алдалгүй мэдээлэл авахыг хүсвэл Facebook хуудсанд нь нэгдээрэй.

Байнгын хурдтай, гүйцэтгэл өндөртэй ажиллахыг шаардах болсон өнөөгийн ажлын талбарт таны дарга юмуу хүний нөөцийн удирдлагуудад таны авъяас чадварыг яавал хамгийн дээд зэргээр ашиглах, хөгжүүлэх талаар нарийн бодох цаг болоод нөхцөл төдийлэн бүрэлддэггүй. Тэгэхээр бусдын амыг харалгүй өөрөө өөрийгөө урт хугацаанд бэлдэхийн тулд ажил, мэргэжлийн төлөвлөлтөө гартаа аваарай. Энэ талаар доор дэлгэрэнгүй тайлбарлая.

Өөртөө зориуд цаг гарга:

Ажил, гэр бүл, найз нөхөд гээд амьдралын олон зүйлс таныг завгүй байлгаж байгаа үед аливаа зүйлсийг ул суурьтай бодон төлөвлөх цаг төдийлэн гардаггүй. Гэтэл өөрийн нөхцөл байдалд ул суурьтай дүн шинжилгээ хийж, урт хугацааны төлөвлөгөөгөө тодорхойлохгүйгээр хэдэн сар, жилээр явах нь нэг л мэдэхэд таныг ажил мэргэжлийн хувьд тодорхойгүй байдалд хүргэх вий. Иймэрхүү хүсээгүй үр дүнгээсээ зайлсхийхийн тулд ул суурьтай (стратегийн) бодол, төлөвлөлтөнд заавал цаг гаргаж байх хэрэгтэй. Өөрийн бодол, төлөвлөлтөө цэгцтэй байлгахын тулд цөөн хэдэн, итгэлтэй хамт ажиллагсадтайгаа тогтмол уулзаж, урт хугацааны том зорилгуудаа тодорхойлж, нэг нэгнээ идэвхижүүлдэг баг үүсгэж болно. Өөрийн итгэдэг хүмүүстэйгээ өөрийн хүсэл, бодлоо хуваалцах нь шинэ санааг өдөөж, урьд нь хараагүй байсан боломжуудыг нээж өгч ч болно.

Дараагийн алхмуудаа тодорхойл:

Ажил мэргэжлийн хувьд хүрэх зорилгуудаа – тушаал дэвших, хувийн бизнес эхлүүлэх, хариуцдаг багаа өргөжүүлэх – зэргээр тодорхойлох нь зөвхөн эхний алхам юм. Олон мэргэжилтнүүдийн гаргадаг түгээмэл алдаа бол тэнд хүрнэ гэж тодорхойлсон цэгтээ одоо байгаа цэгээсээ хэрхэн хүрэх алхмуудаа тодорхойлдоггүйд оршдог. Үүнийг засах нэг арга бол хэдэн жилийн дараах өөрийн ажлын намтар (CV)-аа урьдчилан бичих юм. Ингэхийн тулд та одоогоос 5 жилийн дараа ажил мэргэжлийн хувьд хаана хүрсэн, юу хариуцан ажиллах зэргээ төсөөлөн бодоод ирээдүйн ажлын намтараа аль болох нарийвчлан бичээрэй. Эндээс онцлууштай нь та өнөөдөр байгаа нөхцөл байдлаасаа 5 жилийн дараах нөхцөл байдал руу гэнэт үсэрсэн байдалтай бус, энэ хооронд ямар ур чадвар эзэмших, дээшлүүлэх, ямар зэрэг цол, итгэмжлэл авсан байх шаардлагатай зэрэг эндээс тэнд хүрэх алхмуудаа нэг бүрчлэн төлөвлөн бичих ёстой. Эндээс тэнд хүрэхийн тулд юуг хэзээ хийх шаардлагатайгаа ойлгож мэдэх нь таныг илүү тэмүүлэлтэй болгоод зогсохгүй цаг, мөнгийг тань ч хэмнэнэ. Жишээлбэл, одоогоос 3 жилийн дараа хийхээр төлөвлөж буй ажил, мэргэжилд тань магистрын зэрэгтэй байхыг шаардаж байвал та одооноос магистрт сурахдаа бэлдэж эхлэх хэрэгтэй.

Хэмжээнээс илүү үр дүнд анхаар: 

Таны ажлын өдрүүд ихэнх хүмүүсийнх шиг ажилдаа цагтаа ирж цагаа бүртгүүлэх юмуу ирсэн имэйлүүдийн хариуг аль болох хурдан өгөхөөр уралдах байдалтай өнгөрдөг байж болох юм. Доод албан тушаал хашиж байхад дээрх байдал ажилдаа идэвхитэй мэт харагдаж болох ч албан тушаал ахих тусам хэн өндөр, хэн хурдан үсрэх вэ гэж уралдахын ач холбогдол буурдаг. Харин цаг хугацаа өнгөрөхийн хэрээр таны амжилтыг тодорхойлох хэмжүүр – мэргэжлийн ном гаргах, цоо шинэ код бичих, хэрэглэгчдийг шууруулах шинэ бүтээгдэхүүнийг зах зээлд танилцуулах, компанийхаа дотоод хяналтын системийг шинэчлэх – зэрэг гүнзгий утга агуулга, үнэ цэнэтэй төсөл, хөтөлбөрүүдэд оролцон, хэрэгжүүлсэн эсэхээр хэмжигддэг. Товчхондоо та бусдын өгсөн үүрэг, даалгаврыг л гүйцэтгээд явахаас илүү өөрөө санаачлан, урт хугацаанд тогтвортой хэрэгжих төсөл, хөтөлбөрүүд хэрэгжүүлэхэд анхаарлаа хандуулах хэрэгтэй. Ихэнхи мэргэжилтнүүд энэ мэт төсөл, хөтөлбөрүүдийн үр дүн шууд гардаггүй учир зайлсхийх хандлагатай байдаг боловч урт хугацаанд танд ихээхэн үр дүн, нэр хүндийг чухамдаа дээр дурдсан гүн гүнзгий утга учиртай ажлууд л авчирдаг гэдгийг санаарай.

Байгууллагаасаа гадуурх хүрээлэлд танигд:

АНУ-ын Wharton их сургуулиас хийсэн судалгаагаар аливаа байгууллагын ажилтнууд байгууллага дотроо тушаал дэвшээд авах цалин нь гаднаас ижил албан тушаалд томилогдон ирсэн хүнийхээс 18-20% доогуур байгааг тогтоожээ. (Хачирхалтай нь тэрхүү илүү цалинтайгаар байгууллагад чинь шинээр орж ирж байгаа нэгэн эхний 1-2 жилдээ хуучин ажилтнуудаас ихэнхдээ ажлын бүтээмж доогуур байдаг) Дээрх жишээ шударга бус мэт санагдаж байгаа байх. Гэхдээ эндээс ойлгох ёстой гол зүйл бол нэг байгууллагад удаан ажилласан ажилтнууд дутуу үнэлэгдэх нь түгээмэл. Мэдээж үүнээс болоод та нэг ажилд удалгүй байн байн ажлаа солих хэрэгтэй гэсэн үг бас биш юм. Харин та зөвхөн байгууллага дотроо нэр хүндтэй байхад хамаг хүч цагаа зарцуулалгүй, байгууллагаасаа гадуурх хүрээлэлтэй, тэдэнд тодорхой хэмжээнд үнэлэгддэг байх хэрэгтэй гэсэн үг. Үүний ач холбогдол нь та байгууллагадаа ажиллахдаа дуртай ч ямар нэгэн байдлаар удирдлагууд чинь таныг дутуу үнэлэх хандлага гаргавал таны ур чадварыг үнэлэн, хамтран ажиллах хүсэлтэй өөр ажил олгогчид мөн байдаг юм шүү гэдгийг эвтэйхэн ойлгуулахад хэрэгтэй. Салбарынхаа чиглэлээр нийтлэл бичих, арга хэмжээнүүдэд илтгэл тавих, мэргэжлийн чиглэлийн сайн дурын байгууллагад удирдах алба хаших зэрэг нь таныг өөрийн авъяас чадвараа зөвхөн өөрийн байгууллага төдийгүй салбарынхаа бусад байгууллагуудад таниулахад ихээхэн тустай.

Өөрийн ажил, мэргэжил (карьер)-ийн өсөлт, хөгжлийн талаар нухацтай бодон төлөвлөх нь асар их ач холбогдолтой ч өдөр дутмын ажил, амьдралдаа дарагдаад олон мэргэжилтнүүд тэр болгон онцгой ач холбогдол өгөлгүйгээр хэдэн сар, жилийг урсгалаараа өнгөрөөчихсөн байдаг. Дээрх дөрвөн аргыг хэрэглэн өөрийн ажил, мэргэжлийн өсөлт, хөгжлийн дунд болон урт хугацааны төлөвлөлтийг хийхэд тодорхой үр дүнд хүрэх нь дамжиггүй.

Ажил, мэргэжлийн өсөлт, хөгжлийн стратеги төлөвлөлтийн талаар манай байгууллагаас энэ ондоо багтаан зөвлөх үйлчилгээ нэвтрүүлэх тул сонирхсон хүмүүс ЭНД дарж манайд бүртгүүлнэ үү. Манайд бүртгүүлснээр мөн хувь хүний болон бизнес хөгжлийн стратегийн талаарх нийтлэл, зөвлөмжийг цаг алдалгүй хүлээн авах боломжтой.

Эх сурвалж: Harvard Business Review

Ямар нэгэн байгууллага тогтвортой, ашигтай ажиллах стратегиа тодорхойлсны дараа (ДЭЛХИЙН ШИЛДЭГ НОМЫН ХУРААНГУЙ “BLUE OCEAN STRATEGY” ЦУВРАЛ №1 , ЦУВРАЛ №2 уншихыг санал болгоё) түүнийгээ хэрэгжүүлэх нь хамгийн ярвигтай асуудал байдаг. Байгууллага гэлтгүй хувь хүн ч гэсэн ямар нэгэн ажил хэрэг бодож төлөвлөөд, түүнийгээ бодитоор хэрэгжүүлэх гэж нилээн хүндрэлүүдтэй нүүр тулдаг. Ялангуяа тухайн ажил хэрэг нь байгууллагын одоогийн статус квог өөрчлөхийг шаардаж байвал бүр том асуудлуудтай нүүр тулах хэрэг гардаг.
Судалгаанаас харахад аливаа байгууллагад дотоод өөрчлөлт, шинэчлэлт хийхэд дараах дөрвөн гол асуудал тулгардаг байна. Үүнд:
1. Танин мэдэхүйн буюу байгууллагын ажилтнуудыг дотооддоо стратегийн ч юмуу шинэчлэлт хийх хэрэгтэй гэж үнэмшүүлэх. Тухайн байгууллагын одоогийн стратеги, ажиллах арга барил урт хугацаандаа өсөлт хөгжилд садаа болж мэдэх ч ажилтнуудад нь дасал болсноор барахгүй байгууллага өнөөдөр ашигтай ажиллаж чадаж байхад юун өөрчлөлт вэ гэсэн ажилтнуудын хандлага.

2. Нөөцийн хязгаарлагдмал байдал. Аливаа байгууллагад хийх өөрчлөлт, шинэчлэлт гүн гүнзгий байх тусам илүү их нөөц шаардагддаг. Гэтэл санхүүгийн ч юмуу хүний нөөцийн ч юмуу хомсдолд ороод ирэхээрээ байгууллагууд өөрчлөлт шинэчлэлтийг эрэлхийлэх нь түгээмэл байдаг даа.
3. Урам зориг. Одоогийн статус квог өөрчлөн шинэчлэх ажилд байгууллагад шийдвэрлэх үүрэг гүйцэтгэдэг ажилтнуудыг хэрхэн ханцуй шамлан, урам зоригтойгоор орж ажиллах нөхцлийг бүрдүүлэх вэ? Байгууллагын дотоод шинэчлэлт, өөрчлөлт багагүй хугацаа шаарддаг гэтэл менежерүүд үүнд бэлэн үү?
4. Байгууллагын дотоод улс төр. Ялангуяа олон зэрэг дэвтэй, томоохон байгууллагуудад энэ асуудал илүү хамаатай. Нэгэн менежер, манай байгууллагад таныг шинэ санал санаачлага гаргах талаар бодчихоод босож амжаагүй байхад чинь буудаж унагадаг/зогсоодог гэж хэлсэн байдаг.
Хэдийгээр дээрх асуудлууд байгууллага бүрт их, бага харилцан адилгүй хэмжээгээр тулгардаг ч байгууллагадаа өөрчлөлт, шинэчлэлт хийхээр төлөвлөж, зорьж байгаа та энэ талаар мэдэж, шинэчлэлтийн төлөвлөгөөгөө хэрэгжүүлэх явцад чинь дээрх асуудлууд тулгарахад хэрхэн шийдэх талаараа урьдчилан бодож, тунгаасан байх хэрэгтэй.

ХОЛБООТОЙ НИЙТЛЭЛҮҮД:

1. ДЭЛХИЙН ШИЛДЭГ НОМЫН ХУРААНГУЙ ЦУВРАЛ №1 “BLUE OCEAN STRATEGY”
2.ДЭЛХИЙН ШИЛДЭГ НОМЫН ХУРААНГУЙ ЦУВРАЛ №2 “BLUE OCEAN STRATEGY”-Г ХЭРЭГЖҮҮЛЭХ НЬ

Манай educated.mn байгууллагаас tipping point leadership зэрэг стратегийн сургалт, зөвлөгөө өгөх үйлчилгээг 2017 оны 2-р хагасаас эхлүүлэхээр ажиллаж байгаа учир та бүхэн манай мэдээлэл авах хэсэгт и-мэйл хаягаа бүртгүүлж шинэ мэдээ мэдээлэл хүлээн аваарай!

Хүн байгалиасаа ямар нэгэн зорилгод хөтлөгдөн амьдарч, тэрхүү зорилгодоо хүрэх бүртээ амжилтыг мэдэрч, аз жаргалыг амталдаг. Өөрийн зорилгоо хэрхэн тодорхойлсноос хамаарч тухайн хүн нэг бол дундаж, энгийн, “байдаг л нэгэн” болдог бол зарим хүмүүс өөртөө өндөр зорилго тавьж цөөнх нь түүндээ тууштай, ухаантай зүтгэснийхээ хүчинд ямар нэгэн чиглэлээр бусдыг манлайлагч нэгэн болж чаддаг.

Оны эцэс болоход хүн бүр өмнөхөөсөө илүү өндөр зорилго тавиад зогсохгүй, тавьсан зорилгодоо хүрэх төлөвлөгөө боловсруулж байх хэрэгтэй гэж хувь хүний хөгжлийн стратегич Matt Mayberry зөвлөжээ. Цаасан дээр бичдэг ч юмуу, хэн нэгэнд хэлдэг ч юмуу ямар нэгэн байдлаар зорилго тодорхойлчихоод бичсэн цаасаа хаях, юмуу хэлсэн үгээ мартчихвал зорилго тавьсны ямар ч хэрэг байхгүй. Хамгийн гол нь тавьсан зорилгоо биелүүлэхийн тулд бүх хүч, чадвараа дайчлан, ухаантай, тууштай, шургуу ажиллах хэрэгтэй гэж тэрбээр зөвлөжээ.

Түүний өөрөө ч гэсэн ирэх оныхоо зорилгыг тодорхойлж, хамгийн гол нь тавьсан зорилгодоо хүрэхийн тулд ашигладаг 2 гол аргыг хуваалцъя.

1. Зорилго тодорхойлох процессдоо анхаар

Утсан дээрээ ч юмуу яг 3 минутын хугацаа тавиад ирэх оныхоо зорилгуудыг жагсаан бич. Ингэж өөрийгөө шахах нь: нэгт, хамгийн ихээр хүсч буй, толгойд чинь эргэлдэж байдаг зорилгуудаа хамгийн түрүүнд жагсаах нөхцлийг бүрдүүлдэг; хоёрт, мөнгө хүрэхгүй, цаг байхгүй гэх мэт мянган шалтгааныг бодож зарим зорилгуудаа хойш тавих цаг олгодоггүй сайн талтай.

Үүнийхээ дараа ирэх жилийн өдийд хүрсэн байх 8-10 зорилгыг шилж аваарай. Зорилгуудаа тодорхойлохдоо эрүүл мэнд, бие бялдар, гэр бүл, амралт, санхүүгийн болон бизнесийн гэх мэтээр амьдралд чинь чухал шаардлагатай хүчин зүйлсээс аль болох олныг оруулж тэнцвэртэй хандаарай. Эцэст нь шилж авсан зорилгуудаасаа хамгийн гол, бусад зорилгуудыг чинь биелэх нөхцлийг хангаж чадахуйц ганцхан зорилгыг онцгойлон дугуйлаарай.

2. Амьдралыг чинь өөрчлөх зорилгодоо хүрэх төлөвлөгөө гарга

Matt өөрөө энэ аргыг 16 настай, мансууруулах бодисын донтолтоос гаргах эмчилгээгээ дөнгөж дуусгаж байхдаа анх хэрэглэжээ. Тэрбээр өөртөө тавьсан олон зорилгуудаас амьдралыг нь өөрчилж, бусад зорилгуудаа биелүүлэх боломжоор хангах хамгийн том зорилго бол Америк хөл бөмбөгийн шилдэг тамирчдад олгодог их сургуулийн тэтгэлэг авах гэж тодорхойлжээ.

Энэ мэтээр амьдралыг чинь өөрчлөх зорилгоо тодорхойлсны дараа шилдгийн шилдэг болж чадсан хүмүүсийг дундаж нэгнээс ялгаруулдаг дараагийн алхмыг хийгээрэй. Энэ бол хамгийн том зорилгодоо хүрэх 20-50 зорилтыг дэвшүүлэх.

Ихэнх хүмүүс тавьсан зорилгодоо яаж хүрэх аргаа мэдэхгүй, нухацтай бодож үздэггүй. Харин та Matt-ын зөвлөсний дагуу нарийвчлан төлөвлөж чадвал нийгмийн цөөхөн хувийг эзэлдэг манлайлагчдын эгнээнд орох магадлалаа эрс нэмэгдүүлж чадна.

Жилийн хамгийн том зорилгодоо хүрэх 20-50 зорилт бүхий нарийвчилсан төлөвлөгөөгөө гаргасныхаа дараа он гарангуут өдөр дутмынхаа хийх ажлын жагсаалтанд жилийн төлөвлөгөөнөөсөө 1-2-ыг оруулаарай. Ажлынхаа төлөвлөгөөг ингээд гаргачихсан хүн чинь өдөр бүр тууштай хөдөлмөрлөөд, хичээгээд байж дээ.

Өмнөх удаагийн цувралаар бид тус номын зохиогчид болох дэлхийн хамгийн шилдэг бизнесийн сургуулиудын жагсаалтанд тогтмол дээгүүр бичигддэг INSEAD-ын профессорууд бизнес эрхлэгчид болон шинээр бизнес эхлэхээр зорьж буй хэн ч бай зэрлэг капитализмийн сонгодог бүтээгдэхүүн болох цусан улаан өрсөлдөөнөөс түдгэлзэж, зах хязгааргүй номин хөх далайн хаа нэгтээ нуугдаж буй хэрэглэгчдэд тань шинэ үнэ цэнэ (value) нэмэх шинэ санаа (innovation)-г бүтээгдэхүүн, үйлчилгээндээ шингээх замаар хөх далайн стратегийг хэрэгжүүлэхийг зөвлөж буйг хүргэсэн. Энэ удаад бид тус номонд тайлбарласан бизнесийн гол ухагдахуунуудаас нэмж хоёрыг танилцуулъя.

НЭГТ: Таны зах зээлд нэвтрүүлэхээр зэхэж буй бүтээгдэхүүн, үйлчилгээ хөх далайн стратегитэй нийцэж байгаа эсэхэд дүн шинжилгээ хийх схем.

Энэхүү схемт үзүүлсэнчлэн аливаа бизнес эрхлэгч бизнесийн санаагаа бодитоор хэрэгжүүлэхээр цаг, мөнгө, хүч хөдөлмөрөө зарцуулахаасаа өмнө дараах дөрвөн асуудлын хүрээнд дүн шинжилгээ хийх хэрэгтэй. Үүнд:

– Худалдан авагчийн хэрэгцээ (Buyer Utility),
– Үнэ (Price),
– Өртөг зардал (Cost),
– Бодитоор хэрэгжүүлэх боломж (Adoption) зэрэг багтана.

Эдгээрийг тус бүрт нь авч үзье.
1. Таны санаачилсан бизнес худалдан авагчдад өөр зүйлээр орлуулашгүй хэрэгцээг бий болгож чадах уу? Үгүй бол бизнесийн санаагаа дахин тунгаагаарай. Тийм бол дараагийн асуултанд хариулаарай.
2. Таны санал болгож байгаа үнэ худалдан авагчдын дийлэнх хэсэгт хүртээмжтэй байж чадах уу? Үгүй бол тогтоосон үнээ дахин тунгаагаарай. Тийм бол дараагийн асуултанд хариулаарай.
3. Таны санал болгож буй үнэ танай компанид үйлдвэрлэлийн зардлаа хасаад цаана нь боломжийн ашиг гарахаар хэмжээнд тогтож чадаж байна уу? Та бүтээгдэхүүн, үйлчилгээнийхээ үнийг тогтоохдоо зөвхөн зардалд суурилах нь туйлын буруу шүү. Мөн худалдан авагчдын дийлэнх хэсэгт хүртээмжтэй байлгах гээд үнээ зохиомлоор бага тогтоож, ингэхийн тулд бүтээгдэхүүн, үйлчилгээнийхээ чанарыг бууруулах тухай бодож байгаа бол бас л буруу. Үүний оронд та бизнесийн санаагаа дахин бодож үзээрэй. Харин таны худалдан авагчдад санал болгохоор зорьж буй үнэ, таныг бүтээгдэхүүн, үйлчилгээгээ чанартай үйлдвэрлэхийн зэрэгцээ бизнестээ ч боломжийн ашиг авчрахаар хэмжээнд тогтож чадаж байвал дараагийн асуултанд хариулаарай.
4. Та болон танай компани бизнесийн санаагаа шууд бодитоор хэрэгжүүлэх чадавх, чадамжтай юу? Хэдийгээр таны бизнесийн санаа эхний гурван шалгуурыг давсан ч гэсэн, яг бодит байдал дээр таньд тухайн санаагаа бодитоор хэрэгжүүлэхэд тань шаардлагатай хүн хүч, техник технологи, хөрөнгө мөнгө дутмаг байгаа юм биш биз? Тийм бол энэ мэт асуудлуудаа эхэлж шийдсэн нь зөв алхам болно шүү.

Дээрх дөрвөн асуудлын хүрээнд өөрийн бизнесийн санаандаа дүн шинжилгээ хийж, хүрэхээр зорьж буй хэрэглэгчиддээ шинэ үнэ цэнийг болгох, шинэлэг бүтээгдэхүүн, үйлчилгээ хүргэх замаар хөх далайн стратегийг хэрэгжүүлж чадаж байгаа эсэхээ нягтлаад үзээрэй.

ХОЁРТ: Хэрэглэгчдээ таньж мэдэх аргачлал.

Номын зохиогчдын онцолж буйгаар цусан улаан өрсөлдөөнийг үүсгэдэг бас нэгэн томоохон шалтгаан бол бизнес эрхлэгчид юмуу бизнес эрхлэхээр завдагчид санал болгож/болгох гэж буй бүтээгдэхүүн, үйлчилгээг нь аль хэдийн хэрэглэдэг болсон зах зээлийн хэсгийг л судлаад байхаас, хэрэглэхгүй байгаа зах зээлийн бусад хэсгийг төдийлэн судалдаггүй байна.

Номын зохиогчид хөх далайн стратегийг хэрэгжүүлэн, хэрэглэгчдийнхээ хүрээг амжилттай тэлж чадсан хэд хэдэн компанийг жишээ болгон татсаны нэг нь алдарт Apple компани байв. “Хэрэглэгчид юу хүсч байгаагаа мэддэггүй гэх” алдарт ишлэлийг Apple компанийг үүсгэн байгуулагч Steve Jobs хэлсэн ба үүнийгээ ч бодит байдалд утгаар нь бататган харуулж чадсан. Тэд комьпютерийн зах зээлд хөнгөн, үзэмжтэй зөөврийн комьпютер үйлдвэрлэлээрээ хувьсал хийж комьпютерийг зөвхөн хэрэглээ талаас нь бус, гангараа, хувь хүнийг илтгэх илрэл болтол хөгжүүлж чадсан. Брэнд хөгжүүлэлтийн дээрх мэт шинэлэг ойлголтуудыг iPhone, iPad, iWatch зэрэг шинэ бүтээгдэхүүн бүртээ шингээж, хэрэглэгчдэд ямар нэгэн нэмэлт үнэ цэнийг бий болгосноороо Apple компани хамгийн өрсөлдөөн ихтэй гэгддэг техник, технологийн салбарт 40 жилийн турш тэргүүлсээр яваа билээ. Иймээс ч хэрэглэгчид Apple компанийн шинэ бүтээгдэхүүн бүрийг тэсэн ядан хүлээж, хонон өнжин оочерлон авдаг бизээ.

Дэлхийн бизнесийн хамгийн шилдэг сургуулиудын нэг Франц улсаас үүсэлтэй INSEAD – ын профессоруудын 20 гаран жилийн судалгаа, шинжилгээний дүнд бүтсэн “Blue Ocean Strategy” буюу “Хөх далайн стратеги” номын хураангуйг та бүхэнд хүргэе. Олон оронд хамгийн олон хувь борлогдсон шилдэг номын жагсаалтанд тэргүүлсэн энэхүү номыг ганцхан удаагийн хураангуй бичвэрээр хүргэхэд хэтэрхий жулдах учир хэд хэдэн цуврал болгон хүргэхээр боллоо.

Энэхүү ном нь жижиг, дунд, мега гээд ямар ч түвшний бизнес эрхлэгчид төдийгүй үндэсний хэмжээний стратеги, төлөвлөгөө боловсруулан, хэрэгжүүлэхэд тус болох аргачлалуудыг танилцуулан, тайлбарласнаараа гол давуу талтай. Иймд номын зохиогчид эдгээр аргачлалуудыг өөрсдийн www.blueoceanstrategy.com хуудсанд танилцуулсны дагуу номын гол санаануудыг хураангуйлан хүргэе.

1. Цусан улаан далай ба Номин хөх далай
Бидний амьдарч буй капиталист нийгэмд бизнесүүдийн баримталж ирсэн үндсэн зарчмуудын нэг нь дайн байлдаанаар бол амь өрссөн цусан улаан тулаанд өрсөлдөгчдөө ялан дийлж, өөрийн бизнесээ ашигтай ажиллуулах явдал байсаар ирсэн. Гэтэл 21-р зуунд аливаа бизнес тухайн мөчид ашигтай байна гэдэг нь тус бизнесийн амжилтын гол шалгуур биш харин аливаа бизнес хэр нэр хүндтэй, тогтвортой өсөлттэй, ашигаа нэмэгдүүлж чадаж байна гэдэг тус бизнесийн амжилтын гол үзүүлэлтүүд байх болжээ.

Үүнийг номын зохиогчид бизнесийн уламжлалт улаан стратегийг халж, аль хэдийн өрсөлдөгчдөөр дүүрсэн зах зээлд бус зах хязгааргүй хөх далайн хаа нэгтээ нуугдаж буй боломжийг нээн илрүүлж хэрэглэгчдэд шинэ үнэ цэнэ, давуу талыг мэдрүүлэх шинэ төрлийн эрэлт хэрэгцээг бий болгож, цуст өрсөлдөөнөөс зайлсхийхийг зөвлөжээ.
Ийм бизнесийн жишээ нь Канад улсаас үүсэлтэй CirqueDuSoleil энтертаймэнт бизнес юм. Тэд 1980-аад онд алиалагч, амьтдын үзүүлбэр зэрэг улиг болсон үзүүлбэрүүдээс хэтрэхээ больж үзэгчдээ бусад төрлийн энтертаймэнт бизнесүүдэд алдаж байсан циркийн үзүүлбэрүүдийг цоо шинэ, үзэгчдийг байлдан дагуулж, алмайруулсан үзүүлбэрүүдээр сольж, энтертаймэнт бизнест урьд өмнө үзэгдээгүй шинэ урсгалыг бий болгосон. Түүгээр зогсохгүй тэд аль ч үеийн үзэгчдийн сонирхлыг татахын тулд одоо ч үзвэрүүдээ шинэчилж, тайз засалтаа урьд урьдаас илүү сайжруулсаар байна.
2. Дөрвөн үйлдэлт шинжилгээ
Аливаа бизнесийг шинээр эхлүүлэх юмуу оршин буй бизнесийг өргөжүүлэх, зогсонги байдлаас нь гаргахын тулд бизнес эрхлэгчид дараах дөрвөн үйлдэл буюу асуултын дагуу өөрийн бизнестээ дүн шинжилгээ хийж, стратегиэ тодорхойлох юмуу шинэчлэх замаар шинэ үнэ цэнийг хэрэглэгчдэд санал болгох хэрэгтэй.

Эдгээр дөрвөн үйлдлийг гүйцэтгэхийн тулд та өөртөө тавих асуултууд:

1. Юуг бизнес эрхлэх салбарынхаа стандарт дунджаас хамаагүй илүү байлгах вэ?
2. Бизнес эрхлэх салбарт чинь урьд нь хэрэглэгчдэд санал болгож байгаагүй юуг шинээр бий болгох хэрэгтэй вэ?
3. Юуг бизнес эрхлэх салбарынхаа стандарт дунджаас хамаагүй бага байлгах вэ?
4. Бизнес эрхлэх салбарт чинь өрсөлдөөнийг хамгийн их өдөөдөг юуг хасах хэрэгтэй вэ?

Тухайлбал дээр дурдсан CirqueDeSoleil дээр хийгдсэн дөрвөн үйлдэлт шинжилгээний үр дүн дараах байдалтай байна:
1. Тэд уламжлалт циркийн шоунууд болдог дундаж газруудаас хамаагүй илүү багтаамжтай, үзэмжтэй, тансаг газруудад шоугаа зохион байгуулах болсон.
2. Тэд үзүүлбэрийн шинэ сэдвүүд, хэд хэдэн тавилтууд, сайжруулсан орчин, хөгжим бүжгийн гайхам тоглолтуудыг шинээр бий болгосон.
3. Тэд өөрсдийн үзүүлбэрүүддээ хошин шог, аюултай юмуу амь өрссөн үзүүлбэрүүдийг уламжлалт циркийн үзүүлбэрүүдээс хамаагүй бага хэмжээнд оруулсан.
4. Тэд салбартаа л од гэгддэг жүжигчид, маллахад үнэтэй амьтдын үзүүлбэрүүд, тоглолтын дундуур үзэгчдэд ундаа, амттан зарах, тоглолтын хэд хэдэн газартай байх зэрэг уламжлалт циркт тогтсон цөөнгүй жаягуудыг хассан.

“Хөх далайн стратеги” номын хураангуй болон дараа дараагийн “дэлхийн шилдэг номын хураангуй” цувралын маань бичвэр нийтлэгдмэгц алдалгүй уншихыг хүсвэл манай сайтын мэдээлэл авах хэсэгт цахим хаягаа бүртгүүлээрэй!